«Լուրջ հարված ենք ստանում». ինչու արգելվեց կաթնամթերքի մատակարարումը ՌԴ, ու ինչ կապ ունի Իրանը

«2015 թվականից Հայաստանը ԵԱՏՄ անդամ երկիր է, և այդ շրջանակներում գործում են կանոնակարգեր, որին պետք է հետևի նաև մեր Սննդամթերքի անվտանգության տեսչությունը»:

Այս մասին «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասում է տնտեսագետ Սուրեն Պարսյանը՝ անդրադառնալով երեկվանից հայկական կաթնամթերքի մատակարարման արգելմանը ՌԴ շուկա:

Նրա խոսքով՝ ըստ այդ կանոնակարգերի՝ ԵԱՏՄ տարածք կաթնամթերք կարող են ներկրվել միայն այն ընկերություններից, որոնք ընդգրկված են ԵԱՏՄ անդամ երկրներից որևէ մեկի ռեեստրում:

«Ռեեստրում գրանցման պրոցեսը բարդ է, որը ենթադրում է, որ, ասենք, օրինակ, իրանական համապատասխան սննդի տեսչությունը երաշխավորագիր ուղարկի, որ բավարարում է տեխնիկական պայմաններին, ապա ընդգրկվի ԵԱՏՄ անդամ երկրներից որևէ մեկի ռեեստրում, որն արդեն պարտադիր կլինի մյուսների համար»,- մանրամասնում է տնտեսագետը:

Վերջինս նշում է, որ պահին ռուսական ռեեստրում գրանցված է մոտ 12 իրանական ընկերություն, որոնցից կարող էին նաև հայաստանյան ընկերությունները կաթնամթերք ներկրել. «Խնդիրը նրանում է, որ 2022 թվականի մարտ ամսվա ընթացքում Ռուսաստանի վերահսկողության մարմինը դադարեցրել է այդ 12 ընկերություններից 8-ի հետ ներկրումը և գործունեությունը իր տարածքում՝ բացահայտելով այս կամ այն տեխնիկական խնդիրները որակի տեսանկյունից: Դա նշանակում է, որ մեխանիկորեն պետք է դադարեցվեր նաև ԵԱՏՄ մյուս երկրներում այդ ընկերություններից ներկրումը, բայց Հայաստանի սննդի անվտանգության տեսչությունը չի հետևել այս կանոնակարգին»:

Տնտեսագետի խոսքով՝ անցյալ տարի մոտ 18,5 միլիոն դոլարի կարագ ենք արտահանել ՌԴ, որը աննախադեպ ցուցանիշ է՝ հաշվի առնելով այն, որ 2021-ին ընդամենը 800 հազար դոլարի է եղել. «Այսինքն՝ մոտավորապես 24 անգամ ավելացել են կարագի արտահանման ծավալները: Ամբողջ տարվա ընթացքում Ռուսաստանի սննդի տեսչությունը պարբերաբար տեղեկացրել է հայ գործընկերներին, որ իրավունք չունեք թույլատրել իրանական այդ կազմակերպություններից կաթնամթերքի ներկրումը, քանի որ դրանց գործունեությունը մեր ռեեստրում դադարեցված է: ՀՀ սննդի տեսչությունը աչք է փակել այդ բոլոր դիտողությունների վրա, և արդյունքում ունենք հետևյալը»:

Ըստ Սուրեն Պարսյանի՝ խնդրի լուծման հարցում քաղաքական պայմանավորվածությունների հանգամանքն է կարևոր:

«Որովհետև ռուսներն արդեն չեն վստահում, քանի որ մեկ տարի շարունակ մեզ զգուշացրել են խնդրի մասին, իսկ Սննդի տեսչությունը մատների արանքով է այս ամենին նայել: Պատասխանատուն սննդի տեսչությունն է, որը պետք է հետևեր ԵԱՏՄ կանոնակարգերին և այդպիսի փաստի առաջ չկանգնեցներ ամբողջ մի ոլորտ»,- ասում է տնտեսագետը:

Վերջինս նշում է, որ մեր Սննդի անվտանգության տեսչությունը թույլ է տվել նաև իրանական կաթի սերուցքի ներկրում այնպիսի ընկերություններից, որն առհասարակ ԵԱՏՄ որևէ երկրի ռեեստրում չի եղել, անգամ այն 12 ընկերությունների մեջ: «Սա քաղաքական ենթատեքստ չունի»,- նկատում է տնտեսագետը:

Սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմնից էլ հավաստիացնում են, որ իրականում մեր կաթնամթերքի որակի անվտանգության հետ խնդիր չի բարձրացվել, չի եղել և մինչև այժմ էլ չկա:

«Արգելքը կապված է նրա հետ, որ Իրանի Իսլամական Հանրապետությունից ներկրվում է հումք, որով պատրաստվում է կաթնամթերք և հետագայում արտահանվում ՌԴ: Այդ շղթայի մեջ նրանց խնդիրն իրանական մի քանի կազմակերպություններից ներկրվող հումքն է, որը, իրենց կարծիքով, չպետք է օգտագործվի այն կաթնամթերքների մեջ, որոնք արտահանվում են ՌԴ: Այստեղ որոշակի խնդիրներ կան, որոնք այս պահին քննարկվում են երկու կողմերի միջև՝ և՛ մեր գերատեսչության, և՛ ռոսսելխոզնադզորի, և՛ էկոնոմիկայի նախարարությունը՝ նրանց համապատասխան մարմինների հետ: Այսինքն՝ ամենաբարձր մակարդակներում քննարկում է ընթանում, որպեսզի գանք ընդհանուր հայտարարի»,- մեր զրույցում հայտնում է Սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմնի մամուլի խոսնակ Անուշ Հարությունյանը:

Վերջինս նաև նշում է, որ բանակցություններն այս պահին որևէ արդյունք չեն տվել, բայց լիահույս են, որ մոտ ապագայում կլինեն շոշափելի արդյունքներ:

Հերմինե Կարապետյան