«Շուն խփողի» դերը հայ-վրացական հարաբերություններում. խմբագրական

Արտաքին գործերի փոխնախարար Շավարշ Քոչարյանը երեկ Ազգային ժողովում լրագրողների հետ զրույցում չափազանց կարեւոր հայտարարություն է արել Վրաստանում Հայաստանի նոր դեսպանի նշանակման վերաբերյալ:

Հոկտեմբերի 31-ին Սերժ Սարգսյանի հրամանագրով Վրաստանում Հայաստանի դեսպան նշանակվեց Ռուբեն Սադոյանը: Սույն նշանակումը մեծ աղմուկ բարձրացրեց Հայաստանում, եւ մինչեւ օրս էլ հարցը, թե ինչու է Վրաստանի նման կարեւոր երկրում Հայաստանից դեսպան ուղարկվում մի մարդ, որը, մեղմ ասած, վիճելի թեկնածու է այս պատասխանատու պոստում, մնում է օդից կախված:

Այս օրերին լրատվամիջոցներն արդեն ուշադրություն հրավիրել են այն հանգամանքի վրա, որ լինելով  նախորդ երկու գումարման Ազգային ժողովների պատգամավոր, Սադոյանը զբաղեցրել է ամենալռակյաց պատգամավորների ցուցակի վերին պատվավոր հորիզոնականները: Նրա կենսագրության մեջ չկա որեւէ տող, որը կհիմնավորեր, թե ինչու է այս մարդը դեսպան նշանակվում. հաշվապահ, հարկային տեսուչ, էլցանցի պետ, «Կենտրոնի կանաչապատում» ՓԲԸ տնօրեն եւ այլն: Ասում են, Սադոյանը նաեւ հայտնի է, որպես «շուն խփող», որովհետեւ նրան է պատկանում «Յուքնիգրաֆ-իքս» ընկերությունը, որը զբաղվում է Երևանի թափառող շներով, եւ այս մասին երեկ նաեւ հարց է ուղղվել ԱԳՆ փոխնախարարին: Սրան էլ եթե ավելացնենք ժամանակին մամուլի այն հրապարակումները, որ Սադոյանը միլիոնների պարտքեր ունի հայաստանյան բանկերին, կստանանք որեւէ երկիր դեսպան ուղարկելու համար կատարյալ վարկաբեկված թեկնածու:

Սադոյանի կենսագրությունը գուցե լիովին բավարարում է նրան Հայաստանում որեւէ բարձր պաշտոնի նշանակելու համար, բայց նրան դիվանագիտական առաջադրանքի ուղարկելու համար, թերեւս, պետք է շատ շատ լուրջ պատճառներ ունենալ:

Մամուլում եղան տարբեր վարկածներ, թե ինչո՞ւ հատկապես Սադոյանը: Գրվեց, որ Սադոյանի համար բարեխոսել է ՀՀ տրանսպորտի եւ կապի նախկին նախարար Գագիկ Բեգլարյանը, որը Սադոյանի հետ քավոր-սանիկական հարաբերությունների մեջ է եւ նաեւ բավականին մտերիմ հարաբերություններ ունի Վրաստանի կառավարող շրջանակների հետ:

Ամբողջ խնդիրը, սակայն, այն է, որ Վրաստանի եւ Հայաստանի հարաբերությունները ներկայում լավագույն ժամանակները չեն ապրում: Իշխանությունների համար, իհարկե, խորթ չէ դեսպանների պաշտոնները «ծախելը», սակայն նման պրակտիկա կիրառվում է հիմնականում այն երկրների դեպքում, որտեղ Հայաստանը չունի ընդգծված շահեր, մարտահրավերներ կամ լուծելու խնդիրներ: Ամենամեծ ցանկության դեպքում Վրաստանը հնարավոր չէ դասել նման երկրների շարքում:

Այդ դեպքում ո՞րն էր այս նշանակման իմաստը: Ահա այս հարցին երեկ շատ կոնկրետ պատասխան է տվել փոխարտգործնախարար Շավարշ Քոչարյանը: Լրագրողի հարցին՝ ինչո՞ւ է Սերժ Սարգսյանը Վրաստանում դեսպան նշանակել դիվանագիտակյան փորձ չունեցողին, Քոչարյանը պատասխանել է. «Դուք շատ լավ գիտեք, որ դեսպանների նշանակումները լինում են քաղաքական»:

Սա նշանակում է, որ Հայաստանում քաղաքական որոշում է կայացվել հարեւան Վրաստան դեսպան ուղարկել դիվանագիտական փորձ չունեցող, էլցանցի նախկին պետ, բանկերին միլիոնների պարտքեր կուտակած, ԱԺ-ում ծպտուն չհանած եւ վերջապես որպես «շուն խփող» հայտնի մարդուն:

Կարող են, իհարկե, լինել կարծիքներ, թե Քոչարյանի հայտարարությունը ներքին սպառման համար էր՝ Չոռնի Գագոյի «մոտիկին» լավ գործի դնելն արդարացնելու նպատակով, սակայն ամբողջ խնդիրն այն է, որ Շավարշ Քոչարյանը փոխարտգործնախարար է, եւ նրա ցանկացած հայտարարության առաջին հասցեատերը արտաքին աշխարհն է, ընդ որում՝ այդ հայտարարությունները ընկալվում են որպես պաշտոնական Երեւանի դիրքորոշում: Եվ եթե մինչեւ այսօր վրացական կողմում նույնպես կարող էր չհասկացվածություն լինել դեսպանի այս ընտրության հարցում, ապա Քոչարյանի հայտարարությունը օգնում է հասկանալ, որ դա իսկապես եղել է քաղաքական որոշում, կամ ավելի ճիշտ՝ վերաբերմունքի արտահայտություն:

Իսկ Վրաստանին Ռուբեն Սադոյանի մակարդակով պատասխանելու համար Հայաստանը բազմաթիվ պատճառներ ունի: Հայ-վրացական հարաբերությունները միշտ էլ կնճիռներ ունեցել են, բայց վերջին տասնամյակում Վրաստանը հակահայ «միջոցառումներով» լուրջ հորիզոններ է գրավել՝ Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նավթամուղ, Կարս-Ախալքալակ-Թբիլիսի երկաթուղի, Միջազգային հարթակներում Ադրբեջանին բացահայտ աջակցություն, Ջավախքում մշտական ճնշումներ հայերի նկատմամբ, հայոց լեզվի եւ եկեղեցու նկատմամբ ոչ բարեհաճ վերաբերմունք... Սա ամբողջական փաթեթը չէ:

Կարծիքներ կան, որ հատկապես այս ոչ բարենպաստ իրավիճակը հաշվի առնելով, Հայաստանը պետք է այնպիսի դեսպան նշանակեր հարեւան Վրաստանում, որն ունակ կլիներ գոնե ինչ-որ չափով ինչ-որ խնդիրներ լուծել: Արդյո՞ք Հայաստանում չի գտնվել համապատասխան կադր:

Քաղաքագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու, քաղաքական գիտություննեի դոկտոր, մի քանի գրքերի հեղինակ, Հարավային Կովկասի տարածաշրջանի անվտանգության եւ քաղաքականության մեծ գիտակ Սերգեյ Մինասյանի թեկնածությունը թերեւս հենց այս նպատակին պետք է ծառայեր: Մինասյանը հայտնի է նաեւ որպես Ջավախքի հարցով զբացվող գործիչ: Ասել է թե, եթե վրացական կողմն ընդառաջ գնար եւ հաստատեր Սերգեյ Մինասյանի ագրեմանը, դա լավ մեկնարկային կետ կլիներ հարաբերություններում առկա խնդիրների լուծման ճանապարհով գնալու համար: Բայց Վրաստանն, ինչպես հայտնի է, մերժեց Մինասյանի ագրեմանը, որից հետո, ահա, Երեւանը պատասխանեց Ռուբեն Սադոյանով: Իսկ սա իր հերթին նշանակում է, որ հայ-վրացական հարաբերությունները դեռ երկար մնալու են արտաքուստ բարեկամական, իսկ իրականում՝ ոչ այնքան: Սա, իհարկե, անթույլատրելի մեծ ճոխություն է Հայաստանի իրավիճակում գտնվող երկրի համար: