Երբ մարդկանց գրպանում փող է մնում, հարկերն էլ են շատ հավաքվում

Այս տարվա հունվարի մեկից գործողության մեջ մտավ նոր «Հարկային օրենսգիրքը»: Երկրի սոցիալ-տնտեսական իրավիճակի վրա դրա ամբողջ ազդեցությունը դեռ վաղ է գնահատել: Բայց այս պահին եղած տվյալներն արդեն հետաքրքիր միտումներ են ցույց տալիս:

ՀՀ պետեկամուտների կոմիտեից մեր հարցմանն ի պատասխան տրամադրած տեղեկանքի համաձայն՝ այս տարվա առաջին երկու ամիսներին հարկային մուտքերը կազմել են 173.4 միլիարդ դրամ, ինչը մոտ 20 միլիարդ դրամով ավելի է անցած տարվա նույն ժամանակահատվածում արձանագրված հարկային մուտքերից: Բայց սա դեռ ոչինչ չի նշանակում, քանի որ անցած տարի էլ նախորդ տարվա համեմատ հարկերն ավելացել էին, չնայած օրենսգիրքը ուժի մեջ չէր մտել: Ուշագրավը առանձին հարկատեսակների մասով եղած փոփոխությունն է:

Կտրուկ փոփոխություններ են արձանագրվել, մասնավորապես ակցիզային եւ եկամտային հարկերի ցուցանիշներում: Այսպես. այս տարվա հունվարին ակցիզային հարկի գծով հավաքագրվել է 16.8 միլիարդ դրամ, անցած տարվա 6.9 միլիարդի դիմաց: Այսինքն՝ միայն մեկ ամսվա կտրվածքով այդ հարկատեսակի գծով աճը կազմել է մոտ 2.4 անգամ: Փոխարենը էականորեն նվազել է եկամտային հարկի ծավալը: Անցած տարվա հունվարին հավաքագրվել էր 23.2 մլրդ դրամ, իսկ այս տարվա հունվարին՝ 17.7 միլիարդ դրամ: Այս երկու կտրուկ փոփոխությունները հենց հարկային օրենսգրքի ուղղակի ազդեցություն են:

Ակցիզային հարկի գծով բյուջեի մուտքերի ավելացումը, անշուշտ, սպասելի էր: Դա պայմանավորված է մի շարք ապրանքների ակցիզային դրույքաչափի փոփոխությամբ: Դրանք են բենզինը, սպիրտային խմիչքները, ծխախոտը եւ այլն: Բացի այդ, հունվարի 1-ից հետո ավտոգազի վրա արդեն կիրառվում է ակցիզային հարկ: Բայց այն, որ դա կբերի ակցիզային հարկի 2.4 անգամ ավելացմանը, ճիշտն ասած, անակնալ կարելի է համարել: Թե ինչպես է ստացվել, որ ենթաակցիզային ապրանքների վրա գործող ակցիզային հարկի փոքր-ինչ բարձրացման արդյունքում այդ հարկատեսակի գծով մեկ ամսվա ընթացքում 6.9 միլիարդ դրամի մուտքերը դառնում են 16.8 միլիարդ, լրացուցիչ ուսումնասիրության կարիք ունի: Բացառված չէ, որ նախկինում ենթաակցիզային ապրանքների մի զգալի մասը ստվերային շրջանառություն են ունեցել:

Եկամտային հարկի գծով մուտքերի նվազումը պակաս անակնկալ չէ: Անցած տարվա հունվարի համեմատ այս հարկատեսակի գծով մուտքերը նվազել են մոտ 28 տոկոսով: Ի՞նչը կարող էր լինել սրա պատճառը: Եկամտային հարկը գանձվում է աշխատավարձերից: Ըստ պաշտոնական տվյալների՝ Հայաստանում ավելացել է թե միջին աշխատավարձը, եւ թե աշխատավարձ ստացողների թիվը: Եթե կասկածի տակ չդնենք այս վիճակագրությունը, ապա եկամտահարկի գծով մուտքերի կտրուկ նվազումը կարող է պայմանավորված լինել ուժի մեջ մտած հարկային օրենսգրքով սահմանված նոր սանդղակով: Ըստ այդ նոր սանդղակի, մինչեւ 150 հազար դրամ աշխատավարձ ստացողների համար եկամտային հարկի դրույքաչափը նվազեցվել է, իսկ ավելի բարձր ստացողներինը՝ ավելացել: Նշանակում է՝ մինչեւ 150 հազար դրամ աշխատավարձ ստացողների թիվն այնքան մեծ է, որ նրանց համար եկամտային հարկի դրույքաչափի նվազեցումը այսպիսի կտրուկ փոփոխությունների է բերել:

Այսպիսով, չնայած եկամտային հարկի գծով մուտքերի կտրուկ անկմանը, որը զուգորդվել է ակցիզային հարկի գծով մուտքերի էլ ավելի բարձր աճով, տարվա առաջին ամսվա ընթացքում բյուջեի հարկային եկամուտներն աճել են 12 միլիարդ դրամով:

Եթե մեր թե հարկային, եւ թե ընդհանուր պաշտոնական վիճակագրությունը լիներ անթերի ու արտացոլեր ամբողջ իրականությունը, ապա կարելի էր մի հետաքրքիր եզրակացության հանգել: Փաստորեն եկամտային հարկի սանդղակի փոփոխությունը, որի համաձայն՝ մինչեւ 150 հազար դրամ աշխատավարձ ստացողներից ավելի քիչ է հարկ գանձվել, բերել է նրան, որ մարդկանց այդ խմբի գրպաններում մնացել է լրացուցիչ մոտ 5 միլիարդ դրամ գումար: Ըստ նույն պաշտոնական վիճակագրության՝ այս տարվա հունվար ամսվա ընթացքում մանրածախ առեւտրի ծավալը անցած տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ աճել է մոտ 8 տոկոսով կամ 10 միլիարդ դրամով: Այսինքն, մարդկանց գրպանում ավելի շատ փող թողնելը նպաստում է մանրածախ առեւտրի աճին: Առեւտրի աճն էլ իր հերթին նպաստում է արտադրության աճին, դա էլ նպաստում է այլ հարկատեսակներով բյուջեի մուտքերի աճին:

Դժվար է ասել, թե տվյալ դեպքում աշխատել է արդյո՞ք այս շղթան: Մեկ ամսվա կտրվածքով եղած տվյալների վրա նման հետեւություններ անելը, թերեւս այնքան էլ ճիշտ չէ: Բայց եթե դա այդպես է, ապա գուցե արժե վերանայել եկամտային հարկի սանդղակը նաեւ 150 հազար դրամից ավելի աշխատավարձ ստացողների եկամտային հարկի դրույքաչափը նվազեցնելու տեսանկյունից:

Հոդվածը տպագրվել է «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի մարտի 22-ի համարում:

Տպել
3120 դիտում

Ապարան քաղաքում շտապօգնության «ՈՒԱԶ»-ը արգելափակվել էր ձյան մեջ. օգնել են փրկարարները

Երեւանում օրը ցերեկով մեքենան ջարդուխուրդ անող ձերբակալված 5 քաղաքացիները ցուցմունք են տվել. չեն ընդունում կասկածանքը

Երեւանում վնասել են «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Քրիստինե Պողոսյանի ավտոմեքենան

Գյումրիում բնակբաշխան աղմկահարույց շղթա է բացվում. փաստերն ուսումնասիրում է դատախազությունը

Ադրբեջանում այս օրերին անցկացվում են վերջին տարիների ամենամասշտաբային բողոքի ցույցերը

Շատ հագեցած աշխատանքային օր ունեցա Ցյուրիխում. Նիկոլ Փաշինյան (տեսանյութ)

Հայերին որ հարցնես, բոլորը հայ են, իսկ վրացիներին՝ ում չեն հավանում, նա է հայ. Սաակաշվիլի

Ձերբակալվել են Երեւանում օրը ցերեկով մեքենան ջարդուփշուր անող 5 քաղաքացիները (տեսանյութ)

Tiv1.am կայքը ֆինանսավորողն այլեւս ցանկություն չունի աշխատել այդ թիմի հետ, նրանք, փաստացի, մեջքից խփել են․ կայքի տնօրեն

Կրկին թալանել են Varks.am-ը, այսօր արդեն երկրորդ անգամ. տարել են 600 հազար դրամ

Հայկ Մարությանն ակնկալում է քաղաքապետարանի և ոստիկանության արդյունավետ համագործակցություն

Մանկապարտեզի ձերբակալված տնօրենի որդին աշխատում է Երեւանի քաղաքապետարանի աուդիտի բաժնում

Կանխատեսվում է համաշխարհային տնտեսության աճի դանդաղում 2019 և 2020 թվականներին

Հյուրանոցում ժամանակ է անցկացրել տղամարդու հետ եւ գողացել նրա ոսկյա շղթան

Վարդենյաց լեռնանցքը դժվարանցանելի է մարդատարների, փակ՝ բեռնատարների համար

ՀՀ փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանը ներկայացրել է նորանշանակ նախարար Զարուհի Բաթոյանին

Սեդրակ Քոչարյանի ներկայացուցիչը միջնորդեց դատարան հրավիրել ԱԱԾ տնօրենին

Արարատի մարզպետն իրավունք չուներ աշխատավարձը գերազանցող ինքնապարգևատրում անել. Ս. Պապիկյան

Կայք գյուղի տներից մեկում պայթել է գազի բալոնը, կոտրվել են պատուհանները. տանտերը այրվածքներ է ստացել

Բացահայտվել է ՀՀ ՊԵԿ պաշտոնատար անձի օժանդակությամբ կազմակերպված հանցավոր մեխանիզմ. ԱԱԾ (տեսանյութ)