Ինչով է պայմանավորված սահմանային լարումը. նոր պատերազմ սպասե՞լ, թե՞ ոչ

Վերջին երեք գիշերը ղարաբաղա-ադրբեջանական շփման գծում իրավիճակը սրվել է: Երկու օր առաջ քաղաքագետ Տիգրան Աբրահամյանը ուշադրություն հրավիրեց, թե ադրբեջանական բանակը ակտիվության նշաններ է սկսել ցույց տալ, ինչը պարզ էր դարձել ԼՂՀ ՊԲ-ի հոկտեմբերի 4-5-ի հաղորդագրությունից: Ինչպես քաղաքագետն էր արձանագրել, հաղորդագրությունից երեւում էր, որ նախորդ շաբաթների համեմատ շփման գծում կրակահերթերի թիվն աճել է: Բացի այդ նշվել էր, որ «հակառակորդի նախահարձակ ակտիվությունը ճնշելու համար ՊԲ առաջապահ զորամասերը դիմել են պատասխան գործողությունների»: ԼՂՀ ՊԲ-ն, ինչպես հայտնի է, միայն հատուկ դեպքերում է պատասխան գործողությունների դիմում:

Պարզվեց՝ Տիգրան Աբրահամյանի ահազանգը տեղին էր: Հաջորդ երկու գիշերները նույնպես Ադրբեջանը ինտենսիվորեն խախտեց հրադադարի ռեժիմը՝ օգտագործելով խոշոր տրամաչափի գնդացիրներ, ավտոմատ նռնականետ, հեռահար դիպուկահար հրացան: Երեկ արդեն ԼՂՀ ՊԲ-ն հետեւյալ բովանդակությամբ հաղորդագրություն տարածեց. «Դատելով ղարաբաղա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գծում վերջին շրջանում տեղ գտնող զարգացումներից, տպավորություն է ստեղծվում, որ հակառակորդն ընտրել է առաջնագծում իրավիճակն աստիճանաբար եւ նպատակային սրելու մարտավարություն»: Հայտնի դարձավ նաեւ, որ այս գիշեր առաջնագծում զինվոր է վիրավորվել:

Քառօրյա պատերազմից հետո, բնականաբար, հասարակությունը շատ զգայուն է առաջնագծից ստացվող տեղեկատվության նկատմամբ եւ իրավիճակի ցանկացած լարում վերլուծվում է նոր լայնածավալ ռազմական գործողությունների վերսկսման տեսանկյունից:

Կարծիքներ են հնչում, որ ադրբեջանցիների այս ակտիվությունը կապված է այնտեղ անցկացված սահմանադրական հանրաքվեի հետ, որի արդյունքով Ալիեւների ընտանիքն այլեւս դարերով կարող է իշխել Ադրբեջանում: Ըստ այդմ, հնարավոր է սահմանին լարվածություն է հրահրվում ադրբեջանցի ժողովրդին այս տխուր ապագայից շեղելու նպատակով եւ առհասարակ ներքին դժգոհությունները զսպելու համար:

Փորձագիտական մեկ այլ տեսակետի համաձայն, առաջնագծում իրադրության լարումը կարող է կապ ունենալ սառեցված բանակցային գործընթացի հետ: Այսինքն, Ադրբեջանը պրովոկացիա է անում, որպեսզի բանակցային գործընթացը վերսկսվի: Մեկ այլ տեսակետի համաձայն, Ալիեւը չնայած ապրիլյան պատերազմի իր համար տխուր արդյունքներին, չի հրաժարվում ղարաբաղյան հակամարտությունը ռազմական ճանապարհով լուծելու մտադրությունից, եւ այս օրերի ու հետագա բռնկումները պետք է այս համատեքստում դիտարկել:

Սակայն, անկախ նրանից, թե ինչի հետ է կապվում առաջնագծում իրավիճակի սրումը, բոլոր գնահատականներում խորը մտահոգություն է նկատվում, ինչը պայմանավորված է նոր պատերազմական գործողություններից վախով: Սա միեւնույն ժամանակ ե՛ւ հասկանալի, ե՛ւ զարմանալի է: Հիշեցնենք, որ ընդամենը մեկ ամիս է անցել սեպտեմբերի 21-ի զորահանդեսից, որտեղ մեծ աղմուկով ցուցադրվեցին «Իսկանդերը», «Սմերչը», մնացած զինատեսակները: Հետշքերթային իշխող տրամադրությունն այն էր, որ նման ցուցադրությունից հետո շեշտակի նվազում է Արցախի հանդեպ Ադրբեջանի նոր ագրեսիայի հավանականությունը:Գուցե այդպես էլ կլիներ, եթե Ադրբեջանն ինքնուրույն որոշեր իր գործողությունները:

Դժբախտաբար, ղարաբաղյան հակամարտությունը գերտերությունների համար հավելյալ խաղաքարտ է իրենց  գլոբալ հակամարտության մեջ: Արդեն հնչել է կարծիք, որ ապրիլյան պատերազմը  հնարավոր է ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի եւ Թուրքիայի միջեւ մեծ գործարքի հետեւանք էր, որի ժամանակ սեղանին դրված էին սիրիական եւ ուկրաինական ճգնաժամերը:

Վերջին շրջանում, ինչպես հայտնի է, Ռուսաստանն ու ԱՄՆ-ն Սիրիայի շուրջ համաձայնության հերթական տապալումն արձանագրեցին: Անգամ երկկողմ հայտարարություններ են հնչում ռազմական առճակատման գնալու հավանականության մասին: Արդյոք ռուս-ամերիկյան լարվածությունն ու ղարաբաղա-ադրբեջանական առաջնագծում իրավիճակի սրումն ուղիղ համեմատակա՞ն են: Արդյոք պե՞տք է մտավախություն ունենալ, որ նորից կհայտնվենք ապրիլյան իրադրության մեջ:

Լավ կլինի, որ քաղաքագետներն ու պետական պաշտոնյաները, որոնք նաեւ ինֆորմացիայի կրող են, փարատեն վերոնշյալ մտահոգությունները: Սա կլինի, իհարկե, լավագույն տարբերակը: Եթե ոչ, ապա մարդիկ պետք է հոգեբանորեն եւ ֆիզիկապես պատրաստ լինեն  վատագույն զարգացումների:

Հ.Գ. Հնարավոր է, խուճապի կարիք առհասարակ չկա, եւ  առաջնագծում իրավիճակի սրումը այս պահին գոնե ոչ մի առնչություն չունի գլոբալ ճգնաժամերի հետ: Երեկ հայտնի դարձավ, որ ԱՄՆ-ի Դենվեր քաղաքը ճանաչել է Արցախի անկախությունը: Բնականաբար, այս լուրը դիվանագիտական խողովակներով մի քանի օր շուտ է հասել Ադրբեջանի ղեկավարությանը, ու շատ հավանական է, որ նախորդ օրերի ռազմական ակտիվությունը ընդամենը դրա պատասխանն է: