Տիգրան Նազարյանի առեղծվածը

Հոկտեմբերի 27-ի գործով շատ կարեւոր վկաներից մեկը՝ ՀԱՀ-ի լրագրող Տիգրան Նազարյանը, արդեն երկու տարուց ավելի է որպես Հ1-ի սեփական թղթակից գործուղվել է ԱՄՆ։ Սակայն, այս ընթացքում ոչ «Հայլուրով», ոչ էլ «Օրակարգով» այդպես էլ չլսեցինք, որ Հ1-ի սեփական թղթակիցը ԱՄՆ-ից  լուր հաղորդի:

Սեպտեմբերի 11-ի հայտնի դեպքերի ժամանակ անգամ Հ1-ը բավարարվեց CNN-ի թողարկումները թարգմանաբար ներկայացնելով։ Հարց է առաջանում. ո՞ւր է եւ ինչո՞վ է զբաղված Նաիրի Հունանյանի մտերիմ ընկեր Տիգրան Նազարյանը, որը հոկտեմբերի 27-ի գործով 19 անգամ հարցաքննվել է եւ որի անունը հիշատակվում է 5 տասնյակից ավելի վկաների հարցաքննություններում:

 Նախ նշենք, որ Նաիրի Հունանյանն ու նրա ընկերները ԱԺ երբեւէ մուտք գործելիս (ներառյալ նաեւ հոկտեմբերի 27-ին) բացառապես օգտվել են Տիգրան Նազարյանի ծառայություններից: Կամ անձամբ Նազարյանն է խնդրել Նաիրիենց համար անցագիր իջեցնել, կամ ապագա ահաբեկիչները ԱԺ մտնելիս օգտվել են Նազարյանի ծանոթություններից: Համաձայն «ԱրմենՏելի» տված տեղեկանքի, Տ. Նազարյանի բջջային հեռախոսին Ն.Հունանյանենց տնից 99 թվականի մարտի 25-ից մինչեւ դեպքի օրը  29 հեռախոսազանգ է եղել, որոնք բացի հոկտեմբերի 13-ի եւ դեպքի օրը եղած զանգերից տեւել են 1-2 րոպե:  Հոկտեմբերի 13-ի խոսակցությունը (հիշեցնենք, որ Հունանյանենց խումբն այս օրը պետք է իրականացներ ահաբեկչությունը) տեւել է 5 րոպե 45 վայրկյան: Հոկտեմբերի 27-ին Հունանյանն ու Նազարյանը նաեւ հինգրոպեանոց խոսակցություն են ունեցել, իսկ այդ օրը ընդհանուր առմամբ հեռախոսով իրար հետ երեք անգամ են խոսել, ընդ որում, երկու անգամը ժամը 15.00-ից հետո:

Իսկ Նազարյանը, պարզվում է,  նախաքննությունից փորձել է թաքցնել Ն.Հունանյանի հետ դեպքի օրը իր ունեցած հեռախոսազրույցները։ Քննիչի՝ «Դուք նշել եք, որ 27.10.99 թվականին Ն. Հունանյանի հետ խոսել եք մեկ անգամ Ձեր բջջային հեռախոսով՝ ժամը 14.45-ից ժամը 15.45-ի սահմաններում. մինչեւ դեպքը Դուք նրա հետ էլի խոսե՞լ եք հեռախոսով, թե՞ ոչ» հարցին նա պատասխանել է. «Ոչ, չեմ խոսել: Խոսել եմ մեկ անգամ, ինչի մասին հայտնել եմ» (հ.13 գ.թ. 57): Տ.Նազարյանի զոքանչը նույնպես իր ցուցմունքում պնդում է, որ դեպքի օրը, ժամը 15:00-15:30-ի սահմաններում, Տիգրանը գնացել է տուն եւ անմիջապես քնել, ինչպես նաեւ նշում է, որ ժամը 15-ից մինչեւ 18:00-ն Տիգրանը ոչ մեկի հետ հեռախոսազրույց չի ունեցել: Իր ցուցմունքներում նույնն է պնդել Տ.Նազարյանը: Սակայն, ակնհայտ է, որ նա ու իր զոքանչը  կեղծում են, քանի որ համաձայն «ԱրմենՏելում» գրանցված տվյալների` դեպքի օրը՝ ժամը 16:32-16:34 ժամանակահատվածում  Հունանյանենց տնից 18 եւ 42 վայրկյան տեւողությամբ երկու հեռախոսազրույց է գրանցվել Տ.Նազարյանի բջջայինի վրա:

Նույն օրը ժամը 16:00-18:00-ն ընկած հատվածում նրա բջջային հեռախոսից եւս 3 հեռախոսազրույց է գրանցվել ՀԱՀ-ի ռեժիսոր Սուրիկ Սահակյանի հետ: Նախաքննության ընթացքում պարզվել ու հաստատվել է նաեւ, որ ժամը 16.00-16:30-ն ԱԺ-ում Տ.Նազարյանը զրուցել է իր օպերատոր Հակոբ Մարգարյանի հետ: Բացի դրանից, Դ.Բեջանյանը հետագայում իր ցուցմունքներում նշել է, որ դահլիճ ներս խուժելու պահին ԱԺ միջանցքում ինքը նկատել է Ն.Հունանյանին, որը կապույտ կոստյումով եւ մորուքով մի երիտասարդի հետ զրուցելիս է եղել, որին ինքը նմանեցրել է հետագայում դահլիճ եկած այն անձնավորությանը, որին Տիգրան Նազարյան են կոչել: 

Իսկ ինչ վերաբերում է հենց Նազարյանի ցուցմունքներին, ապա դրանց համաձայն, դեպքի օրը ժամը 18:00-ին քաղաքային հեռախոսով իրեն տուն է զանգահարել ու քնից արթնացրել ԱԱՆ աշխատակից Վահան Մանուկյանը, որից իմանալով, որ ինչ-որ մարդիկ գրավել են ԱԺ-ն, մեկնել է ստուդիա, իսկ այնտեղից էլ տեղեկանալով, թե ովքեր են ահաբեկիչները, անմիջապես անցել է գործի: Ահա, թե որն էր այդ գործը. «Բարձրացա Նորք, որտեղից զանգեցի ընկերոջս՝ ԱԱՆ աշխատակից Վահան Մանուկյանին եւ ասացի, որ կարող եմ փորձել Նաիրիին համոզել՝ զենքը վայր դնել: Վահանը ասաց, որ կզեկուցի ղեկավարությանը եւ ինձ կպատասխանի: Մի քանի րոպեից զանգեց եւ ասաց, որ գալիս է իմ ետեւից: (...)Նախագահի աշխատակազմի ղեկավար Ալեքսան Հարությունյանը հեռախոսով Նաիրիին ասաց, որ Տիգրանը եկել է եւ հեռախոսը փոխանցեց ինձ: Ասացի՝ ես եմ, կարո՞ղ եմ ներս գալ, Նաիրին ասաց՝ արի» /Հ.12 գ.թ. 101-103 /: Արդյոք ժամը 18.00-ից հետո ընկած ժամանակահատվածի համար Նազարյանի տված ցուցմունքները լրիվ համապատասխանո՞ւմ են իրականությանը: Մենք արդեն վերը առիթ ունեցանք հիմնավորելու, որ լրագրողը մինչեւ 18.00-ն ընկած հատվածի համար ստում է: Այսինքն նրան ոչ ոք էլ չի զանգել եւ տեղեկացրել ԱԺ-ում տեղի ունեցած ոճրագործության մասին: Նազարյանն այդ մասին տեղեկացել է տեղում՝ ԱԺ-ում: Իսկ սրանից էլ բխում է, որ նա ԱԱ ոչ մի աշխատակցի, լինի դա Մանուկյանը կամ որեւէ այլ ոք, զանգահարելու կարիք չի էլ ունեցել, ու ինչպես ինքն է ասում՝ «անցել է գործի» միանգամից դեպքից հետո:  Նազարյանի ամբողջ ցուցմունքը հնարավոր չէ ներկայացնել, ուստի այն մեկ-երկու բառով կարելի է հետեւյալ կերպ ձեւակերպել` նրա ասածից հասկանալի է դառնում, որ ինքը դահլիճ մտնելու առաջին իսկ պահից սկսել է Նաիրիին կողմնորոշել, որ նա հանձնվի, հանձն է առել եւ ինքն էլ կազմակերպել է Ալեքսան Հարությունյանի հետ տեղի ունեցած «բանակցությունը», իսկ բանակցության ժամանակ ինքն ու ԱԱ առաջին փոխնախարարը հսկել են միջանցքը, որպեսզի որեւիցե մեկը չխանգարի: 20 րոպե տեւած այդ բանակցության ժամանակ Ա.Հարությունյանի եւ Ն.Հունանյանի համար Տ.Նազարյանը սեփական նախաձեռնությամբ բացված շշերով «Ջերմուկ» է բերել. «Մի անգամ միայն մոտեցա, հարցրեցի, թե ջուր ուզո՞ւմ են: Նաիրին ասաց՝ այո...»:

Ուզում եմ ընթերցողին հիշեցնել, որ Ն.Հունանյանի արյունը անալիզի ենթարկելիս նրանում թմրանյութի բաղադրություն էր հայտնաբերվել, եւ դա հաստատված փաստ է, բայց է՛լ ավելի կարեւոր փաստ է այն, որ Հունանյանն ընդհանրապես թմրանյութեր չի օգտագործում: Ուրեմն, մնում է միայն ենթադրել, որ նրա օրգանիզմում թմրանյութի բաղադրությունը կարող էր հայտնվել արյան քննությունից ոչ ավել՝ քան 15-20 ժամ առաջ, իսկ այդ ընթացքում նա մշտապես գտնվել է պատանդների աչքի առջեւ, իսկ թե արդյոք մաքուր «Ջերմուկ» էր նրան հրամցվել թե ոչ՝ չգիտենք: Այստեղ նաեւ կասկածելի է այն, որ դեռ տեռորիստների ԱԺ-ում գտնվելու պահին Ռ.Քոչարյանի խորհրդական՝ Կասիա Աբգարյանը արտասահմանյան լրատվամիջոցներին արդեն հայտարարում էր, որ ահաբեկիչները մի քանի թմրամոլներ են: Գործի նյութերին ծանոթանալով՝ կարող ենք արձանագրել, որ Տ.Նազարյանը մեծ վստահություն է ունեցել ոչ միայն Ն.Հունանյանի մոտ, այլեւ, իր դիրքով չի զիջել ԱԱ առաջին փոխնախարարին անգամ: Այս առումով հետաքրքիր է նաեւ Տ.Նազարյանի դահլիճ մտնելն ու, ինչպես ինքն է նշում, «Նաիրիի հետ բանակցությունների եզրեր էր գտել ԱԱ փոխնախարարը, եւ ես սկսել էի օգնել նրան»:  Այստեղ, կարծում եմ, ուշագրավ է այն, որ եթե ահաբեկչի հետ ոչ մի կերպ բանակցել հնարավոր չի, թերեւս, հասկանալի կլիներ նրա ընկերոջ միջամտությունը, բայց, ինչպես տեսնում ենք, բանակցությունների եզրը գտնված ժամանակ է թույլատրվել Տ.Նազարյանի միջամտությունը, իսկ նման բան թույլ տալ չէր կարող ԱԱՆ պրոֆեսիոնալը, քանի որ այն կարող էր հակառակ ազդեցություն ունենալ: Եվ, ուրեմն, եթե Գ. Գրիգորյանը, որը նաեւ պրոֆեսիոնալ է, բանակցության եզրեր գտնելով հանդերձ թույլ է տալիս Տ.Նազարյանի միջամտությունը, ուրեմն նա` կամ իր վերադասից ունեցել է նման հանձնարարություն կամ Գ.Գրիգորյանը շատ մոտիկից է ճանաչել Տ.Նազարյանին եւ վստահել է նման իրավիճակներում Տ.Նազարյանի դրսեւորելիք ունակություններին, կամ Գ.Գրիգորյանը լավ է իմացել Ն.Հունանյանի բնավորությունը, նրա կապերն ու վերաբերմունքը Տ.Նազարյանի եւ միաժամանակ՝ Տ.Նազարյանի ազդեցությունը Հունանյանի վրա: Հակված եմ կարծելու, որ ամենահավանականը  3-րդ տարբերակն է: Սրա հիման վրա կարծում եմ հնարավոր է նման եզրակացություն անել. Ն.Հունանյանը ԱԱՆ գործակալ է, իսկ Տ.Նազարյանը վերջինիս նկատմամբ մշտապես հսկողություն իրականացնողն ու, հարկ եղած դեպքում, նրան ուղղորդողն է եղել: 

Չնայած դեպքի օրը ԱԺ-ում էին գտնվում ԱԱՆ բազմաթիվ աշխատակիցներ, բայց ԱԱ փոխնախարարը հենց Տ.Նազարյանին է հանձնարարում գործել. «Ա.Հարությունյանի եւ Ն.Հունանյանի հանդիպումից մոտ մեկ ժամ հետո Գրիգորի Գարեգինովիչն ինձ ասաց, որ գնամ եւ դահլիճ ուղեկցեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության քննիչներին, որպեսզի նրանք տեղազննություն կատարեն»  (Հ.13  գ.թ. 223):  Տարօրինակ է, չէ՞:

Վահագն Ղուկասյան

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2002 թվականի հունիսի 25-ի համարում