Մայրաքաղաքի կենտրոնում օդը աղտոտված է. ինչ առողջական խնդիրներ կարող է առաջացնել այն և ինչպես պաշտպանվել

«Սուրմալու» առևտրի կենտրոնում օգոստոսի 14-ին տեղի ունեցած հզոր պայթյունից հետո մայրաքաղաքի կենտրոնում աղտոտված օդի մակարդակը մի քանի անգամ ավելի բարձր է, քան սովորական օրերին: Բարձրահարկ շենքերի վերին հարկերում բնակվող բնակիչների համար դժվարություններ են առաջացել, և նրանց երեկ ԱԻՆ փոխնախարարը հորդորում էր պատուհանները փակ պահել:

Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոնի մթնոլորտային որակի մոնիթորինգի ծառայության ղեկավար Գոհար Հակոբյանը «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում հայտնում է՝ Կենտրոնը կատարում է մթնոլորտային օդի ծծմբի, ազոտի երկօսիդների, փոշու ուսումնասիրություններ. Երևանում կա 5 դիտակայան:

«Մենք ամեն օր ուսումնասիրություն ենք իրականացնում և շաբաթվա կտրվածքով ներկայացնում հանրությանը օդի աղտոտվածության վիճակը: Սակայն «Սուրմալու»-ի դեպքի հետ կապված ավելի հաճախ ենք փորձում տեղեկատվություն փոխանցել: Մեր 5 դիտակայաններից ամենից շատ օդի աղտոտվածություն դիտվել է Կենտրոնի դիտակայանում՝ Գրիգոր Լուսավորիչ-Ագաթանգեղոս փողոցների խաչմերուկում և Արշակունյաց 135/10 հասցեում, որն էլ Շենգավիթ վարչական շրջանի կազմում է: Վերջին հասցեում օգոստոսի 14-ին՝ ժամը 10:00-ից մինչև օգոստոսի 15-ը՝ ժամը 10:00-ն ընկած ժամանակահատվածում ազոտի և ծծմբի երկօքսիդի պարունակությունը չի գերազանցել սահմանված թույլատրելի կոնցետրացիան, սակայն փոշու կոնցետրացիան գերազանցել է սահմանային թույլատրելի շեմից 4,2 անգամ՝ կազմելով 0,628 միլիգրամ մետր խորանարդ, ինչը բավականին բարձր ցուցանիշ է:

Կենտրոն համայնքում, ստացիոնար դիտակայանի տվյալների համաձայն, նույն օրը 24-ժամյա կտրվածքով մթնոլորտային օդում փոշու սահմանային թույլատրելի կոնցետրացիան գերազանցել է 1,4 անգամ, իսկ ազոտի երկօքսիդի կոնցետրացիան՝ 1,1 անգամ: «Սուրմալու»-ից մի փոքր ավելի հեռու գտնվող դիտակայանում էլ դիտվել է ազոտի երկօքսիդի 1,5-1,6 անգամ թույլատրելի սահմանաչափից գերազանցում: Իսկ մոտիկ դիտակայանում արդեն ունենք ծծմբի երկօքսիդի բարձր գերազանցում՝ 4,6 անգամ, և ազոտի երկօքսիդի՝ 2,6 անգամ»,- մանրամասնում է զրուցակիցը:

Հակոբյանի փոխանցմամբ՝ օդի աղտոտվածության մակարդակը դեռ մի քանի օր էլ պահպանվելու է. «Գնալով, բնականաբար, կթուլանա այն, սակայն այս ֆոնը դեռ մի որոշ ժամանակ կպահպանվի: Հնարավորություն կա, որ աղտոտվածության այս ֆոնը տարածվի նաև հարակից տարածքներում, քանի որ եղանակային պայմաններից ելնելով, օրինակ, եթե այս օրերին դիտվի քամու ուժգնացում, աղտոտվածության մակարդակը կարող է տարածվել մայրաքաղաքի տարբեր հատվածներում, քանի որ քամուց աղտոտիչները տարածվում են»:

Հարցադրմանը՝ արդյոք շոգ եղանակը նպաստո՞ւմ է, որ աղտոտվածության բարձր մակարդակը երկար պահպանվի օդում, մեր զրուցակիցը նկատում է՝ դեռ պայթյունից առաջ էլ մայրաքաղաքում շոգ եղանակի պատճառով արդեն կար օդի աղտոտվածության որոշակի մակարդակ:

«Սովորաբար ամռանը, երբ տեղումները քիչ են, և՛ փոշին, և՛ մյուս աղտոտիչներն ունենում են բարձր կոնցետրացիա: Եղանակի փոփոխման հետ, երբ սկսում է ավելի ցրտել, այդ քանակությունը նվազելու է: Լավ կլիներ, որ այս օրերին տեղումներ լինեին, ինչը բավականին կմեղմացներ իրավիճակը»,- ասում է Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոնի մթնոլորտային որակի մոնիթորինգի ծառայության ղեկավարը:

Ճշտող հարցին՝ եթե պայթյունը չլիներ հրավառությունների պահեստում, այլ մեկ այլ արտադրանքի, կրկին նույն աղտոտվածությո՞ւնն էր դիտվելու, Հակոբյանը նշում է՝ պայթյունը մնում է պայթյուն, և ամեն բան կախված է դրա մասշտաբներից:

Խոսելով օդի աղտոտվածության առաջացրած խնդիրներից և դրանից պաշտպանվելու մեթոդներից՝ վերջինս տեղեկացնում է՝ ծծմբի և ազոտի երկօքսիդների, փոշու բարձր պարունակությունները օդում կարող են բազմաթիվ հիվանդությունների հանգեցնել՝ շնչառականից մինչև սրտային տարբեր խնդիրներ:

«Այս տարածքներում բնակվողները պետք է աշխատեն չբացել իրենց պատուհանները, խոնավեցնեն բնակարանները, ընդունեն շատ հեղուկներ, տնից դուրս չգան առանց պաշտպանիչ դիմակների, չի կարելի այդ աղտոտված օդը շնչել: Դեպքի վայրում աշխատող ԱԻՆ աշխատակիցները և կամավորները նույնպես պետք է դնեն դիմակներ. վտանգավոր է էպիկենտրոնում լինելով՝ շնչել այդ վնասակար օդը, որը կարող է տարբեր հիվանդությունների պատճառ դառնալ»,- խորհուրդ է տալիս նա:

Անյուտա Աթանեսյան