Թրամփը ցանկանում է նավթ հորատել Վենեսուելայում. որքանով է սա իրատեսական, և ինչու էր նրան խանգարում Մադուրոն

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ ամերիկյան նավթային ընկերությունները միլիարդավոր դոլարներ կծախսեն Վենեսուելայի ավերված էներգետիկ ենթակառուցվածքը վերականգնելու համար երկրի նախկին առաջնորդ Նիկոլաս Մադուրոյի գերեվարմանը հանգեցրած ռազմական գործողությունից հետո։

«Մենք մեր ամենամեծ նավթային ընկերություններին և աշխարհի ամենամեծերին կստիպենք միլիարդավոր դոլարներ ծախսել, վերականգնել մեր ավերված ենթակառուցվածքը՝ մեր նավթային ենթակառուցվածքը, և սկսել գումար վաստակել երկրի համար»,- ասել է Թրամփը Ֆլորիդայի իր Մար-ա-Լագո կալվածքում տեղի ունեցած մամուլի ասուլիսի ժամանակ։

Նա հավելել է, որ Վենեսուելան այդպես կփոխհատուցի ԱՄՆ-ի ծախսերի համար։

BBC-ի վերլուծության համաձայն՝ Վենեսուելան ունի աշխարհում ամենամեծ ապացուցված հում նավթի պաշարները, բայց բախվում է արտադրության մարտահրավերների պատժամիջոցների, հնացող ենթակառուցվածքների և վատ կառավարման պատճառով։

Նավթարդյունաբերության նման վերակառուցումը գործնականում աննախադեպ կլիներ, բայց Թրամփը շատ կարևոր հարցեր անպատասխան է թողել՝ ինչպես կընթանա իշխանության փոխանցումը, ում հետ կհամագործակցի ԱՄՆ-ն, ինչ պայմաններում կարող են ամերիկյան նավթային ընկերությունները վերադառնալ երկիր, և, ամենակարևորը, ով կստանա Վենեսուելայի նավթը, եթե ԱՄՆ-ն ներդրումներ կատարի տարիների պատժամիջոցներից և վատ կառավարումից ավերված ենթակառուցվածքների արդիականացման մեջ։

Թրամփը որևէ պարտավորություն չի ստանձնել երկրում իշխանության փոխանցումը հեշտացնելու համար ամերիկյան զորքեր ուղարկելու վերաբերյալ՝ միայն ասելով, որ իր կառավարությունը կօգնի ապահովել նավթային ենթակառուցվածքների պաշտպանությունն ու բարելավումը։

Անհասկանալի է նաև, թե ԱՄՆ-ն ում վրա է հույսը դնում Վենեսուելայում։ Մամուլի ասուլիսում Թրամփը հայտարարել է, որ ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն բանակցություններ է վարել փոխնախագահ Դելսի Ռոդրիգեսի հետ, որն այժմ երկրի նախագահի պաշտոնակատարն է:

Ըստ Թրամփի՝ Վենեսուելայի Գերագույն դատարանի կողմից ժամանակավոր նախագահ նշանակված Ռոդրիգեսը պատրաստակամություն է հայտնել անել «ամեն ինչ, ինչ ԱՄՆ-ն խնդրի»։ Սակայն Թրամփի հայտարարությունից հետո պետական հեռուստատեսությամբ ելույթ ունենալով՝ Ռոդրիգեսը Մադուրոյին անվանել է «Վենեսուելայի միակ նախագահը» և հավելել, որ կառավարությունը պատրաստ է պաշտպանվել։

Թրամփը նաև ասել է, որ չի խոսել Վենեսուելայի ընդդիմության առաջնորդ Մարիա Կորինա Մաչադոյի հետ, որին արգելվել էր մասնակցել 2024 թվականի նախագահական ընտրություններին, բայց նա կարևոր դեր է խաղացել Մադուրոյի մրցակցի համար աջակցություն հավաքագրելու գործում, որին ընդդիմությունը համարում է ընտրություններում հաղթանակած։

ԱՄՆ նախագահը նշել է, որ Մաչադոն «երկրի ներսում չունի այն աջակցությունն ու հարգանքը», որոնք անհրաժեշտ են Վենեսուելան կառավարելու համար։

ԱՄՆ Էներգետիկ տեղեկատվության վարչության (EIA) տվյալներով՝ Վենեսուելան ունի 303 միլիարդ բարել նավթի հսկայական պաշարներ, որոնք կազմում են աշխարհի ընդհանուր պաշարների մոտավորապես մեկ հինգերորդը։

Վերլուծաբաններն ու առևտրականները կարծում են, որ երկրում կարևորագույն ենթակառուցվածքների վերականգնումը կարող է տևել մի քանի տարի։

Նավթի ցածր գները մեկ այլ խոչընդոտ են՝ հատկապես հաշվի առնելով անհրաժեշտ ներդրումների մակարդակը։ ԱՄՆ նախագահը բազմիցս հայտարարել է, որ ինքը կարևորում է նավթի և բենզինի ցածր գները, քանի որ ձգտում է զսպել գնաճը և լուծել կենսապահովման ծախսերի աճի խնդիրը։ Նավթի գները 2025 թվականն ավարտել են 2020 թվականից ի վեր իրենց ամենակտրուկ տարեկան անկմամբ։

Թրամփի Վենեսուելայի համար ծրագիրը համապատասխանում է ԱՄՆ էներգետիկ գերիշխանության նրա ավելի լայն տեսլականին, որի համաձայն՝ ամերիկյան ընկերությունները ոչ միայն ներքին շուկայում ստեղծում են նավթի և գազի ռեկորդային արտադրություն, այլև ազդեցություն են ունենում համաշխարհային շուկաներում:

Այնուամենայնիվ, անհրաժեշտ վերականգնողական աշխատանքների ծավալը հսկայական է։

Վենեսուելայի նավթարդյունաբերությունը վերակենդանացնելու համար ընկերությունները պետք է վերակառուցեն երկրի անտեսված նավթային ենթակառուցվածքը, որը տասնամյակներ շարունակ տուժել է վատ կառավարումից, կոռուպցիայից և ներդրումների թերացումից։ Միլիոնավոր մարդիկ լքել են երկիրը, այդ թվում՝ որակավորված նավթագործներ, որոնք այժմ աշխատում են Միացյալ Նահանգներում, Մերձավոր Արևելքում և Եվրոպայում։

Մասնագետները գնահատում են, որ միայն առկա արտադրության կայունացումը կպահանջի մի քանի միլիարդ դոլար՝ հորատանցքերի վերանորոգման, էլեկտրաէներգիայի, ջրի և արտահանման ենթակառուցվածքների համար։

Վենեսուելայի պետական նավթագազային PDVSA ընկերությունը հայտարարել է, որ իր խողովակաշարերը չեն թարմացվել 50 տարի, և որ արտադրության գագաթնակետային մակարդակին վերադառնալու համար ենթակառուցվածքների արդիականացումը կարժենա 58 միլիարդ դոլար։

Անհասկանալի է, թե որքանով են այժմ նավթային հսկա ընկերություններ պատրաստ զգալի գումարներ ներդնել ԱՄՆ-ի կողմից աջակցվող ժամանակավոր կառավարության ներքո գտնվող երկրում, որը չունի հաստատված իրավական կամ հարկաբյուջետային շրջանակ։

Նավթի շուկան նաև հետաքրքրված է, թե ինչ կլինի Վենեսուելայի նավթի մատակարարումների հետ հիմա, երբ ԱՄՆ-ն սկսել է առգրավել նավթ տեղափոխող նավերը դեկտեմբերի կեսերին։

Թրամփը հայտարարել է, որ նավթային շրջափակումը մնում է ուժի մեջ, սակայն արդեն իսկ պարզ է՝ նա ցանկանում է, որ ԱՄՆ-ի կողմից աջակցվող վարչակազմը վերակենդանացնի երկրի նավթարդյունաբերությունը՝ այն վերադարձնելով 20-րդ դարի կեսերի բարձունքներին, երբ Վենեսուելան աշխարհի ամենամեծ արտահանողն էր և ՕՊԵԿ-ի հիմնադիր անդամ։

Շաբաթ օրը ԱՄՆ նախագահը, առանց մանրամասնելու, հայտարարել է, որ Ամերիկան «մեծ ծավալի» նավթ կվաճառի ինչպես ներկայիս, այնպես էլ լրացուցիչ հաճախորդների։

Թրամփը ենթադրել է, որ վենեսուելական նավթի վաճառքից ստացված եկամուտները կարող են օգնել ֆինանսավորել տարբեր նպատակներ՝ սկսած երկրում ԱՄՆ կառավարության ծախսերի փոխհատուցումից մինչև տարածաշրջանային գործունեության խափանումների և ակտիվների բռնագրավման հետևանքով նավթային ընկերությունների փոխհատուցումը։ Թրամփը խոստացել է, որ վենեսուելացիների մասին թե՛ երկրի ներսում, թե՛ միջազգային մակարդակով նույնպես «հոգ կտանի»։

Ըստ Kpler-ի՝ Վենեսուելան ներկայումս օրական արտադրում է մոտ 800 հազար բարել նավթ, որը կազմում է համաշխարհային արտադրության 1%-ից պակաս։

Եթե պատժամիջոցները վերացվեն, արտադրությունը կարող է մի քանի ամսվա ընթացքում աճել մոտ 150 հազար բարելով օրական, սակայն օրական 2 միլիոն բարել կամ ավելիին վերադառնալը կպահանջի «մեծածավալ բարեփոխումներ» և միջազգային նավթային ընկերությունների կողմից խոշոր ներդրումներ։

Վենեսուելայում այլ երկրների ակտիվների հարցը նույնպես մնում է բաց։

Իսպանական Repsol-ը, իտալական Eni SpA-ն և ֆրանսիական Maurel et Prom SA-ն շարունակում են գործունեություն ծավալել Վենեսուելայում և նավթի և գազի նախագծերում գործընկերներ են պետական Petroleos de Venezuela SA ընկերության հետ։

Չինական ընկերությունները մեծ ներդրումներ են կատարել Վենեսուելայի ենթակառուցվածքներում, ուստի չինական ներդրումները և օպերատորներին երկրից բացառելու փորձերը կարող են ունենալ չնախատեսված հետևանքներ:

Վենեսուելայի ծանր, թթու հում նավթի արտադրությունը պահանջում է մասնագիտացված սարքավորումներ և բարձր մակարդակի տեխնիկական փորձագիտություն։

Աշխարհի խոշորագույն նավթարտադրող Միացյալ Նահանգները հիմնականում արտադրում է թեթև հում նավթ, որը հարմար է միայն բենզինի արտադրության համար: Վենեսուելայի նման ծանր, թթու հում նավթը անհրաժեշտ է որոշակի վերամշակված արտադրանքի, այդ թվում՝ դիզելային վառելիքի, ասֆալտի և նավթավերամշակման գործարանների ու այլ ծանր սարքավորումների համար վառելիքի արտադրության համար: Դիզելային վառելիքը ներկայումս պակասում է ամբողջ աշխարհում հիմնականում վենեսուելական նավթի նկատմամբ պատժամիջոցների պատճառով:

Վենեսուելական նավթի վերադարձը համաշխարհային շուկա կարող է հատկապես օգտակար լինել Միացյալ Նահանգների համար. Վենեսուելան աշխարհագրորեն մոտ է, և նրա նավթը համեմատաբար էժան է: ԱՄՆ-ի նավթավերամշակման գործարանների մեծ մասը կառուցվել է Վենեսուելայից ծանր հում նավթ վերամշակելու համար, և դրանք զգալիորեն ավելի արդյունավետ են վենեսուելական նավթն օգտագործելիս, քան ամերիկյան նավթը: