Ռուսական C-400 համակարգերը կարող են հայտնվել Թուրքիայում. ի՞նչ սպասել նոր գործարքից

Ընդամենը շաբաթներ առաջ Ռուսաստանի եւ Թուրքիայի հակասությունները թշնամանքի էին հասնում: Այժմ, սակայն, կողմերը ոչ միայն կարգավորում են հարաբերությունները, այլեւ Անկարան հայտարարում է, որ բանակցում է Մոսկվայի հետ C-400 զենիթահրթիռային ՀՕՊ համակարգեր ձեռք բերելու վերաբերյալ:

Այս մասին օրեր առաջ հայտարարեց Թուրքիայի պաշտպանության նախարար Ֆիքրի Ըշըքը՝ հավելելով, որ ռուսական կողմի տրամադրվածությունը դրական է: 

Ռուսաստանում թեպետ դեռ վաղ են համարում Թուրքիային սպառազինության այս տեսակի վաճառքը, սակայն չեն էլ հերքում նման գործարքի հավանականությունը: Հատկանշական է, որ Ռուսաստանի Ռազմատեխնիկական համագործակցության դաշնային ծառայության պետ Ալեքսանդր Ֆոմինը փաստացի հաստատել է այս հարցով Թուրքիայի եւ ՌԴ-ի միջեւ բանակցությունների առկայությունը: «Շուտով Մոսկվայում տեղի կունենա Ռուսաստան-Թուրքիա միջկառավարական հանձնաժողովի նիստը, որի ժամանակ կքննարկվի նաեւ C-400 համակարգերի հարցը»,- ասել է նա:

Ո՞րն է տրամաբանությունը՝ ուժեղացնել Մերձավոր Արեւելքում եւ Հարավային Կովկասում սեփական ամենահավանական հակառակորդի կամ մրցակցի ռազմական ներուժը: Ու դեռ հարց է, թե ինչպես իրեն կպահի Թուրքիան Ռուսաստանի հանդեպ նույն տարածաշրջաններում ստանալով համապատասխան համակարգերը: Այս հարցերն առաջանում են տվյալ գործարքի մասին տեղեկատվությունը կարդացողներից շատերի մեջ: 

Պատկերավոր ասած՝ C-400 համակարգերը ՀՕՊ ոլորտում այն են, ինչ հրթիռային հարձակողական սպառազինությունների շարքում՝ «Իսկանդերները»: Պատահական չէ, որ անցյալ տարվա վերջին ռուս-թուրքական հարաբերությունների կտրուկ վատթարացումից հետո Ռուսաստանը հենց C-400-ներ տեղակայեց Սիրիայի Հմեյնիմ ավիաբազայում՝ իր ռազմական օբյեկտները պոտենցիալ հակառակորդից, այդ թվում՝ Թուրքիայից պաշտպանելու համար: Իհարկե, դրանից հետո շատ ջրեր են հոսել եւ Ռուսաստանի ու Թուրքիայի հարաբերություններն էականորեն բարելավվել են, սակայն բաց է մնում հարցը՝ պատրա՞ստ է Մոսկվան վաճառել նման հզոր համակարգերը երեկվա հակառակորդին, որի հետ դեռ ամիսներ առաջ քիչ էր մնում «սիրիական հողի» վրա ռազմական բախումների գնար:

«Թուրքիան շահագրգռված է այս համակարգերի ձեռքբերմամբ, քանի որ մինչեւ օրս, գտնվելով ՆԱՏՕ-ի հովանու տակ, մեծ ուշադրություն չի դարձրել իր հակաօդային պաշտպանությանը: Տարածաշրջանում Թուրքիայի ՀՕՊ համակարգն ամենաթույլերից է: Այնտեղ տեղակայված են ամերիկյան «Փեթրիոթ» համակարգերը, սակայն դրանք այն էֆեկտիվությամբ չեն աշխատում եւ չեն ծածկում Թուրքիայի ողջ տարածքը»,- մեզ հետ զրույցում նշեց ՀՀ պաշտպանության նախկին նախարար Վաղարշակ Հարությունյանը:

Ռուսաստանցի ռազմական փորձագետները տեսականորեն չեն բացառում նման գործարքի հավանականությունը, քանի որ այս կերպ ՌԴ-ն լուծում է աշխարհաքաղաքական խնդիրներ հատկապես Հարավային Կովկասում, Մերձավոր Արեւելքում եւ ՆԱՏՕ-ի հետ հարաբերություններում: Փորձագետների շրջանում գերակայում է այն կարծիքը, որ եթե Թուրքիան ձեռք է բերում նման համակարգեր, ապա այն առաջին հերթին առաջացնում է ՆԱՏՕ-ի ներսում սպառազինությունների ստանդարտիզացիայի խզում, իսկ սա հանգեցնում է շահերի բախման, հետեւաբար՝ դաշնակիցների շրջանում տարաձայնությունների սրման: ՆԱՏՕ-ի հետ աշխարհաքաղաքական սուր կոնֆլիկտի մեջ գտնվող Ռուսաստանի համար սա շահեկա՞ն է, թե՝ ոչ: Պատասխանը թերեւս պարզ է:

Մյուս կողմից, սա նաեւ Թուրքիայի վրա ազդեցության հնարավորություն է եւ կոմերցիոն շահ: Ցանկացած սպառազինության, հատկապես մեծ համակարգերի վաճառքը ենթադրում է կադրերի պատրաստում եւ պահեստամասերի մշտական առաքում: Այսինքն՝ ՀՕՊ համակարգերի մասով Թուրքիան որոշակի առումով կարող է հայտնվել Ռուսաստանի ազդեցության դաշտում: Մյուս կողմից՝ խոսքը տասնյակ, եթե ոչ հարյուրավոր միլիոն դոլարների հասնող գործարքների մասին է, որը Ռուսաստանի համար սպառազինությունների առեւտրի նոր շուկա է եւ եկամուտների աղբյուր, ինչը ծանր պայմաններում հայտնված ՌԴ տնտեսությանը օդի ու ջրի նման է պետք:

Իսկ եթե Ռուսաստանը մտնում է սպառազինությունների ՆԱՏՕ-ի շուկայի թեկուզ ծայրամաս, ապա դա հանգեցնում է այդ բլոկի տեխնոլոգիապես ամենազարգացած հատվածի՝ ԱՄՆ-ի եւ Եվրամիության որոշ երկրների սպառազինությունների առեւտրից ստացվող եկամուտների կրճատման: Մյուս կողմից Ռուսաստանը ճեղքում է նաեւ իր նկատմամբ կիրառված պատժամիջոցները հենց ՆԱՏՕ-ի անդամ պետության միջոցով:

Բացի այդ, նման գործարքի հավանականությունը նաեւ հուշում է, որ Ռուսաստանն ու Թուրքիան գոնե այս պահին եւ իրենց համար տեսանելի ապագայում հասել են Մերձավոր Արեւելքի ու Հարավային Կովկասի հարցերում որոշակի կոնսենսուսի: Իսկ դա առաջին հերթին Սիրիայի եւ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտություններն են: Չի բացառվում, որ Ռուսաստանը համաձայնել է ճանաչել Թուրքիայի իրավունքները քրդերի հարցում, իսկ Թուրքիան չի խառնվելու Սիրիայի մնացած հատվածի գործերին: Մյուս կողմից, Թուրքիան չի խառնվելու ԼՂ հակամարտությանը գոնե Ադրբեջանին մշտական սադրանքների հրահրելու տեսքով:

Արդյոք այս հարցում հաշվի կառնվի՞ տարածաշրջանում Ռուսաստանի դաշնակցի՝ Հայաստանի դիրքորոշումը: Այս հարցի ակնառու պատասխանը Ադրբեջանին, որի հետ Հայաստանը փաստացի պատերազմում է, Ռուսաստանի միլիարդների հասնող սպառազինությունների վաճառքի գործարքներն են: Եթե այս հարցում Երեւանի դժգոհությունները հաշվի չեն առնվել, ապա Թուրքիայի հարցում, որին Հայաստանը պաշտոնապես չի դիտարկում որպես թշնամական պետություն, անգամ խոսելն ավելորդ է:

«Սակայն պետք չէ մտածել, որ եթե անգամ Ռուսաստանն ու Թուրքիան պայմանավորվածության գան, ապա հենց վաղը կսկսվի այն իրականացվել: Նախ, ՌԴ բանակն ամբողջությամբ չի համալրված այդ համակարգերով: Իսկ երբ դա տեղի ունենա, ապա հերթի մեջ են Չինաստանը եւ Հնդկաստանը, եւ հետո նոր՝ Թուրքիան: Ուստի, եթե նման պատվեր լինի, ապա դժվար թե այն իրականացվի 2020 թվականից շուտ»,- մեզ հետ զրույցում նշեց Ռազմական եւ քաղաքական վերլուծության ինստիտուտի փոխտնօրեն, ռուսաստանցի ռազմական փորձագետ Ալեքսանդր Խրամչիխինը:

Թուրքիային նման համակարգերի վաճառքի հավանականությունը մեծացնում է նաեւ այն հանգամանքը, որ այժմ Ռուսաստանում մշակվում է նոր սերնդի ՀՕՊ C-500 համակարգեր, որի մեջ ինտեգրված են հակահրթիռային պաշտպանության տարրեր: Կարելի է ենթադրել, որ հարկ եղած դեպքում Ռուսաստանը Թուրքիային կտրամադրի C-400 համակարգերը, որը ՌԴ-ի համար այս պահին ռազմաքաղաքական եղանակներով աշխարհաքաղաքական խնդիրների լուծման հնարավորություն է: Կստացվի՞, թե՝ ոչ, ցույց կտա ժամանակը:

Տպել
3046 դիտում

Հակոբ Արշակյանն ընդունել է ՀՀ-ում Լիտվայի նորանշանակ դեսպանին

Կյանքից հեռացել է «Արարատ 73»-ի ֆուտբոլիստ Սուրեն Մարտիրոսյանը

Մեծամորում քաղաքացին ցանկացել է նետվել հինգերորդ հարկի տանիքից

Ձմեռային զորակոչի շրջանակում կկկատարվի պատվո պահակային վաշտի ծառայողների ընտրւթյուն

Տեղի է ունեցել Հանրային խորհրդի նիստ. գլխավոր հարցը պետաիրավական հարցերի շուրջ իրավիճակի քննարկումն էր

ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհները հիմնականում անցանելի են, Արմավիրում մառախուղ է

Երևանում և ևս 4 մարզում սպասվում են էլեկտրաէներգիայի անջատումներ

Արտաշատում մեքենան ընկել է ջրանցքը. 15 եւ 16-ամյա ուղեւորները հիվանդանոցում են

Գյումրեցի գործարար Գարիկ Ուզունյանը՝ Շեկոն, ձերբակալվել է, հարուցվել է քրեական գործ (տեսանյութ)

Դատավոր Աննա Դանիբեկյանին հետապնդած երիտասարդներից մեկն ազատ կարձակվի

Գյումրեցի գործարար Գարիկ Ուզունյանը բերման ենթարկվեց. Կարեն Սարուխանյան

Իրանն ու ԱՄՆ-ն փոխանակվել են դատապարտյալներով

Կաշառքի գործով Ռազմիկ Աբրահամյանն ընդունեց մեղադրանքը, իսկ Արսեն Դավթյանը` ոչ

ՊԵԿ նախագահի տեղակալը խաղային ոլորտի միջազգային փորձագետների հետ քննարկել է հայկական խաղային շուկան

«Ես ասել եմ էտել, իրենք սխալ են հասկացել». Գյումրու N20 դպրոցի բակում ծառեր են հատվել, վնասը կփոխհատուցի տնտեսվարը

ՏԿԵ նախարարությունում քննարկվել են պղնձաձուլարանի կառուցման նախագծին վերաբերող հարցեր

Փարիզում հանդիպել է «Նորմանդական քառյակը». Ռուսաստանը չունի սպասելիքներ, Ուկրաինան ունի հարցեր

Երևանի շոկոլադի գործարանը ավելացրել է արտահանման ծավալները

Ցանկացած դատավոր ցանկանում է այս գործով չզբաղվել. Քոչարյանի պաշտպանը՝ դատավորի ինքնաբացարկի մասին

Նպատակ ունենք կրճատելու վաղաժամ մահացությունների թիվը. Տիգրան Ավինյան