ՕՐՕ-ի ծրագրում ԼՂՀ-ն բանակցային կողմ դարձնելու կետ չկա. Սամվել Բաբայանը կարևորում է այն

Ապրիլյան խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցող բոլոր քաղաքական ուժերն էլ իրենց նախընտրական ծրագրերում հատուկ բաժին կամ գոնե անդրադարձ ունեն Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության լուծմանը կամ Արցախի հանրապետությանն ընդհանրապես: Որևէ քաղաքական ուժ, սակայն այդպես էլ չի նշել, թե ինչպես է պատկերացնում այդ հարցի լուծումը: Ինչ քայլեր պետք է արվեն, փոխզիջում լինելու է, թե՝ ոչ, իսկ եթե լինելու է, ապա ինչպիսի փոխզիջում են պատկերացնում՝ ինչը ինչի դիմաց պետք է զիջվի և այդպես շարունակ:

Կուսակցությունների ու դաշինքների ծրագրերում Արցախի հարցով ընդամենը խաղաղության ու զարգացման շրջանակներում ընդհանուր դրույթներ են շարադրված առանց որևէ կոնկրետությունների: Բայց իշխանական ուժերի, առավել ևս ԼՂՀ հարցով զբաղվող նախկին պաշտոնյաներ ունեցող քաղաքական կազմակերպությունների ծրագրերն այդ հարցում պետք է որ ավելի կոնկրետ և իրատեսական դրույթներ պարունակեին:

Այդ տեսակետից ուշագրավ է հատկապես Օհանյան-Րաֆֆի-Օսկանյան դաշինքի ծրագիրը, որտեղ ԼՂՀ հակամարտության կարգավորմանը վերաբերող կարևորագույն՝ Արցախը բանակցային սեղանի շուրջ վերադարձնելու, բանակցային կողմ դարձնելու խնդրին ուղղված որևէ դրույթ չգտանք: Ծրագրում կան ԼՂՀ-ին վերաբերող ընդհանուր դրույթներ. «Մեր դաշինքը համոզված է, որ այս խնդրի լուծման առանցքում պետք է լինի Արցախի ինքնորոշման իրավունքի իրացումը, որից հետո՝ Արցախի հանրապետության եւ Ադրբեջանի Հանրապետության սահմանների ճշգրտումը» կամ` «Լեռնային Ղարաբաղի խնդրի կարգավորման բանալին գտնվում է Երեւանում, Ստեփանակերտում եւ Բաքվում, սակայն վերջնական խոսքը պատկանում է արցախցիներին: Առանց արցախցիների ցանկության հնարավոր չէ հասնել որեւէ համաձայնության»: Բայց բանակցային գործընթացներում Արցախի իրավունքների վերականգնման՝ Արցախը բանակցային կողմ դարձնելու հարցին վերաբերող որևէ ձևակերպում չկա:

Եվ սա այն դեպքում, երբ ՕՐՕ դաշինքի երեք առաջնորդներն էլ՝ Սեյրան Օհանյանը, Րաֆֆի Հովհաննիսյանն ու Վարդան Օսկանյանն այդ հարցում պատահական մարդիկ չեն եղել: Ր. Հովհաննիսյանն արտգործնախարար է եղել 1991-1992թթ.-ին, Ս. Օհանյանը մինչև 2007թ. եղել է ղարաբաղյան պատերազմի մասնակից, զինադադարից հետո բարձրաստիճան սպա ԼՂՀ պետական բանակում և ի վերջո՝ այդ բանակի հրամանատարը: Իսկ 2007-ին եկել է Հայաստան ու նշանակվել նախ ԶՈւ գլխավոր շտաբի պետ, այնուհետև պաշտպանության նախարար մինչև անցած տարվա հոկտեմբեր ամիսը: Իսկ արդեն Վ.Օսկանյանը ՀՀ արտգործնախարարն է եղել ամբողջ 10 տարի, Ադրբեջանի հետ հենց ինքն է կարգավորման շուրջ վարել այդ բանակցությունները: Եվ այս երեքն էլ քաջ պատկերացնում են, թե ինչ է նշանակում Արցախի բանակցային կողմ լինելը:

Սակայն հիշեցնենք, որ հենց Վ. Օսկանյանի ու Ռոբերտ Քոչարյանի պաշտոնավարման ժամանակ ԼՂՀ-ն դուրս մղվեց բանակցություններից: Միգուցե պատճառը հենց սա է, որ ՕՐՕ դաշինքում այդ հարցի վերաբերյալ որևէ դրույթ չկա: Մեզ առայժմ չհաջողվեց Վ. Օսկանյանից այդ հարցի վերաբերյալ որևէ բացատրություն ստանալ: Փորձեցինք դա անել դաշինքի դե-ֆակտո ղեկավար, հավանաբար նաև դաշինքի շտաբի ղեկավար Սամվել Բաբայանից, ով նույնպես պատահական մարդ չէ այդ հարցում՝ 1993-1999թթ.-ին նա ԼՂՀ ՊԲ հրամանատարն էր: Ի դեպ, նրա օրոք ԼՂՀ-ն բանակցային կողմ էր: Վերջինս մեզ հետ զրույցում ասաց, թե ինքը դաշինքի ծրագրի հետ որևէ կապ չունի: Բայց չէ որ աջակցում է այն դաշինքին, որի ծրագրում նման դրույթ չկա: «Այո, աջակցում եմ, բայց ես ծրագիր գրող չեմ»,- պատասխանեց նա:

Այնուամենայնիվ, ինչպե՞ս է վերաբերում Արցախը բանակցային սեղան վերադարձնելու հարցին: «Ես դա շատ եմ կարևորում: Ես միշտ ասել եմ, որ Արցախը պետք է վերադառնա բանակցային սեղան: Ինձ համար դա շատ կարևոր է: Այդ հարցն ուրիշ լուծում չունի: Ինչքան դա չի լինի, այդ հարցը չի լուծվելու»,- հավելեց Ս. Բաբայանը: