Ջեմալ Փաշայի թոռ Հասան Ջեմալը դատապարտել է իր նախնիների ոճիրը. ապրիլքսանչորսյան Պոլիսը

Ապրիլի 24-ի ոգեկոչման արարողությունը, որն այս տարի ծրագրված էր կազմակերպել «Ապրիլի 24-ի ոգեկոչման հարթակը» Քադըքոյում՝ «Սյուրեյյա» օպերայի դիմաց, Ստամբուլի նահանգապետարանն արգելել է։

Նահանգապետարանը նախորդ տարի նույնպես արգելել էր ոգեկոչման արարողությունը։ Հիշեցնենք, որ Ստամբուլում ոգեկոչման միջոցառումներն անխափան անցկացվել են 2010-2019 թվականներին։

«Ոչ մի ողջամիտ հիմնավորում չկա այս տարի մեր ոգեկոչումն արգելելու համար, ինչպես անցյալ տարի էր։ Մինչ ռասիստական ժողովներն ու ցույցերն անցկացվում են ազատորեն, անընդունելի է արգելել այս միջոցառումը, որում մենք հարգանքով և հանգստությամբ ոգեկոչում ենք նրանց, ում կորցրել ենք 1915թ-ին: Մեր ոգեկոչման միջոցառումն արգելելով՝ նահանգապետարանը հստակ ցույց տվեց, որ դեմ է ժողովրդավարացման դինամիկային։
Կոչ ենք անում նահանգապետարանին հրաժարվել այս որոշումից»,- նշվել է «Ապրիլի 24-ի ոգեկոչման հարթակ»-ի տարածած հայտարարության մեջ։

Մարդու իրավունքների ընկերակցության (İHD) ընդդեմ ցեղապաշտության և խտրականության հանձնախումբը ապրիլի 24-ին ևս հանդես է եկել մամուլի համար հայտարարությամբ և դատապարտել նահանգապետարանի մերժումը։

Ավելի վաղ՝ ապրիլի 23-ին, սակայն, Թուրքիայում գործող «Կանաչ ձախ» (YSP) կուսակցության անդամները ոգեկոչել են Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը։ Կուսակցության անդամներից Ջեմալ Փաշայի թոռ Հասան Ջեմալն իր ելույթի մեջ նշել է, որ կիսում է հայ ժողովրդի ցեղասպանության ցավը։ Վերջիններս, հիշելով 1915-ի արհավիրքը, կոչ են արել Թուրքիայի այսօրվա և վաղվա քաղաքական իշխանություններին քայլ անել դեպի իրական առերեսում։

Հիշատակվել են նաև Հրանտ Դինքն ու Սևակ Բալըքչըն, որոնք տարիներ առաջ Թուրքիայում զոհ գնացին խտրականությանը՝ ինքնության ճակատագրին։

Նկատենք, սակայն, որ մինչ Ջեմալ Փաշայի թոռ Հասան Ջեմալը հայաբնակ Շիշլիում, խղճի ձայնին հնազանդ, հաստատակամորեն դատապարտել է իր նախնիների ոճիրը, մյուսները ցեղասպանության ոճրագործներին ամեն վայրկյան դարձնում են հերոս և հրամցնում հանրությանը՝ խեղաթյուրելով պատմությունը։

_{Ջեմալ Փաշան և Հասան Ջեմալը}

Ապրիլի 24-ի թվիթերյան իր գրառման մեջ Թուրքիայի խորհրդարանի հայ պատգամավոր, ընդդիմադիր «Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցության» (ԺԴԿ-HDP) անդամ Կարո Փայլանը ևս բոլորի ուշադրությունն հրավիրել էր այդ փաստին:

«108 տարի անց ցեղասպանության ճարտարապետ Թալեաթ փաշայի անվան փողոցներում ենք քայլում։ Թալեաթ փաշայի անվան դպրոցներում ենք մեր երեխաներին սովորել տալիս։ Եթե Գերմանիայում այսօր Հիտլերի անվան պողոտաներ լինեին, Հիտլերի անվան դպրոցներում երեխաներ սովորեին, ինչպիսի՞ Գերմանիա կլիներ, ահա այդպիսի Թուրքիայում ենք մենք ապրում»,- նկատել էր նա:

^{Թուրքիայի խորհրդարանի հայ պատգամավոր, ընդդիմադիր «Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցության» (ԺԴԿ-HDP) անդամ Կարո Փայլանը}

Սա անհերքելի իրողություն է, որի մեջ տարիներով զգուշավոր ապրում են պոլսահայերը՝ աչալուրջ լինելով վերահաս վտանգներին։

Ս. Նահատակների հիշատակության արարողություն, Պոլիս, 2023 թ. ապրիլ 24

Պոլսի հայահոծ Քուրթուլուշ թաղամասում գտնվող Ֆերիգյուղի Սուրբ Վարդանանց եկեղեցում ապրիլի 24-ին ոգեկոչել են Մեծ եղեռնի զոհերի հիշատակը։ Ս. Նահատակների հիշատակության Ս. պատարագն ու բարեխոսական արարողությունը նախագահել է Ն.Ա.Տ. Սահակ Բ. Պատրիարք Հայրը:

Պատարագի ավարտին ի լուր ներկաների ընթերցվել է Թուրքիայի Հանրապետության նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի Ապրիլի 24-ի պատգամը.

«Ամեն. Տ. Սահակ Բ. Պատրիարք Հայոց Թուրքիոյ,

Թանկագին անդամներ Հայ համայնքի

Թանկագին հայրենակիցներս,

Կ’ողջունեմ ձեզ սրտագին զգացումներով ու սիրով։

Առաջին Համաշխարհային պատերազմի դժուարին պայմաններուն մէջ իրենց կեանքերը կորուսած Օսմանեան Հայերը յարգանքով կը յիշատակեմ, իրենց թոռներուն ցաւակցութիւններս կը յայտնեմ։

Այս առթիւ, թէ՛ Առաջին Աշխարհամարտի ընթացքին ապրուած բաղխումներու, յարուցուած ապստամպութեանց եւ թէ՛ հրօսախմբային եւ ահաբեկչական շարժումներու պատճառաւ մահացած Օսմանեան հայրենակիցներու համար Աստուծմէ ողորմութիւն կը հայցեմ։

Դարուս աղէտը նկատուած 6 Փետրուարի երկրաշարժերուն՝ անգամ մը եւս ականատես եղանք, թէ մենք որպէս 85 միլիոն ժողովուրդ, նոյն դրօշին հովանիին ներքեւ խաղաղութիւն գտած, նոյն հայրենի հողին բաժնեկից, անցեալն ու ներկան մէկ, ճակատագրակից անհատներ ենք։

Որքան որ ալ տխուր ըլլան անցեալին ապրուած դէպքերը, պէտք չէ արտօնենք, որ անոնք գերեվարեն մեր ներկան ու ապագան։

Կը հաւատանք, որ փոխանակ ցաւերը մրցակցութեան նիւթ դարձնելու, յանուն մեր ապագաներուն, զանոնք բաժնելով ամոքելը լաւագոյն ուղին է։

Այս հասկացողութեամբ, վերջին քսան տարիներու ընթացքին, մեր առած քայլերով կ’աշխատինք զօրացնել մեր ներքին խաղաղութիւնը, ամրացնել՝ մեր միութիւնն ու միասնականութինը, ընդարձակել՝ մեր բոլոր հայրենակիցներուն իրաւունքի եւ ազատութեան սահմանները։

Կը ջանանք հաստատել մթնոլորտ մը, որպէսզի Թուրքիոյ մէջ ոչ ոք լուսանցքայնացուի, ոչ ոք իր հաւատքին ու ազգային պատկանելիութեան ինքնութեան պատճառաւ մերժման ենթարկուի, ընդհակառակը՝ բոլորը շրջապատուին եւ իրար գիրկընդխառնուին։

Հակառակ պատմութիւնը քաղաքականացնելու աշխատանքներուն՝ յառաջիկայ շրջանին եւս մեր այլազանութիւնները որպէս հարստութիւն ընկալելով, պիտի շարունակենք աշխատիլ, հասնելու՝ բարեկամութեան եւ խաղաղութեան։

Մեր երկրի մշակութային, գեղարուեստի, քաղաքականութեան, տնտեսութեան, ուսումնական, ընկերային կեանքի բնագաւառներուն մէջ անփոխարինելի ներդրումներ ունեցող մեր հայ հայրենակիցներուն ամէն մարզի մէջ տէր կանգնիլ, իրենց իրաւունքներն ու ազատութիւնները պաշտպանել պիտի շարունակենք։

Սրտանց կը հաւատամ, որ մեր Հայ համայնքի թանկագին անդամները եւս պիտի զօրակցին մեր այս ջանքերուն։

Այս խոհերով Կայսրութեան լուծման ընթացքին յաւիտենականութեան անցած Օսմանեան հայրենակիցները անգամ մը եւս յարգանքով կը յիշատակեմ»։

Ռէճէփ Թայյիպ Էրտօղան

Թուրքիոյ Հանրապետութեան Նախագահ»:

Պատրիարք հայրն իր երախտիքի խոսքն է ուղղել Թուրքիայի Հանրապետության նախագահին՝ ընդգծելով, որ վերջինս ի պաշտոնե նման վշտակցություն հայտնող Թուրքիայի Հանրապետության առաջին բարձրաստիճան ղեկավարն է։ Նորին Ամենապատվությունը հատուկ շեշտադրությամբ ընդգծել է Թուրքիա-Հայաստան երկկողմանի պետական հարաբերությունների կարևորությունն ամբողջ տարածաշրջանի խաղաղության ու կայունացման համար։

Պոլսո Հայոց պատրիարքը քարոզի ընթացքում անդրադարձել է Մեծ եղեռնին՝ կատարելով ուշագրավ հոգևոր վերլուծություններ։

_{Ն.Ա.Տ. Սահակ Բ. Պատրիարք Հայրը}

Հավելենք, որ Հայոց ցեղասպանության փաստը ընդունող շրջանակներին Թուրքիայի ԱԳՆ-ն պիտակավորում է որպես «նեղմիտ քաղաքական հաշվարկներին ծառայողներ և պատմությունից թշնամանք դուրս բերողներ»։ 

Հ. Գ. 108 տարի հետո մեկուկես միլիոն հայ նահատակների կողքին է՛լի հայ նահատակներ, է՛լի հայ որբեր...

108 տարի հետո ինչպե՞ս հայ մանուկին այսօ՛ր փրկել ցեղասպանվելուց։

Լիլիթ Պողոսյան, Թուրքիա