Ինչու էին ցատկոտում ցուցանիշները. Ներքաղաքական թվեր

Անցած տարվա մեր տնտեսական ցուցանիշները, որոնք արձանագրել էր ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայությունը, աննախադեպ հետաքրքիր էին: Ցուցանիշները ցատկոտել են, թռել ու սուզվել, եւ այդ ամենը՝ ներքաղաքական զարգացումների տրամաբանության ներքո:

Առաջին գծապատկերում ներկայացված է տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը (ՏԱՑ): Սա, իհարկե, տնտեսական աճը չէ, սակայն շատ մոտ է եւ գրեթե նույնությամբ կրկնում է ՀՆԱ-ի աճի կամ նվազման միտումները: Ինչպես պարզ երեւում է գծապատկերից, տարվա «թվաբանական» կեսից սկսած՝ ՏԱՑ-ը նվազում է: Եթե ավելի ճիշտ բնորոշենք, գահավիժում է: Մայիսին ՏԱՑ-ը, ըստ պաշտոնական վիճակագրության, տպավորիչ 5.7 տոկոս աճ է արձանագրում, հուլիսին նույնքան տպավորիչ` 4.4 տոկոսի անկում անցած տարվա նույն ամիսների համեմատ: Ի՞նչ պատահեց մեր տնտեսությանը հուլիսին: Այդ ի՞նչը ստիպեց նրան այդպիսի գահավիժում դրսեւորել:

Կարող է տպավորություն ստեղծվել, թե մեր տնտեսական ցուցանիշների վրա ազդեցություն են թողել ամռան կեսին ՊՊԾ գնդի հետ կապված իրադարձությունները: Զուտ տեխնիկական իմաստով այդպիսի ազդեցություն կարծես թե չի եղել: Եվ ահա թե ինչու: Երկրորդ գծապատկերում ներկայացված են գյուղատնտեսության ոլորտում արձանագրված պաշտոնական ցուցանիշները: Ակնհայտ է, որ ՏԱՑ-ի ցատկոտումների հիմնական «մեղավորը»  գյուղատնտեսությունն է:

Այսինքն, ունենալով տնտեսության մեջ բավականին մեծ մասնաբաժին, գյուղոլորտի ցուցանիշները ուղղակիորեն ազդում են ՏԱՑ-ի վրա: Եվ ուրեմն, ՏԱՑ-ը նվազել է գյուղատնտեսության պատճառով, իսկ ՊՊԾ գնդի գրավումը որեւէ կերպ չէր կարող ազդել գյուղոլորտի վրա: Այնպես չէ, որ գյուղացին ներքաղաքական ինչ-որ իրադարձության պատճառով որոշեց բերքը չհավաքել կամ  այդ բերքը ներքաղաքական նկատառումներով «թարս էր բուսնել»:

Բայց սա՝ միայն առաջին հայացքից: Իրականում կարելի է շատ հիմնավոր կասկածներ հայտնել, որ ցուցանիշները անուղղակիորեն պայմանավորված են հենց ներքաղաքական իրադարձություններով: Խնդիրն այն է որ գյուղատնտեսությունը այն ոլորտն է, որտեղ ԱՎԾ-ն կարողանում է թվեր նկարել առանց կաշկանդվելու: Ստացված բերքի մասին տեղեկությունները գյուղապետերը ուղարկում են մարզպետարան, մարզպետարանը` ԱՎԾ: Եթե պետք լինի, որ Հայաստանում  մի 100 միլիոն տոննա կարտոֆիլ «աճի», ապա վիճակագրորեն դա կարող է աճել: Անցած տարվա սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին արձանագրված 20-30 տոկոսանոց «անկումները» ցույց տվեցին, որ գյուղոլորտի ցուցանիշներում կարելի է «ստեղծագործել» որքան ուզենաս:

Եվ ինչու որոշվեց ստեղծագործել տարվա կեսերին, հենց ՊՊԾ գնդի գրավումից հետո: Շատ հավանական կարող է դիտվել այն տարբերակը, որ այդ ամենը պտտվել է Հովիկ Աբրահամյանի անձի շուրջ, որը այդ ժամանակ զբաղեցնում էր վարչապետի պաշտոնը: Համառորեն պտտվող լուրերի համաձայն՝ Աբրահամյանը այդ օրերին ներքաղաքական կուլիսներում բավականին մեծ ակտիվություն է ցուցաբերել սեփական դիրքերը իշխանական բուրգում ամրապնդելու նկատառումներով: Մյուս կողմից նրան այդ ժամանակ հաջողվում էր տնտեսական փայլուն ցուցանիշներ ցույց տալ: Բայց երբ եկավ նրա ակտիվությունը զսպելու պահը, պաշտոնական վիճակագրության ցուցանիշները սկսեցին հաշված ժամերի ընթացքում գահավիժել: Իսկ սեպտեմբերի սկզբին նա, ինչպես պաշտոնապես հայտարարվում է, սեփական դիմումի համաձայն հրաժարական տվեց վարչապետի պաշտոնից:     

Նոր կառավարության ձեւավորումից մեկ ամիս անց, ինչպես երեւում է գծապատկերներից, հանկարծ մեր տնտեսությունը իրեն թափ տվեց, ոտքի կանգնեց, ուժեղացավ ու հզորացավ: Սա՝ միայն պաշտոնական վիճակագրության ցուցանիշներով: Իրականում մեր տնտեսության վիճակը սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին ավելի վատ չի եղել, իսկ մարտ-ապրիլին ավելի լավ չի եղել: Արդեն առնվազն երկու տարի մեր տնտեսությունը կիսամեռած վիճակում է: Իսկ կիսամեռած վիճակում գտնվող տնտեսությունը չի կարող ցատկոտել, թռչկոտել ու սուզվել:  Թե որքանով են իշխանական կուլիսներում համառորեն շրջանառվող այս պնդումները իրական, դժվար է ասել, սակայն Հովիկ Աբրահամյանի շուրջ տեղի ունեցած վերջին իրադարձությունները որոշակիորեն հիմնավորում են դրանք:

Այս պնդումների շրջանակից կարծես փոքր-ինչ դուրս է մնում Կարեն Կարապետյանի կողմից վարչապետի պաշտոնը ստանձնելուց հետո գյուղոլորտում արձանագրված երկամսյա գահավիժումը: Սակայն դա էլ հիմնավորվում է նրանով, որ դրանք կգրանցվեն նախկին կառավարության վրա, եւ հետագայում թույլ կտան պաշտոնական վիճակագրությանը նորանոր բարձունքներ գրավել աճեր նկարելու առումով: Ահա այսպիսի քաղաքական վիճակագրություն: