Շվեդական լրատվամիջոցը ՀՀ ընտրությունների վրա ՌԴ ազդեցության մասին գաղտնի փաստաթուղթ է բացահայտել. մանրամասներ

Շվեդական Blankspot կայքը հայտնում է, որ գաղտնի փաստաթղթի միջոցով բացահայտել է Հայաստանում հունիսի 7-ին անցկացվելիք խորհրդարանական ընտրությունների վրա Ռուսաստանի ուղղակի ազդեցության մասին տեղեկություններ:

Նշվում է, որ գաղտնազերծված փաստաթղթի միջոցով բացահայտվել է, թե ինչպես է Ռուսաստանը պլանավորել նվազեցնել Հայաստանի կառավարության ժողովրդականությունը։ Որպես նպատակ գրված է՝ ««Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության և դրա դաշնակից քաղաքական ուժերի ընտրական ազդեցության նվազագույնի հասցնելը 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում»:

Կայքը, հղում անելով իր վստահելի աղբյուրին, նշել է, թե ձեռք է բերել «2026 թվականի «հակափաշինյանական» ուղղությամբ աշխատանքի ծրագիր» վերնագրով ռուսական փաստաթուղթ, որում ուրվագծվում են ինչպես ընդհանուր նպատակները, այնպես էլ աշխատանքի իրականացման կոնկրետ մեթոդները։ 

Որպես նպատակ գրված է՝ ««Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության և դրա դաշնակից քաղաքական ուժերի ընտրական ազդեցության նվազագույնի հասցնելը 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում»:

Փաստաթղթում նշվում է, որ հիմնական նպատակն է ընտրությունները ներկայացնել որպես «անձամբ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի դեմ վստահության քվե»։

«Այն նաև նկարագրում է հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրություններից առաջ Հայաստանի կառավարության ազդեցությունը սահմանափակելու ջանքերը։ Առանձին նպատակ է՝ կանխել Փաշինյանի քաղաքական կերպարի փոփոխությունը կամ արդիականացումը քվեարկությունից առաջ։

Այնուամենայնիվ, փաստաթղթում չի նշվում, թե որ ընդդիմադիր կուսակցությունն է Ռուսաստանը նախընտրում Փաշինյանի «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության փոխարեն, այլ նկարագրվում են այն գործիքները, որոնք պետք է օգտագործվեն հասարակական կարծիքի վրա ազդելու համար։ Առաջարկությունների թվում է սոցիալական ցանցերում Ռուսաստանին միտված նարատիվների առկայությունը 2025 թվականի աշնան համեմատ եռապատկելու ծրագիրը օրական մեկ միլիոն դիտումից մինչև երեք միլիոն»,- գրել է կայքը։

Գաղտնազերծված փաստաթղթի համաձայն՝ համացանցում Ռուսաստանի մասին կարծիք ձևավորողների թիվը 15-ից պետք է ընդլայնվի մինչև 40, նրանցից ամենաակնառուները պետք է ընտրովի պաշտոններ զբաղեցնեն ընդդիմադիր կուսակցություններում ընտրություններից առաջ։

Թե ինչպես պետք է իրականացվի այս բոլորը, փաստաթղթում պարզեցվում է՝

• Տեղեկատվական և քարոզչական աշխատանքներ տեսահարթակներում՝ Facebook, TikTok, Instagram, YouTube: Այս աշխատանքի մասշտաբի եռակի աճ՝ համեմատած 2025 թվականի երկրորդ կեսի հետ՝ հասնելով օրական 2.5-3 միլիոն դիտման (ներկայումս՝ օրական մոտ 1 միլիոն):
• Հիմնական կարծիքի առաջնորդների առաջմղում (կոնտակտային կամ ոչ կոնտակտային), որոնք ազդում են պատմությունների տարածման վրա: Աջակցություն ընդդիմադիր թեկնածուների առցանց արտադրությանը:
•  Քաղաքական մեկնաբանների՝ հայ սոցիալական ցանցերի օգտատերերի, որոնք համակարգված կերպով տեսանյութեր են պատրաստում իրենց սեփական մեկնաբանություններով, նախագծի շրջանակներում երկու-երեք անգամ աճ (15-ից մինչև մոտավորապես 40 մարդ): Այս մարդկանցից ամենախոստումնալիցների բաշխումը ընդդիմադիր քաղաքական դաշինքների ցուցակներում:
• Սեփական լրագրողական թիմերի ստեղծումը Հայաստանում՝ ընտրարշավի ընթացքում սոցիալական ցանցերի համար բացառիկ բովանդակություն նկարահանելու համար:
• Շարունակել և ընդլայնել թիրախային «կեղծ դրոշի» սոցիալական ցանցերի արշավները (նրանց հասանելիությունը ներկայիս մակարդակից եռապատկելով):
• Հայկական լրատվամիջոցներում տեղեկատվական արշավների թվի ավելացում՝ ուղղված ընթացիկ իրադարձությունների բացասական պատմությունների և մեկնաբանությունների տարածմանը։
• Հոգեբանական ճնշում հակառակորդների վրա սոցիալական ցանցերում՝ հատուկ աշխատանք Facebook-ի և Instagram-ի մեկնաբանություններում՝ ուղղված «Քաղաքացիական պայմանագրի» թեկնածուներին և ակտիվիստներին դեմոտիվացնելուն և դեմոբիլիզացնելուն։

Blankspot-ը կարողացել է ստուգել փաստաթղթի իսկությունը և ծագումը, սակայն հնարավոր չէ որոշել, թե որքանով է ռազմավարությունն իրականում իրականացվել, կամ որքանով է այն կարևոր ռուսական ազդեցության ջանքերի համար ընտրություններից առաջ։ Փաստաթղթի մի քանի ասպեկտներ, սակայն, համապատասխանում են Հայաստանում վերջին զարգացումներին։ Փաստաթղթի ստուգման ընթացքում Blankspot-ը պարզել է, որ այն ծագել է նյութերից, որոնք ձեռք են բերվել, երբ ռուսական հետախուզական ծառայություններում գործող անձը 2026 թվականի մարտից առաջ ենթարկվել է երրորդ կողմի հաքերային հարձակման։ Նրա գործունեությունը Հայաստանում արտացոլում է փաստաթղթի բովանդակությունը։ Հայաստանում այդ մարդը մասնակցել է կոնֆերանսների և սեմինարների, հանդիպել ընդդիմադիր քաղաքական գործիչների հետ և լրատվամիջոցներում հաճախակի մեկնաբանություններ է արել երկրի քաղաքական զարգացման վերաբերյալ։ Հաղորդագրությունը հաճախ նույնն է եղել՝ հետևյալ բովանդակությամբ. «Հայաստանը գնում է վտանգավոր ճանապարհով՝ հեռանալով Ռուսաստանից»»,- գրել է կայքը։

Այս ամենը, ըստ կայքի վերլուծության, հանգեցրել է նրան, որ Հայաստանի կառավարությունը դեռ ամիսներ առաջ՝ 2025 թվականի դեկտեմբերին, դիմել էր Եվրամիությանը՝ ռուսական ազդեցությանը հակազդելու համար օգնություն խնդրելու նպատակով. սա նույն տեսակի աջակցություն է, որը տրամադրվել էր Մոլդովային նախորդ տարվա խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ։

Կայքը մեջբերել է ԵՄ արտաքին քաղաքականության ղեկավար Կայա Կալասի խոսքը, որի համաձայն՝ նույն ցանցերը, որոնք նախկինում ակտիվ էին Մոլդովայում, այժմ գործում են նաև Հայաստանում։

«Նմանատիպ կասկածներ են ուղղվել նաև հարևան Վրաստանին, որտեղ 2024 թվականի ընտրությունների ժամանակ ԵՄ հատուկ աջակցության միջոցառումներ չեն առաջարկվել։ Ապրիլին «Մետան» փակեց Facebook-ի մոտ 70 հաշիվ և էջ Հայաստանում, որոնք համարվել էին կեղծ։

Միևնույն ժամանակ ռուս պաշտոնյաները բազմիցս մեղադրել են հայկական քաղաքացիական հասարակության կազմակերպություններին «հակառուսական պատմություններ» տարածելու համար։

Փաստաթղթից պարզ է դառնում, որ ռուսական ազդեցությունը հիմնականում դասական իմաստով քարոզչության մասին չէ։ Այն սոցիալական ինժեներիայի մասին է՝ հասարակության մեջ անվստահություն և բևեռացում ստեղծելով։ Նրանք ոչ միայն փորձում են ազդել մարդկանց մտածողության, այլև նրանց քաղաքական արձագանքի, զգացողության և գործողությունների վրա. խորհրդային դարաշրջանում սա հայտնի դարձավ որպես ռեֆլեքսիվ վերահսկողություն: Եվ այն իրականացվում է խիստ համակարգված, տվյալների վրա հիմնված և կազմակերպված ձևով, գրեթե ինչպես ժամանակակից գովազդային արշավները կամ հոգեբանական գործողությունները: Հայաստանի դեպքը դրա ևս մեկ հաստատումն է»,- գրել է կայքը: