Թուրքիայի հետ հարաբերության կարգավորման առումով չպետք է ունենալ չափազանցված սպասում, այն կարող է չիրականանալ. քաղաքագետ

Հայ-թուրքական հարաբերություններում հանրության ակնկալիքը մեկն է՝ դրանց կարգավորումը: Այդ հարաբերությունները պետք է կառուցվեն այնպես, որ չեզոքացնեն անվտանգության սպառնալիքները, որոնք կան Հայաստանի համար: Սակայն պետք է հասկանալ, որ այդ ակնկալիքները չպետք է բերեն չափազանցված սպասումների, որոնք կարող են տեղի չունենալ:

Օրեր առաջ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի հեռախոսազրույցին և հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացին անդրադառնալով «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասում է քաղաքագետ Հակոբ Բադալյանը:

Նկատենք, որ սա շուրջ 30 տարի դիվանագիտական հարաբերություններ չունեցող ու փակ սահմաններով ապրող երկու երկրների ղեկավարների առաջին հեռախոսազրույցն է:

Քաղաքագետի խոսքով՝ հայ-թուրքական հարաբերությունների ընթացքը կախված է նաև երրորդ երկրներից:

«Նվազագույնը Թուրքիա-ԱՄՆ, Թուրքիա-Ռուսաստան հարաբերությունները էական ազդեցություն կարող են ունենալ: Եվ ոչ միայն նրանք, այլ ընդհանուր աշխարհաքաղաքական բաժանումներն ու վերադասավորումները, որոնք հիմա տեղի են ունենում աշխարհում»,- կարծում է նա:

Հարցադրմանը՝ հայ-թուրքական հարաբերությունների վրա Ադրբեջանն արդյոք դերակատարում չի՞ ունենալու, Բադալյանը նշում է՝ այնպես չէ, թե չունի որևէ ազդեցություն, սակայն, եթե դիտարկենք նշանակելիությունը, ապա Ադրբեջանի հանգամանքը առերևույթ թվում է շատ մեծ, բայց գործնական իմաստով այն փոքր է, եթե միջազգային մթնոլորտը ձևավորվում է ի նպաստ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման:

Զրուցակիցը նկատում է՝ այժմ հայ-թուրքական մակարդակում կան որոշակի շփումներ, պայմանավորվածություններ, որոնք կարող են կյանքի կոչվել:

«Օրինակ՝ երրորդ երկրների քաղաքացիների համար սահմանի բացումը, օդային բեռնափոխադրումները: Միգուցե շուտով ավելի երկկողմ բնույթի պայմանավորվածություններ լինեն: Ժամանակի և տարածության մեջ սա բավականին ընդգրկուն համակարգ է: Եվ պետք է հասկանանք, որ միջազգային իրավիճակն է թելադրելու, օրինակ, Թուրքիան որքանո՞վ անհրաժեշտ կհամարի պահպանել այդ դինամիկան, որքանո՞վ կունենա կարիք այդ դինամիկան զարգացնելու, նպատակահարմար կհամարի՞ սառեցնել իրավիճակը, ինչը տեսանք «ֆուտբոլային դիվանագիտության» ժամանակ: Մենք գործ չունենք կոնկրետ մեկ նպատակակետ ունեցող աշխատանքի հետ»:

Հակոբ Բադալյանի կարծիքով՝ Իրանի հետ կապված իրավիճակը նույնպես կարող է մեծ ազդեցություն ունենալ: Այժմ տեսնում ենք, որ բավականին ինտենսիվ դիվանագիտական շարժեր են ծավալվում Իրանի շուրջ:

«Պետք է ուշադրություն դարձնել նաև այն դրվագին, որ հուլիսի 1-ի՝ Հայաստանի և Թուրքիայի ներկայացուցիչների հանդիպումից և պայմանավորվածություններ ձեռք բերելուց և Փաշինյան-Էրդողան հեռախոսազրույցից հետո տեղի ունեցավ Պուտին-Էրդողան հեռախոսազրույցը, և դրա ընթացքում Իրանում հուլիսի 19-ին ձեռք բերվեց եռակողմ հանդիպման պայմանավորվածություն՝ Էրդողան-Պուտին-Ռաիսի մակարդակով: Դրան զուգահեռ տեսնում ենք ԱՄՆ նախագահ Բայդենի ռեգիոնալ այցը դեպի Մերձավոր Արևելք, որտեղ նա լինելու է Իսրայելում, Պաղեստինում և Սաուդյան Արաբիայում՝ փորձելով ձևավորել կոալիցիոն համաձայնություն երկու առանցքային ուղղությամբ՝ Ռուսաստանի և Իրանի զսպում: Եվ կարևոր է հասկանալ, թե Բայդենի այս այցի ընթացքում ինչպես կդիրքավորվեն Թուրքիան և Ադրբեջանը: Մենք գիտենք, որ Թուրքիան իր քաղաքականության առանցքային տարր է դարձրել ամերիկա-ռուսական դիմակայությունը: Եվ այս իրավիճակն է Էրդողանին տվել ավելին խաղալու հնարավորություն»,- ասում է նա:

Բադալյանի դիտարկմամբ՝ երկկողմ գործընթաց Թուրքիայի և Հայաստանի միջև չկա, կա գործընթաց, որը պահանջված է թե՛ Թուրքիայի, թե՛ խոշոր խաղացողների կողմից, իսկ Երևանը փորձում է օգտագործել այս իրավիճակը՝ Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորման խնդիրը լուծելու համար:

«Այն միայն դիվանագիտական խնդիր չէ, նաև ռազմավարական է: Երևանը այս դեպքում փորձում է հասնել Թուրքիայի հետ ուղիղ շփման: Բայց պետք է նկատի ունենանք, որ այստեղ, ցավոք սրտի, Երևանի քաղաքական ու աշխարհաքաղաքական ներուժը չափազանց թույլ է՝ վճռորոշ դեր ունենալու համար»:

Դիտարկմանը, որ, ըստ թուրքական մամուլի, Թուրքիա-Հայաստան սահմանն ականազերծվում է, և այս լուրը հաջորդեց հենց երկրի ղեկավարների հեռախոսազրույցին, քաղաքագետը նշում է՝ մանրամասն չի կարող ասել, թե ինչո՞ւ էր ականապատված այդ տարածքը, ինչո՞ւ էր այդպիսի անհրաժեշտություն առաջացել, սակայն իրավիճակն ավելի շատ տակտիկական քայլի տրամաբանություն ունի, և չի կարծում, թե վճռորոշ որևէ գործոնի մասին է խոսքը:

Տպել
1359 դիտում

Տեղի է ունեցել «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վարչության նիստ․ ով է հեռացվել

Հանդիպել են Ադրբեջանի և Թուրքիայի պաշտպանության նախարարները․ ինչ է քննարկվել

Հայաստանը կընդունի հրաձգության Եվրոպայի 2026 թվականի մեծահասակների առաջնությունը

Ինչպես կարող են ԼՂ-ից բռնի տեղահանվածները բնակարան ձեռք բերել․ Արթիկում ներկայացվել է պետական աջակցության ծրագիրը

Ալեն Սիմոնյանի գլխավորած պատվիրակությունը կգործուղվի Լյուբլյանա․ ովքեր են կազմում

Լոռու մարզպետն ու Ալավերդու համայնքապետը եղել են ջրհեղեղից տուժած բնակավայրերում, զրուցել բնակիչների հետ (լուսանկարներ)

Առկա է երկկողմ համագործակցության զգալի ներուժ․ Վահան Կոստանյանն ընդունել է Սաուդյան Արաբիայի դեսպանին

Կրեմլյան զգացմունքները գրգռվել են, «5-րդ շարասյունը» պատերազմի ժամանակ կմտնի տատիկների թումբանների մեջ. Կոռնիձորի Արո

Գնել Սանոսյանը մասնագետների հետ դիտարկել է հեղեղից վնասված կամուրջները

Վթարավերականգնողական, ջրահեռացման աշխատանքներ Ալավերդիում և Քարկոփում (լուսանկարներ, տեսանյութ)

Հորդառատ անձրևների պատճառով Մուսայելյանում տներ ու անասնագոմ է ջրալցվել

Միրզոյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Ալի Բաղերի Քանիի հետ․ անդրադարձ է կատարվել երկկողմ և տարածաշրջանային օրակարգին

Բրազիլիայի նախագահը պաշտոնապես հետ է կանչել Իսրայելում իր դեսպանին

Առողջապահության նախարարության և ԱՀԿ Եվրոպայի տարածաշրջանային գրասենյակի միջև համագործակցության համաձայնագիր է ստորագրվել

Հեռացվում են ըստ կարիքի անհրաժեշտության․ ինչու է Գյումրու քաղաքապետարանը որոշ կրպակ-տաղավարները շրջանցել

Ինչին պետք է ուշադրություն դարձնել արագ սննդի կետերից օգտվելիս․ ինչ է հորդորում ՍԱՏՄ-ն

17 երգչախումբ՝ 500 մասնակցով․ Գյումրիում կայացավ «Հայաստան» երգչախմբային հանրապետական երրորդ մրցույթ-փառատոնը

ԱՄՆ Թմրամիջոցների դեմ պայքարի վարչության և ՆԳՆ ոստիկանության միջև համագործակցության հուշագիր է ստորագրվել

Խաղաղարար առաքելություն իրականացնող հայ զինծառայողները միշտ աչքի են ընկել կամային և մասնագիտական բարձր որակներով․ Ասրյան

Աշխատանքներն ինտենսիվ շարունակվում են, սննդի և ջրի կարիք չկա․ կայացել է օպերատիվ շտաբի ընդլայնված կազմով նիստը

Վազգեն Գալստանյանի հավաքը Սուրբ Աննա եկեղեցու բակում (լուսանկար)

Զորամասի հրամանատարի տեղակալը վրաերթի է ենթարկել հեծանվորդին, հետո բախվել այլ մեքենայի և հայտնվել դաշտում․ կա 5 վիրավոր

Հունիսի 1-ից կփոխվի D տեսակի ազգային մուտքի արտոնագրի դիմում-հայտի համար նախատեսված գումարի չափը

Սարդարապատում սադրանքը չգիտեմ՝ ըստ նախապես ծրագրվածի՝ ստացվե՞ց, թե՞ ոչ, հայրաբար պետք է այցելել Լոռի, Տավուշ․ Բաբաջանյան

Քարկոփն ամբողջությամբ տարհանվել է․ Գնել Սանոսյանը ներկայացրել է աղետի գոտում իրականացվող աշխատանքները

Ուսումնասիրություններ են իրականացվում աղետի գոտում․ Քաղաքաշինության կոմիտեում ստեղծվել են աշխատանքային խմբեր

Հրապարակը զբաղեցրած սառցազանին ասեք, որ շոգերը եկան, հալելու է. Հովհաննես Ազոյան

Հայաստանում արտաքին անվտանգային մարտահրավերները ունեն թե՛ ներքին, թե՛ արտաքին դերակատարներ․ Գրիգորյան

ՀՀ ՆԳ նախարարն իր տեղում է, հրաժարականի մասին խոսք լինել չի կարող․ Սարգսյան

Աղետի պատճառը «ՁորաՀԷԿ»-ի ջրընդունիչից ջրի բացթողումը չէ, շրջանառվող լուրերը կեղծ են․ պարզաբանում

ՀՀ անկախության, սուվերենության, տարածքային ամբողջականության վտանգները գալիս են տարբեր երկրներից․ Գրիգորյան

Խստորեն դատապարտում ենք Ադրբեջանի նախագահի քստմնելի ելույթները․ Գարդման-Շիրվան-Նախիջևան համահայկական միություն

Զավթել և պահել է շենքը․ նռնակով Աբովյանի «Արդշինբանկ»-ի մասնաճյուղ ներխուժած 49-ամյա տղամարդը կալանավորվել է

Ձերբակալվածներ կան․ Աբրահամյանը՝ «Արմավիր» ԲԿ-ի խուզարկության լուրերի մասին

«Բարեկամություն»-ից հեքիաթային գնացքը կուղևորվի «Հանրապետության հրապարակ․ ինչպես կաշխատի մետրոպոլիտենը հունիսի 1-ին

Անհնար է մեկ շաբաթում լուծել ոլորտում տարիներ շարունակ կուտակված խնդիրները․ ՆԳ փոխնախարար

Քննարկման ենթակա չէ. ՔՊ-ից արձագանքել են Ալիևի՝ Խոջալուի ցեղասպանությունը ճանաչելու պահանջին

ՆԳ փոխնախարարը անդրադարձել է Սարդարապատում կաթողիկոսի հետ տեղի ունեցած միջադեպին

Վստահ եմ, որ տրված տարածքները Հայաստանինը չեն, դա պնդում է սահմանը, որն արտացոլված է մեր քարտեզների վրա․ Ասրյան

Լոռու և Տավուշի տարբեր բնակավայրերից փրկվել ու տարհանվել է 443 մարդ․ 141 բնակիչ շարունակում է մնալ Սանահին կայարանում