Բազմակենտրոն աշխարհի հայկական տեսլականը. Վիգեն Սարգսյանի ուշագրավ ելույթը Մոսկվայում

Լուսանկարում՝ Վիգեն Սարգսյանը ելույթ է ունենում Միջազգային անվտանգության հարցերով VII համաժողովին.

Մոսկվայում ընթանում է Միջազգային անվտանգության հարցերով VII համաժողովը: Դրա ընթացքում ապրիլի 4-ին ելույթ ունեցավ ՀՀ պաշտպանության նախարար Վիգեն Սարգսյանը:

Նախարարի ելույթը աչքի ընկավ իր ակադեմիականությամբ: Նա խոսեց նոր՝ բազմակենտրոն աշխարհի, ինչպես նաեւ Հայաստանի՝ որպես բազմակենտրոն աշխարհի ընձեռած լայն հնարավորությունների օգտագործման օրինակի մասին: Այդ համատեքստում, նախարարը, զարգացնելով Մյունխենյան համաժողովի ընթացքում Սերժ Սարգսյանի միտքը, նշեց, որ Հայաստանը կառուցում է իր քաղաքականությունը ոչ թե տարածաշրջանային եւ գլոբալ դերակատարների դիմակայության մանիպուլյացիաների գոտում, այլ նրանց շահերի հատման կետում: Վիգեն Սարգսյանը անդրադարձավ նաեւ Մյունխենում հնչած Հայաստանի՝ որպես փոխգործողության իր ձեւաչափերը առավել արդյունավետ համադրող երկրի օրինակին:

Օրինակն ավելի ակներեւ դարձնելու համար նա շեշտադրեց ՀԱՊԿ հիմնադիր անդամ Հայաստանի ակտիվ փոխգործակցությունը Հյուսիսատլանտյան դաշինքի հետ: Նա, բնականաբար, չէր կարող շրջանցել նաեւ ԵԱՏՄ անդամ հանդիսացող Հայաստանի Հանրապետության՝ Եվրոպական Միության հետ համապարփակ եւ ընդլայնված փոխգործողության համաձայնագրի ստորագրումը: Սարգսյանի կարծիքով, բազմակենտրոնության տրամաբանությունից են բխում նաեւ Չինաստանի, Հնդկաստանի, Իրանի, արաբական եւ լատինաամերիկյան պետությունների հետ առկա ամենաբարեկամական հարաբերությունները:

Իր խոսքում նա մանրամասն անդրադարձավ նիստի թեմային, որը կրում էր «Գլոբալ անվտանգությունը բազմակենտրոն աշխարհում» խորագիրը, եւ բառ առ բառ վերլուծեց այն՝ շեշտը դնելով «բազմաբեւեռից» «բազմակենտրոնի» վերածված եզրույթի վրա:

«Վերափոխման է ենթարկվում նաեւ «աշխարհի բազմակենտրոնություն» հասկացությունը: Ի դեպ, սա ակնհայտ է արդեն իսկ նրանով, որ այս բառով փոխարինվել է նման ֆորումների համար շատ ավելի սովորական դարձած «աշխարհի բազմաբեւեռություն» հասկացությունը: Կարծում եմ սա պատահական չէ, քանզի բազմաբեւեռությունն ինքնին ենթադրում է հակընդդեմություն, քանի որ բեւեռները, ըստ սահմանման, հակընդդեմ են»,- ասաց Սարգսյանը:

«Բազմաբեւեռություն» հասկացությունը նախարարը ալոգիզմ որակեց, քանի որ «այն «երկբեւեռ» աշխարհի հայեցակարգի մտացածին ձեւափոխումն է»:

«Բազմակենտրոնությունը բազմաբեւեռությունից տարբերվում է ինչպես երկուսից ավելի ազդեցության կենտրոնների առկայությամբ, այնպես էլ «առանցքի» հայեցակարգի փոխարինմամբ ակներեւ ցանցային կառուցվածքով», - նշեց Սարգսյանը:

Սարգսյանը հիշեց նաեւ Ֆրենսիս Ֆուկույամայի «Պատմության ավարտը» հոդվածը, որտեղ ազդարարվում էր գաղափարական դիմակայության ավարտը՝ նշելով, որ «նորագույն համաշխարհային պատմության օրակարգը շատ ավելի ընդարձակ է, քան Արեւմուտքի եւ Արեւելքի գաղափարական հակամարտությունը»:

Սարգսյանի մտքերը միանշանակ տրամաբանական են եւ իրականությանը համապատասխանող՝ գիտական առումով: Սակայն այստեղ կա քաղաքական ենթատեքստ հենց Արեւմուտք-Արեւելք գաղափարական հակամարտության համատեքստում եւ այն վերաբերվում է «բազմաբեւեռություն» (multipolarity) եւ «բազմակենտրոնություն» (полицентризм) եզրույթներին: Բանն այն է, որ «բազմաբեւեռություն» տերմինը ծնվել է Արեւմուտքում եւ ունի «արեւելյան» (ռուսական) աշխարհում տարածված համարժեքը՝ «բազմակենտրոնություն»: Միջազգային անվտանգության մոսկովյան համաժողովի հարթակից «բազմաբեւեռություն» եզրույթն ալոգիզմ որակելը փոքր-ինչ հակասության մեջ է մտնում Ֆուկույամայի՝ գաղափարական դիմակայության ավարտի տեսության հետ այն առումով, որ դիմակայությունը՝ առնվազն գիտության եւ առանձին եզրույթների մակարդակում շարունակվում է:
Սարգսյանը, ի հակադրումն այն մտավախությանը, որ բազմակենտրոն աշխարհակերտվածքը ամենադժվարինը կլինի տեսակարար փոքր կշռով (բնակչությամբ, տարածքով, ռեսուրսներով) երկրների համար, հայտարարեց, որ նման աշխարհակարգը աճի եւ դինամիկ զարգացման լայն հնարավորություններ է բացում ոչ միայն խոշոր, այլեւ շատ ավելի համեստ խաղացողների համար:

Հիմնավորելով իր խոսքը՝ նա երեք հիմնական փաստարկ բերեց, նախ նշելով, որ «բազմակենտրոնությունը» կտրուկ կրճատում է զրոյական արդյունքով խաղի հեռանկարները: Լրացնելով նախարարի ասածը՝ հարկ է նշել, որ ոչ միայն կրճատում է, այլեւ իսպառ բացառում, քանի որ զրոյական արդյունքով խաղը ենթադրում է մասնակից երկու կողմ, իսկ բազմակենտրոն աշխարհում այդ կողմերը ավելի շատ են:

Բացի այդ, Սարգսյանը նշեց, որ բազմակենտրոն գործարքների ցանցերից մեկում սերտ փոխգործակցությունը չի բացառում նույնպիսի սերտ համագործակցությունը մեկ այլ ցանցում: Սա ակնհայտ հղում էր «եւ՛, եւ՛»-ի քաղաքականությանը:

Վերջում Սարգսյանը նշեց, որ «բազմակենտրոնությունը» գործընթացը չի դարձնում նպատակի պատանդ:

«Այսօր, պետական, տարածաշրջանային եւ գլոբալ անվտանգության նկատմամբ ծառացած սպառնալիքների արմատականացման պայմաններում, «ինչն է կարելի, ինչը՝ ոչ», «կարող եմ եւ չեմ կարող» հասկացությունների ամբողջական նենգափոխման պայմաններում, պարզամտություն կլինի հույս դնել անցած դարի սկզբին ձեւավորված մեխանիզմների եւ համաշխարհային իրավակարգի համարժեքության վրա», - եզրափակեց իր ելույթը նախարարը:

Բազմակենտրոն աշխարհի հայկական տեսլականը Մոսկվայում ընթացող Միջազգային անվտանգության հարցերով VII համաժողովին ներկայացվեց շատ փաստարկված եւ հիմնավոր կերպով: Սակայն այլ կենտրոնները, ի դեմս ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի, Չինաստանի կամ Եվրոպական միության, ունեն սեփական տեսլականները, որոնք ավելի մոտեցված են ռեալպոլիտիկին եւ որպես հետեւանք նույնքան լիբերալ չեն, որքան Սարգսյանի ներկայացրածը: Ցավոք, հաշվի առնելով այդ կենտրոնների համառությունը եւ ռեսուրսային գերազանցությունը, հայեցակարգի հայկական տեսլականը չի հավակնում գերակշռող դառնալ գոնե մեր կենտրոնում:

Վլադիմիր Մարտիրոսյան

Նյութը տպագրվել է «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի ապրիլի 6-ի համարում:

Տպել
1571 դիտում

Այգեպարում վերսկսվել է կիսակառույց տան շինարարությունը

Արտագնա աշխատանքի հնարավորությունից զրկված քանի հոգի է դիմել Հայաստանում աշխատելու համար. մարզերում թվերը շատ տարբեր են

Կորոնավարակը, աշխարհն ու մենք

Տավուշի և Լոռու հանգստյան տներից մի քանիսի սննդի օբյեկտներում խախտումներ են գրանցվել, բայց կա դրական առաջընթաց

Տրանսֆերային գնագոյացման կարգավորումները տարածվում են շահութահարկի, ԱԱՀ-ի եւ ռոյալթիի նկատմամբ․ Ավետիսյան

Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում ՔՏՀԱՏՄ-ի կողմից խախտումներ չեն հայտնաբերվել

Մտահոգիչ խախտումներ՝ Ծաղկաձորի խոշոր հյուրանոցներում․ ՍԱՏՄ-ն կրկին կասեցման միջնորդություններ կներկայացնի

Որքան աշխատավարձ կստանան նոր պարեկային ծառայության պարեկները․ ոստիկանությունը քննարկման է դրել սահմանաչափերը

Խախտումներ են արձանագրվել Սպիտակի բենզալցակայաններում ու շինանյութի առևտրի կետերում. ՇՎՏՄ մշտադիտարկումներ

Վ. Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարանում հանդիսավորությամբ բացվեց Սբ. Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցին (լուսանկարներ)

«Մեգա Տեխնիկս»-ի պահեստում խոշոր հրդեհ է բռնկվել. հայտարարվել է «1-ԲԻՍ» կանչ, տեղում է եղել նախարարը (լուսանկարներ)

Արկը դեռ երկնքում էր, բայց տեղի բնակիչների տրամադրությունները բարձր էր, հումորներ էին անում․ Ղուկասյան

Հետազոտության մտնել լողացած եւ մաքուր շորերով. կրել դիմակներ՝ ինչպես օրինակում (լուսանկարներ)

Արդեն երկրորդ օրն անընդմեջ դիտարկվում են ՀՀ Կոտայքի մարզի զբոսաշրջային վայրերն ու բացօթյա հանգստի գոտիները

Վրաստան մուտքն արգելող որոշումը շարունակվում է ուժի մեջ մնալ. Ստեփանծմինդա-Լարսը բաց է միայն բեռնատարների համար

Իջևան-Բերդ ավտոճանապարհին մեքենան բախվել է էլեկտրասյանը․ տուժածներ չկան

ԵՊՀ հայ բանասիրության ֆակուլտետն իր անվստահությունն է հայտնել ծրագրերի և չափորոշիչների աշխատանքային խմբին

Հրշեջ-փրկարարները մարել են 7 հա տարածքում բռնկված հրդեհները

Վանաձորի բժշկական կենտրոն է դիմել 5 քաղաքացի՝ «սնկից թունավորում» նախնական ախտորոշմամբ

Երևանի Աղբյուր Սերոբի թիվ 1 շենքի բնակարաններից մեկում հայտնաբերվել է բնակչի դին