Թուրքիայի հետ հարաբերության կարգավորման առումով չպետք է ունենալ չափազանցված սպասում, այն կարող է չիրականանալ. քաղաքագետ

Հայ-թուրքական հարաբերություններում հանրության ակնկալիքը մեկն է՝ դրանց կարգավորումը: Այդ հարաբերությունները պետք է կառուցվեն այնպես, որ չեզոքացնեն անվտանգության սպառնալիքները, որոնք կան Հայաստանի համար: Սակայն պետք է հասկանալ, որ այդ ակնկալիքները չպետք է բերեն չափազանցված սպասումների, որոնք կարող են տեղի չունենալ:

Օրեր առաջ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի հեռախոսազրույցին և հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացին անդրադառնալով «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասում է քաղաքագետ Հակոբ Բադալյանը:

Նկատենք, որ սա շուրջ 30 տարի դիվանագիտական հարաբերություններ չունեցող ու փակ սահմաններով ապրող երկու երկրների ղեկավարների առաջին հեռախոսազրույցն է:

Քաղաքագետի խոսքով՝ հայ-թուրքական հարաբերությունների ընթացքը կախված է նաև երրորդ երկրներից:

«Նվազագույնը Թուրքիա-ԱՄՆ, Թուրքիա-Ռուսաստան հարաբերությունները էական ազդեցություն կարող են ունենալ: Եվ ոչ միայն նրանք, այլ ընդհանուր աշխարհաքաղաքական բաժանումներն ու վերադասավորումները, որոնք հիմա տեղի են ունենում աշխարհում»,- կարծում է նա:

Հարցադրմանը՝ հայ-թուրքական հարաբերությունների վրա Ադրբեջանն արդյոք դերակատարում չի՞ ունենալու, Բադալյանը նշում է՝ այնպես չէ, թե չունի որևէ ազդեցություն, սակայն, եթե դիտարկենք նշանակելիությունը, ապա Ադրբեջանի հանգամանքը առերևույթ թվում է շատ մեծ, բայց գործնական իմաստով այն փոքր է, եթե միջազգային մթնոլորտը ձևավորվում է ի նպաստ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման:

Զրուցակիցը նկատում է՝ այժմ հայ-թուրքական մակարդակում կան որոշակի շփումներ, պայմանավորվածություններ, որոնք կարող են կյանքի կոչվել:

«Օրինակ՝ երրորդ երկրների քաղաքացիների համար սահմանի բացումը, օդային բեռնափոխադրումները: Միգուցե շուտով ավելի երկկողմ բնույթի պայմանավորվածություններ լինեն: Ժամանակի և տարածության մեջ սա բավականին ընդգրկուն համակարգ է: Եվ պետք է հասկանանք, որ միջազգային իրավիճակն է թելադրելու, օրինակ, Թուրքիան որքանո՞վ անհրաժեշտ կհամարի պահպանել այդ դինամիկան, որքանո՞վ կունենա կարիք այդ դինամիկան զարգացնելու, նպատակահարմար կհամարի՞ սառեցնել իրավիճակը, ինչը տեսանք «ֆուտբոլային դիվանագիտության» ժամանակ: Մենք գործ չունենք կոնկրետ մեկ նպատակակետ ունեցող աշխատանքի հետ»:

Հակոբ Բադալյանի կարծիքով՝ Իրանի հետ կապված իրավիճակը նույնպես կարող է մեծ ազդեցություն ունենալ: Այժմ տեսնում ենք, որ բավականին ինտենսիվ դիվանագիտական շարժեր են ծավալվում Իրանի շուրջ:

«Պետք է ուշադրություն դարձնել նաև այն դրվագին, որ հուլիսի 1-ի՝ Հայաստանի և Թուրքիայի ներկայացուցիչների հանդիպումից և պայմանավորվածություններ ձեռք բերելուց և Փաշինյան-Էրդողան հեռախոսազրույցից հետո տեղի ունեցավ Պուտին-Էրդողան հեռախոսազրույցը, և դրա ընթացքում Իրանում հուլիսի 19-ին ձեռք բերվեց եռակողմ հանդիպման պայմանավորվածություն՝ Էրդողան-Պուտին-Ռաիսի մակարդակով: Դրան զուգահեռ տեսնում ենք ԱՄՆ նախագահ Բայդենի ռեգիոնալ այցը դեպի Մերձավոր Արևելք, որտեղ նա լինելու է Իսրայելում, Պաղեստինում և Սաուդյան Արաբիայում՝ փորձելով ձևավորել կոալիցիոն համաձայնություն երկու առանցքային ուղղությամբ՝ Ռուսաստանի և Իրանի զսպում: Եվ կարևոր է հասկանալ, թե Բայդենի այս այցի ընթացքում ինչպես կդիրքավորվեն Թուրքիան և Ադրբեջանը: Մենք գիտենք, որ Թուրքիան իր քաղաքականության առանցքային տարր է դարձրել ամերիկա-ռուսական դիմակայությունը: Եվ այս իրավիճակն է Էրդողանին տվել ավելին խաղալու հնարավորություն»,- ասում է նա:

Բադալյանի դիտարկմամբ՝ երկկողմ գործընթաց Թուրքիայի և Հայաստանի միջև չկա, կա գործընթաց, որը պահանջված է թե՛ Թուրքիայի, թե՛ խոշոր խաղացողների կողմից, իսկ Երևանը փորձում է օգտագործել այս իրավիճակը՝ Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորման խնդիրը լուծելու համար:

«Այն միայն դիվանագիտական խնդիր չէ, նաև ռազմավարական է: Երևանը այս դեպքում փորձում է հասնել Թուրքիայի հետ ուղիղ շփման: Բայց պետք է նկատի ունենանք, որ այստեղ, ցավոք սրտի, Երևանի քաղաքական ու աշխարհաքաղաքական ներուժը չափազանց թույլ է՝ վճռորոշ դեր ունենալու համար»:

Դիտարկմանը, որ, ըստ թուրքական մամուլի, Թուրքիա-Հայաստան սահմանն ականազերծվում է, և այս լուրը հաջորդեց հենց երկրի ղեկավարների հեռախոսազրույցին, քաղաքագետը նշում է՝ մանրամասն չի կարող ասել, թե ինչո՞ւ էր ականապատված այդ տարածքը, ինչո՞ւ էր այդպիսի անհրաժեշտություն առաջացել, սակայն իրավիճակն ավելի շատ տակտիկական քայլի տրամաբանություն ունի, և չի կարծում, թե վճռորոշ որևէ գործոնի մասին է խոսքը:

Տպել
1051 դիտում

Գլխավոր դատախազ Աննա Վարդապետյանն այցելել է հայրենիքի պաշտպանների՝ «Զինվորի տուն» (լուսանկարներ)

Երկօրյա պաշտոնական այցով Հայաստան է ժամանել Եգիպտոսի նախագահը (լուսանկարներ, տեսանյութ)

Հայոց բանակն է հայ ժողովրդի անվտանգության հաստատուն երաշխավորը․ Տավուշում ծաղիկներ են խոնարհվել՝ ի հիշատակ հերոսների

Մարմնամարզության Եվրոպայի առաջնության անցկացման իրավունքը շնորհվել է Երևանին․ Արայիկ Հարությունյան

Ադրբեջանցի «էկոակտիվիստները» կրակի վրա մաշմելոու են պատրաստում՝ ծաղրելով Լաչինի միջանցքի շրջափակումը․ Մարուքյան

ԼՂ ազատ և անարգել մուտքի ապահովման ճկուն պայմաններ են պետք բոլոր դերակատարների համար․ ԵԽ մարդու իրավունքների հանձնակատար

Ռազմահայրենասիրական խմբակների, տարբեր դասընթացների դադարեցման կամ կասեցման ծրագիր գոյություն չունի. ԿԳՄՍ նախարար

Մարտական եղբայրությունը դարեր շարունակ ամրապնդել է հայ-ռուսական սերտ կապերը․ ՀՀ-ում ՌԴ դեսպանությունն ուղերձ է հղել

Մեզ անհրաժեշտ է ուժեղ և պրոֆեսիոնալ բանակ՝ ուժեղ հոգով, ինտելեկտով, ժամանակակից տեխնոլոգիաներին տերապետելով․ վարչապետ

Վահե Ղազարյանն ընդունել է Սերգեյ Կոպիրկինին․ կողմերը համագործակցությունը շարունակելու պատրաստակամություն են հայտնել

Ինձ չի թվում, որ Լաչինի միջանցքն առանց ռուսների է փակվել․ Սասուն Միքայելյան

Հայոց բանակի դերն ու նշանակությունն անուրանալի է ՀՀ պաշտպանության և Արցախը հայկական պահելու հարցում․ Ռուբեն Վարդանյան

Լաչինի շրջափակման պատճառով 47 օր Գյումրիում մնացած արցախցի դերասանները վերադարձել են Ստեփանակերտ

Շիրակի մարզային և քաղաքային իշխանության ներկայացուցիչներն այցելել են Ազատամարտիկների պանթեոն (լուսանկարներ)

«Ցանկանում եմ բացառապես հաղթանակներ և անկոտրում կամք մեր զինվորներին». Լևոն Հովհաննիսյան

«Ամուր թիկունք կանգնենք մեր պաշտպաններին, ամրացնենք մեր տղաների հենարանը». Տիգրան Ավինյան

Երուսաղեմում հրեա ծայրահեղականները հարձակվել են հայկական ռեստորանի վրա, մանրամասներ դեպքից․ «Արմենպրես»

Քաղաքացիները հայ-վրացական սահմանն առանց անձնագրի կհատեն համաձայնագրի վավերացումից հետո միայն․ Վրաստանում ՀՀ դեսպանատուն

Մեր ամենօրյա աշխատանքով, ուժերի գերլարումով մշտապես լինելու ենք բանակի կողքին․ Հրաչյա Սարգսյան

Ամերիաբանկը հիփոթեքային շուկայի բացարձակ առաջատարն է 5-րդ տարին անընդմեջ

Արցախի շրջանների գազալցակայանները որոշակի ժամանակահատվածով կվերսկսեն աշխատանքը

Գոհունակությամբ փաստում ենք ՀՀ զինված ուժերի հետ մեր խորացող փոխգործակցության մասին․ ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանություն

Մենք սխալվելու, հապաղելու իրավունք չունենք, միմյանց նեցուկ լինելով՝ պետք է հայացքներս ուղղենք դեպի բանակը․ Միքայելյան

Մենք կշարունակենք լինել ներգրավված և ճնշում գործադրել․ ԱՄՆ պետքարտուղարը կոչ է արել անհապաղ վերաբացել Լաչինի միջանցքը

Ադրբեջանական հատուկ ծառայությունները Ստեփանակերտի բնակիչներին տարհանելու հերթական կեղծ փաստաթուղթն են տարածում․ ԱՀ ԱԱԾ

ՀՀ կառավարության անդամները, ԱԺ պատգամավորներն ու բարձրաստիճան պաշտոնյաներն այցելել են «Եռաբլուր» (լուսանկարներ)

Առաջնային և հրատապ է ազգային ողջ ներուժի համախմբումը, որպեսզի Հայոց բանակը շուտափույթ հաղթահարի պատերազմի հետևանքները

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այցելել է «Եռաբլուր» պանթեոն (լուսանկարներ)

Բանակն ինքնաբավ կառույց չէ, հասարակության խտացված արտացոլանքը և պետական մտածողության բյուրեղացման արդյունքն է․ նախագահ

ՀՀ նախագահ Վահագն Խաչատուրյանն այցելել է «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոն (լուսանկարներ, տեսանյութ)

Global Finance. Կոնվերս բանկն առևտրի ֆինանսավորմամբ Հայաստանի առաջատարն է

Բարդ ժամանակներ են, մեզ հզոր թիկունք, անվտանգ ու պաշտպանված սահմաններ են պետք․ Ալեն Սիմոնյան

Հանուն ինքնիշխանության, անկախության ու անվտանգության մեր պայքարը չի կարող ձախողվել, եթե կա նվիրում ու հավատ․ ՀՀ վարչապետ

Ողբերգական դեպք Երևանում․ մեքենան վարելիս հանկարծամահ է եղել ԱՄՆ-ում Հայաստանի նախկին փոխդեսպանը

Սպառնալիքնե՞ր, թե՞ օրինական պահանջ. տուր-օպերատորների և զբոսավարների «ջրերը սկսել են մի առվով չհոսել»

ՌԴ-ն ակնհայտորեն սխալ է հասկացել ՀՀ-ում ԵՄ առաքելության նպատակը, և ամենակարևորը, դա Ռուսաստանի գործը չէ․ Փիթեր Ստանո

Աշտարակ քաղաքի Մուղնի թաղամասում հակատանկային ական է հայտնաբերվել

Դանիել Իոաննիսյանն արձանագրել է, որ Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը հաջողություններ է գրանցել և մատնանշել մի քանիսը

ՀՀ և Վրաստանի քաղաքացիները սահմանը կհատեն առանց անձնագրի․ Վրաստանում գործարկվել է ՀՀ-ի հետ սահմանի մասին համաձայնագիրը

ՀՀ առանձին շրջաններում ձյուն կտեղա, սպասվում է մառախուղ