Պատժելով վարորդին՝ բան չի փոխվում, եթե գնդակահարենք, ի՞նչ հաջողություն կունենանք. ինչպես է հնարավոր նվազեցնել վթարները

Վերջին շրջանում Հայաստանում շատ են գրանցվում ճանապարհատրանսպորտային պատահարներ, որոնք հաճախ ցավալի հետևանքներ են ունենում և խլում բազմաթիվ մարդկանց կյանքեր։ Դրանցից մեկը, օրինակ, օրերս Սևան-Մարտունի-Գետափ ավտոճանապարհին տեղի ունեցած ավտովթարն էր, որի հետևանքով զոհվեց 6 մարդ, այդ թվում՝ 2 երեխա։

ՃՏՊ-ների դեպքերը ահասարսուռ են նաև ոստիկանության տվյալների պատկերով. հունվարի 5-9-ը Հայաստանի Հանրապետությունում արձանագրվել է ճանապարհատրանսպորտային 47 պատահար, որի հետևանքով զոհվել է 9 մարդ, 76-ը՝ ստացել տարբեր աստիճանի մարմնական վնասվածքներ:

«Իրազեկ քաղաքացիներ միավորում» հասարակական կազմակերպության համակարգող Դանիել Իոաննիսյանը կարծում է, որ ճանապարհային անվտանգության պատշաճ մակարդակը և երթևեկությունն ապահովելու համար պետք է ստեղծվի պատասխանատու մարմին, որը կլինի ճանապարհային երթևեկության անվտանգության պետական քաղաքականության հիմքը։ Նա հիշեցնում է, որ այդպիսի մարմին կար դեռևս 2019-ին, սակայն, ըստ Իոաննիսյանի, այն անհասկանալի պատճառներով լուծարվեց։

«Կոչվում էր տրանսպորտի և կապի նախարարություն, բայց դարձավ ՏԿԵՆ՝ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարություն, և այդ գործառույթը մնաց բարձիթողի վիճակում։ Որևիցե մարմին քայլ չձեռնարկեց այն կարգավորելու համար։ Եվ մինչև այսօր էլ ոչ ոք որևէ քաղաքականություն չի մշակում՝ հասկանալու՝ ո՞րն է խնդիրը, որ ավտովթարները շատ են, և այդքան մարդ է զոհվում։ Անգամ այս վիճակում չի խոսվում այդ քաղաքականության մշակման մասին»,- «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասում է նա։

Իոաննիսյանը ևս մեկ անգամ ընդգծում է, որ անհրաժեշտ է առանձին մի մարմին, որը կվերլուծի և կառանձնացնի ՃՏՊ-ների վիճակագրությունը։ Զրուցակցի կարծիքով՝ երբ լինի այդ մարմինը, դրանից հետո հնարավոր կլինի այդ ուղղությամբ մշակել բարեփոխումների ծրագիր։ Վերջինս օրինակ է բերում Շվեդիան, որտեղ ճիշտ մշակված քաղաքականության միջոցով հնարավոր է եղել կանխել մեծ թվով ճանապարհատրանսպորտային դեպքերն ու դրանց հետևանքով առաջացած մահերը։

«Շվեդիան ունեցավ հաջողության փորձ, որը կոչվում է «Պլան զրո»։ Այդ քաղաքականությամբ նախ սահմանվում են վարորդների մեքենա վարելու կարողությունները, այսինքն՝ պետք է շատ լավ վարեն, որից հետո կստանան այն վարելու իրավունք սահմանող վկայականը։ Գիտակցեին ճանապարհային երթևեկության բոլոր կանոնները։ Այդ նախագծով հաջորդ կետը մեքենաների տեխնիկական վիճակին է վերաբերում, դրանք պետք է նորմալ վիճակում լինեն, այնպիսի վերասարքավորումներ չլինեն, որոնք հրդեհի պատճառ կդառնան, ամրագոտիները պետք է տեղում լինեն։ Այս շարքում պատժի մասին չի խոսվում»,- նկատում է նա։

Ըստ բանախոսի՝ նման դեպքերից խուսափելու համար կարևոր են նաև ճանապարհների բարեկարգումը, անվտանգ լինելը. «Ճանապարհը պետք է լինի լուսավոր, առանց անսպասելի շրջադարձերի։ Վատ եղանակների ժամանակ նվազեցված լինի սառցակալման ռիսկը»:

Հարցին՝ օրինախախտ վարորդների նկատմամբ պատասխանատվության միջոցների խստացումը կամ որևէ այլ պատժիչ միջոց սահմանելն արդյոք չի՞ նպաստի դեպքերի նվազմանը, Իոաննիսյանն ասում է․ «Պատժելով վարորդին՝ որևէ բան չի փոխվում։ Եթե գնդակահարենք օրինախախտ վարորդներին, ի՞նչ հաջողություն կունենանք, տարբեր միջոցներ կան երթևեկության անվտանգությունը կարգավորելու համար»։

Նրա կարծիքով՝ այս հարցի շուրջ բարձրացած աղմուկը հերթականն է և որևէ ուշադրության չի արժանանալու։

Նկատենք, որ «Ֆեյսբուք»-ի իր էջում խնդրին անդրադարձել էր նաև ՀՀ առողջապահության նախկին նախարար, այսօր ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր Արսեն Թորոսյանը: Նա շեշտել էր, որ մահերի այս շարանը պետք է դադարեցվի, և դա պետության պարտականությունն է՝ ապահովելու ճանապարհային անվտանգության պատշաճ մակարդակ, որպեսզի թե՛ ոտքով, թե՛ մեքենայով փողոց դուրս գալիս քաղաքացիները չվտանգեն իրենց կյանքը։

«Այդ պարտականությունը պետք է իրականացվի թե՛ վթարների և ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումների կանխարգելմանն ուղղված կոնկրետ գործողություններով (ճանապարհների պատշաճ կահավորում նշաններով և այլ տեխնիկական միջոցներով, արագությունների սահմանափակումների սահմանում, պատշաճ լուսավորության ապահովում, մեքենաների տեխզննման պատշաճ համակարգ, ամրագոտիների և երեխաների նստատեղերի համատարած կիրառում և այլն), թե՛ օրինախախտ վարորդների նկատմամբ խիստ պատասխանատվության միջոցների կիրառմամբ, այդ թվում՝ խստացնելով այս պահին գործող պատժամիջոցները։

Ոստիկանությունը, իսկ ավելի ճիշտ՝ նորաստեղծ ներքին գործերի նախարարությունն այլ պետական գերատեսչությունների հետ համատեղ պետք է անհապաղ սկսի այս ուղղությամբ աշխատանքներ տանել, որպեսզի տարեկան մի քանի հարյուր քաղաքացու կյանք փրկվի»,- ահազանգել էր ԱԺ պատգամավորը: