Շվեդական լրատվամիջոցը ՀՀ ընտրությունների վրա Ռուսաստանի ազդեցության մասին կոնֆիդենցիալ փաստաթուղթ է բացահայտել

Շվեդական Blankspot կայքը հայտնում է, որ գաղտնի փաստաթղթի միջոցով բացահայտել է Հայաստանում հունիսի 7-ին անցկացվելիք խորհրդարանական ընտրությունների վրա Ռուսաստանի ուղղակի ազդեցության մասին տեղեկություններ:

«Արմենպրես»-ի փոխանցմամբ՝ կայքը մասնավորապես նշել է, որ գաղտնազերծված փաստաթղթի միջոցով կարողացել է բացահայտել, թե ինչպես է Ռուսաստանը պլանավորել նվազեցնել Հայաստանի կառավարության ժողովրդականությունը։

Blankspot-ը, հղում անելով վստահելի աղբյուրին, նշել է, որ ձեռք է բերել «2026 թվականի «հակափաշինյանական» ուղղությամբ աշխատանքի ծրագիր» վերնագրով ռուսական փաստաթուղթ, որում ուրվագծվում են ինչպես ընդհանուր նպատակները, այնպես էլ աշխատանքի իրականացման կոնկրետ մեթոդները։ Ըստ կայքի՝ ի թիվս այլ բաների՝ փաստաթղթում նշվում է, որ հիմնական նպատակն է ընտրությունները ներկայացնել որպես «անձամբ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի դեմ վստահության քվե»։

«Այն նաև նկարագրում է հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրություններից առաջ Հայաստանի կառավարության ազդեցությունը սահմանափակելու ջանքերը։ Մեկ այլ նպատակ է կանխել Փաշինյանի «քաղաքական կերպարի» փոփոխությունը կամ «արդիականացումը» քվեարկությունից առաջ։ Այնուամենայնիվ, փաստաթղթում չի նշվում, թե որ ընդդիմադիր կուսակցությունն է Ռուսաստանը նախընտրում Փաշինյանի «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության համեմատ։ Դրա փոխարեն նկարագրվում են այն գործիքները, որոնք պետք է օգտագործվեն հասարակական կարծիքի վրա ազդելու համար։ Առաջարկությունների թվում է սոցիալական ցանցերում Ռուսաստանին միտված նարատիվների առկայությունը 2025 թվականի աշնան համեմատ եռապատկելու ծրագիրը օրական մեկ միլիոն դիտումից մինչև երեք միլիոն»,- գրել է կայքը։

Նշվում է, որ փաստաթղթի համաձայն՝ Ռուսաստանի հետ կապված համացանցում կարծիք ձևավորողների թիվը 15-ից պետք է ընդլայնվի մինչև մոտ 40 անհատ։ Փաստաթղթում նաև նշվում է, որ նրանցից ամենաակնառուները պետք է ընտրովի պաշտոններ զբաղեցնեն ընդդիմադիր կուսակցություններում ընտրություններից առաջ։ Այն նաև նկարագրում է սոցիալական ցանցերում, այսպես կոչված, «կեղծ դրոշի» արշավները, իշխող կուսակցության քարոզարշավի դեմ ուղղված մեկնաբանությունների թիրախային արշավները և ընտրարշավի ընթացքում բացառիկ բովանդակություն ստեղծելու համար «ստրինգեր խմբերի» ստեղծումը։

Blankspot-ը կարողացել է ստուգել փաստաթղթի իսկությունը և ծագումը, սակայն հնարավոր չէ որոշել, թե որքանով է ռազմավարությունն իրականում իրականացվել կամ որքանով է այն կարևոր ռուսական ազդեցության ջանքերի համար ընտրություններից առաջ։ Փաստաթղթի մի քանի ասպեկտներ, սակայն, համապատասխանում են Հայաստանում վերջին զարգացումներին։ Փաստաթղթի ստուգման ընթացքում Blankspot-ը պարզել է, որ այն ծագել է այն նյութերից, որոնք ձեռք են բերվել, երբ ռուսական հետախուզական ծառայություններում գործող անձը 2026 թվականի մարտից առաջ ենթարկվել է երրորդ կողմի հաքերային հարձակման։ Նրա գործունեությունը Հայաստանում արտացոլում է փաստաթղթի բովանդակությունը։ Հայաստանում այդ մարդը մասնակցել է կոնֆերանսների և սեմինարների, հանդիպել ընդդիմադիր քաղաքական գործիչների հետ և լրատվամիջոցներում հաճախակի մեկնաբանություններ է արել երկրի քաղաքական զարգացման վերաբերյալ։ Հաղորդագրությունը հաճախ նույնն է եղել. Հայաստանը գնում է վտանգավոր ճանապարհով՝ հեռանալով Ռուսաստանից»,- գրել է կայքը։

Կայքի դիտարկմամբ՝ խորհրդարանական ընտրություններից առաջ Հայաստանում ռուսական ազդեցության վերաբերյալ բանավեճը հանգեցրել է նրան, որ Հայաստանի կառավարությունը արդեն 2025 թվականի դեկտեմբերին դիմել է ԵՄ-ին ռուսական ազդեցությանը հակազդելու համար օգնություն խնդրելու, նույն տեսակի աջակցություն, որը տրամադրվել էր Մոլդովային նախորդ տարվա խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ։ Կայքը մեջբերել է ԵՄ արտաքին քաղաքականության ղեկավար Կայա Կալասի խոսքը, որի համաձայն՝ նույն ցանցերը, որոնք նախկինում ակտիվ էին Մոլդովայում, այժմ գործում են նաև Հայաստանում։

«Նմանատիպ կասկածներ են ուղղվել նաև հարևան Վրաստանին, որտեղ 2024 թվականի ընտրությունների ժամանակ ԵՄ հատուկ աջակցության միջոցառումներ չեն առաջարկվել։ Ապրիլին «Մետա»-ն փակեց Facebook-ի մոտ 70 հաշիվներ և էջեր Հայաստանում, որոնք համարվել էին կեղծ։ Միևնույն ժամանակ ռուս պաշտոնյաները բազմիցս մեղադրել են հայկական քաղաքացիական հասարակության կազմակերպություններին «հակառուսական պատմություններ» տարածելու համար։ Փաստաթղթից պարզ է դառնում, որ ռուսական ազդեցությունը հիմնականում դասական իմաստով քարոզչության մասին չէ։ Այն սոցիալական ինժեներիայի մասին է՝ հասարակության մեջ անվստահություն և բևեռացում ստեղծելով։ Նրանք ոչ միայն փորձում են ազդել մարդկանց մտածողության, այլև նրանց քաղաքական արձագանքի, զգացողության և գործողությունների վրա. խորհրդային դարաշրջանում սա հայտնի դարձավ որպես ռեֆլեքսիվ վերահսկողություն: Եվ այն իրականացվում է խիստ համակարգված, տվյալների վրա հիմնված և կազմակերպված ձևով, գրեթե ինչպես ժամանակակից գովազդային արշավները կամ հոգեբանական գործողությունները: Հայաստանի դեպքը դրա ևս մեկ հաստատումն է»,- գրել է կայքը: