Երբեք չսպասեք, որ Մարտի 1-ը կբացահայտվի․ Ավետիք Իշխանյան

Մեկ ամսից կլրանա 2008 թվականի Մարտի 1-ին տեղի ունեցած ողբերգական դեպքերի 10-րդ տարելիցը։ Երբեւէ այս դեպքերը կբացահայտվե՞ն ե ո՞վ էր կանգնած դրանց հետեւում, մեր հարցերին պատասխանել է իրավապաշտպան Ավետիք Իշխանյանը։

- Պարոն Իշխանյան, Մարտի 1-ի դեպքերը երբեւէ կբացահայտվե՞ն։

- Երբեք չսպասեք, որ այս բացահայտումներ կլինեն, որովհետեւ սա այն դեպքը չէր, որ դժվար բացահայտվող գործ լիներ։ Կարծում եմ, որ կրիմինալիստիկայի ամենատարրական գիտելիքներով զինված քննչական մարմինները շատ արագ կհայտնաբերեին ե՛ւ կրակողներին, ե՛ւ հրահանգ տվողներին եւ այլն։ Ամեն ինչ շատ կարճ ժամանակահատվածում կպարզվեր, դա իմ համոզմունքն է: Մեծ կարծիք չունեմ ՀՀ իրավապահ մարմինների մասնագիտական հմտությունների հետ կապված, բայց սա այն դեպքն էր, որ եթե նույնիսկ նրանց հմտությունները չբավարարեին, նրանք կարող էին հրավիրել միջազգային մասնագետների՝ գործը բացահայտելու համար։ Կարծում եմ, նույնիսկ իրենց հմտությունները կբավարարեին։ Ուստի, ի՞նչն է այստեղ պատճառը. երկու պատճառ գոյություն ունի, որոնք փողկապակցված են միմյանց հետ։ Առաջին ամենակարեւոր պատճառը, որ Հայաստանում ամբողջ դատաիրավական համակարգը անկախ չի գործում, նրանք գործում են ցուցումներով՝ գործադիր իշխանության, եւ երբեւէ որեւէ քննչական մարմին չի կարող առանց վերեւի ցուցումի՝ ոստիկանության, ուժային կառույցների, բանակի դեմ որեւէ գործ հարուցել, որովհետեւ բոլորը մի կաթսայի մեջ են, բոլորը ենթարկվում են գործադիր իշխանության ղեկավարին, միապետին կամ նախագահին։

- Այսինքն, Սերժ Սարգսյանի՞ն։

- Դե, հիմա ես ընդհանրապես եմ ասում, որովհետեւ դա միայն Սերժ Սարգսյանին չի վերաբերվում, դա վերաբերվում է 90-ական թվականներից սկսած բազմաթիվ անհայտ սպանություններին, բանակում կատարված հանցագործություններին եւ այլն։ Եվ մարտի 1-ն էլ այդ նույն տրամաբանության շարունակությունն է։ Երկրորդ պատճառը՝ ինչո՞ւ իրական հրահանգ չի տրվել բացահայտելու, ոչ թե հրապարակային ձեւական հրահանգ՝ միջազգային կառույցների եւ հանրության աչքին թոզ փչելու համար։ Որովհետեւ, եթե իրականում հետաքննություն լիներ, եւ ուժային կառույցներից որոշ մարդիկ պատժվեին, դա կնշանակեր, որ ապագայում այդ նույն ուժային կառույցները իշխանության հրահանգը չէին կատարի՝ ցույցերը ցրելու, մասնավորապես Էլեկտրիկ Երեւանի, Սասնա ծռերին աջակցող ցույցերի եւ այլն։ Այլեւս չէին կատարի, որովհետեւ ցանկացած հրահանգի կատարում հետո կարող է իրենց պատժել։ Իսկ ուժային կառույցները իշխանության հիմնական հենարանն են թե՛ ընտրությունների հետ կապված, թե՛ ընդհանրապես ցանկացած բողոքի ժամանակ լռեցնելու բողոքողներին ցանկացած մեթոդներով։ Նրանք կատարում են հրահանգ, իսկ հրահանգի համար նրանց եթե պատժեն, կնշանակի, որ հաջորդ անգամ նրանք հրահանգ չեն կատարի։

- Այս մարտի 1-ին բողոքի երթ է կազմակերպելու ՀԱԿ-ը, ինչ-որ փոփոխություն չի՞ տա սա։

- Բացարձակապես որեւէ փոփոխություն չի լինի, ցույցը կընթանա, կբողոքեն, բայց հանրային կարծիքը եւ հատկապես ցուցարարների կարծիքը իշխանության համար որեւէ նշանակություն չունի։ Եթե հանկարծ այդ ցույցը իսկապես շատ զանգվածներ ընդգրկի, ապա նույն ճակատագրին կարժանանա, առնվազն ինչ Սասնա ծռերին աջակցող ցույցը, եթե ոչ ասենք նույն Մարտի 1-ի կրկնությունը։ Եվ մի բան էլ ասեմ, որ շատ հաճախ կրկնվում է, թե Մարտի 1-ը կբացահայտվի իշխանափոխության դեպքում, նախ ես չեմ պատկերացնում՝ Հայաստանում ինչ ձեւով պետք է լինի իշխանափոխություն, եւ երկրորդն էլ՝ այն բոլոր ուժերը, որոնք հավակնում են իշխանափոխության, նրանք այս կամ այն ժամանակ եղել են իշխանության մեջ եւ նույնպես չեն բացահայտել այն բոլոր հանցագործությունները, որոնք իրենց ժամանակ կատարվել են։ Այնպես որ նույնիսկ իշխանափոխությամբ Մարտի 1-ի հանցագործությունները չեն բացահայտվի, որովհետեւ Հայաստանում չկա այն քաղաքական ուժը, որ հնարավոր իշխանության գալու դեպքում չհենվի իշխանության վրա։

- Փաստորեն, այս գործը այդպես էլ կմնա չբացահայտվա՞ծ։

- Այդպես էլ կմնա, այն քաղաքական ուժը, որը բողոքի ցույցով պահանջի Մարտի 1-ը բացահայտումը, համոզված եմ, որ եթե նրանք էլ գան իշխանության, նրանք էլ չեն բացահայտի այդ գործը։

                                                                                               Նիկոլայ Ավետիսյան