Երբ մարդկանց գրպանում փող է մնում, հարկերն էլ են շատ հավաքվում

Այս տարվա հունվարի մեկից գործողության մեջ մտավ նոր «Հարկային օրենսգիրքը»: Երկրի սոցիալ-տնտեսական իրավիճակի վրա դրա ամբողջ ազդեցությունը դեռ վաղ է գնահատել: Բայց այս պահին եղած տվյալներն արդեն հետաքրքիր միտումներ են ցույց տալիս:

ՀՀ պետեկամուտների կոմիտեից մեր հարցմանն ի պատասխան տրամադրած տեղեկանքի համաձայն՝ այս տարվա առաջին երկու ամիսներին հարկային մուտքերը կազմել են 173.4 միլիարդ դրամ, ինչը մոտ 20 միլիարդ դրամով ավելի է անցած տարվա նույն ժամանակահատվածում արձանագրված հարկային մուտքերից: Բայց սա դեռ ոչինչ չի նշանակում, քանի որ անցած տարի էլ նախորդ տարվա համեմատ հարկերն ավելացել էին, չնայած օրենսգիրքը ուժի մեջ չէր մտել: Ուշագրավը առանձին հարկատեսակների մասով եղած փոփոխությունն է:

Կտրուկ փոփոխություններ են արձանագրվել, մասնավորապես ակցիզային եւ եկամտային հարկերի ցուցանիշներում: Այսպես. այս տարվա հունվարին ակցիզային հարկի գծով հավաքագրվել է 16.8 միլիարդ դրամ, անցած տարվա 6.9 միլիարդի դիմաց: Այսինքն՝ միայն մեկ ամսվա կտրվածքով այդ հարկատեսակի գծով աճը կազմել է մոտ 2.4 անգամ: Փոխարենը էականորեն նվազել է եկամտային հարկի ծավալը: Անցած տարվա հունվարին հավաքագրվել էր 23.2 մլրդ դրամ, իսկ այս տարվա հունվարին՝ 17.7 միլիարդ դրամ: Այս երկու կտրուկ փոփոխությունները հենց հարկային օրենսգրքի ուղղակի ազդեցություն են:

Ակցիզային հարկի գծով բյուջեի մուտքերի ավելացումը, անշուշտ, սպասելի էր: Դա պայմանավորված է մի շարք ապրանքների ակցիզային դրույքաչափի փոփոխությամբ: Դրանք են բենզինը, սպիրտային խմիչքները, ծխախոտը եւ այլն: Բացի այդ, հունվարի 1-ից հետո ավտոգազի վրա արդեն կիրառվում է ակցիզային հարկ: Բայց այն, որ դա կբերի ակցիզային հարկի 2.4 անգամ ավելացմանը, ճիշտն ասած, անակնալ կարելի է համարել: Թե ինչպես է ստացվել, որ ենթաակցիզային ապրանքների վրա գործող ակցիզային հարկի փոքր-ինչ բարձրացման արդյունքում այդ հարկատեսակի գծով մեկ ամսվա ընթացքում 6.9 միլիարդ դրամի մուտքերը դառնում են 16.8 միլիարդ, լրացուցիչ ուսումնասիրության կարիք ունի: Բացառված չէ, որ նախկինում ենթաակցիզային ապրանքների մի զգալի մասը ստվերային շրջանառություն են ունեցել:

Եկամտային հարկի գծով մուտքերի նվազումը պակաս անակնկալ չէ: Անցած տարվա հունվարի համեմատ այս հարկատեսակի գծով մուտքերը նվազել են մոտ 28 տոկոսով: Ի՞նչը կարող էր լինել սրա պատճառը: Եկամտային հարկը գանձվում է աշխատավարձերից: Ըստ պաշտոնական տվյալների՝ Հայաստանում ավելացել է թե միջին աշխատավարձը, եւ թե աշխատավարձ ստացողների թիվը: Եթե կասկածի տակ չդնենք այս վիճակագրությունը, ապա եկամտահարկի գծով մուտքերի կտրուկ նվազումը կարող է պայմանավորված լինել ուժի մեջ մտած հարկային օրենսգրքով սահմանված նոր սանդղակով: Ըստ այդ նոր սանդղակի, մինչեւ 150 հազար դրամ աշխատավարձ ստացողների համար եկամտային հարկի դրույքաչափը նվազեցվել է, իսկ ավելի բարձր ստացողներինը՝ ավելացել: Նշանակում է՝ մինչեւ 150 հազար դրամ աշխատավարձ ստացողների թիվն այնքան մեծ է, որ նրանց համար եկամտային հարկի դրույքաչափի նվազեցումը այսպիսի կտրուկ փոփոխությունների է բերել:

Այսպիսով, չնայած եկամտային հարկի գծով մուտքերի կտրուկ անկմանը, որը զուգորդվել է ակցիզային հարկի գծով մուտքերի էլ ավելի բարձր աճով, տարվա առաջին ամսվա ընթացքում բյուջեի հարկային եկամուտներն աճել են 12 միլիարդ դրամով:

Եթե մեր թե հարկային, եւ թե ընդհանուր պաշտոնական վիճակագրությունը լիներ անթերի ու արտացոլեր ամբողջ իրականությունը, ապա կարելի էր մի հետաքրքիր եզրակացության հանգել: Փաստորեն եկամտային հարկի սանդղակի փոփոխությունը, որի համաձայն՝ մինչեւ 150 հազար դրամ աշխատավարձ ստացողներից ավելի քիչ է հարկ գանձվել, բերել է նրան, որ մարդկանց այդ խմբի գրպաններում մնացել է լրացուցիչ մոտ 5 միլիարդ դրամ գումար: Ըստ նույն պաշտոնական վիճակագրության՝ այս տարվա հունվար ամսվա ընթացքում մանրածախ առեւտրի ծավալը անցած տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ աճել է մոտ 8 տոկոսով կամ 10 միլիարդ դրամով: Այսինքն, մարդկանց գրպանում ավելի շատ փող թողնելը նպաստում է մանրածախ առեւտրի աճին: Առեւտրի աճն էլ իր հերթին նպաստում է արտադրության աճին, դա էլ նպաստում է այլ հարկատեսակներով բյուջեի մուտքերի աճին:

Դժվար է ասել, թե տվյալ դեպքում աշխատել է արդյո՞ք այս շղթան: Մեկ ամսվա կտրվածքով եղած տվյալների վրա նման հետեւություններ անելը, թերեւս այնքան էլ ճիշտ չէ: Բայց եթե դա այդպես է, ապա գուցե արժե վերանայել եկամտային հարկի սանդղակը նաեւ 150 հազար դրամից ավելի աշխատավարձ ստացողների եկամտային հարկի դրույքաչափը նվազեցնելու տեսանկյունից:

Հոդվածը տպագրվել է «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի մարտի 22-ի համարում:

Տպել
3695 դիտում

ՄԱԿ-ը 2020 թվականը հայտարարել է բույսերի առողջության պահպանման միջազգային տարի

«Փյունիկ» ՖԱ-ն 5 ֆուտբոլիստի պայմանագիր է խզել

Մոսկվա-Երևան չվերթի ինքնաթիռը ուղևորի վատ ինքնազգացողության պատճառով հարկադրաբար վայրէջք է կատարել Դոնի Ռոստովում

Արմեն Սարգսյանը ներկա է գտնվել «Գյումրի, իմ սեր» խորագրով համերգին

Ղրղզստանի նախկին վարչապետ Սապար Իսակովը դատապարտվել է 15 տարվա ազատազրկման

Ֆրանսիայում ՀՀ դեսպանությունը խստորեն դատապարտում է հայկական խաչքարի պղծումը

Անհամաձայնություն հայկական եւ ադրբեջանական կողմերի միջեւ. Բաքվի միջոցառման մի մասը դուր չի եկել ՀՀ պատվիրակությանը

Վարչապետ Փաշինյանը և տիկին Աննա Հակոբյանը ներկա են գտնվել Հովհաննես Չեքիջյանի հոբելյանական համերգին

Արարատի մարզի կենսական նշանակության 3 ճանապարհահատված հանվել է երաշխիքային ժամկետից

Գյումրեցի կնոջը դանակահարած երիտասարդը ներկայացել է ոստիկանության բաժին

Քաղաքացին փորձել է ինքնասպանություն գործել՝ ցած նետվելով Դավթաշենի կամրջից:

Գյումրեցի տնակաբնակները թուրքերին երեխա չեն վաճառել. փաստական ապացույցներ ձեռք չեն բերվել

ԱՄՆ սենատում երրորդ անգամ է վետո դրվել Հայոց Ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձեւին

Մարվել է ՏՏ ոլորտում համաշխարհային ներդրման համար ՀՀ պետական մրցանակին նվիրված Հատուկ ծրար Տակեո Կանադեի պատկերով

Կայացել է ՀՖՖ Գործադիր կոմիտեի հերթական նիստը. արտահերթ ժողովը կկայանա դեկտեմբերի 23-ին՝ ժամը 13:00-ին

Վիճաբանություն Գյումրու քաղաքապետարանի եւ գործարար Զարգարյան եղբայրների միջեւ.նոր մաքսատան տարածքում տնակներ են հայտնվել

91-ամյա Հովհաննես Չեքիջյանը դիրիժորական վահանակի մոտ. վարչապետը համերգից ուղիղ եթեր է միացրել

Հակոբ Արշակյանն ընդունել է ՏՏ ոլորտում համաշխարհային ներդրման համար ՀՀ պետական մրցանակի դափնեկրին

Զոհրաբ Մնացականյանը հանդիպել է ԵԱՀԿ գործող նախագահ Միրոսլավ Լայչակին

«Ալրաղացի Լյովիկ» անունով հայտնի Լեւոն Սարգսյանը ՌԴ քաղաքացի դառնալու համար դիմում է ներկայացրել. պաշտպան