Թայվանը Հայաստանից հաշիվ է պահանջում իր քաղաքացիներին Չինաստանին արտահանձնելու համար

Դիվանագիտական մեծ սկանդալ է հասունանում Հայաստանի եւ Թայվանի միջեւ: Թայվանի արտգործնախարարությունը երեկ երեկոյան հայտարարություն է տարածել, որով Հայաստանին իր բողոքն է հայտնել խարդախության մեջ կասկածվող իր 78 քաղաքացուն Չինաստանին արտահանձնելու փաստի առթիվ: Չինական պետական «Սինհուա» գործակալության փոխանցմամբ, օգոստոսի 26-ին Հայաստանի ոստիկանությունը Երեւանում ձերբակալել է 129 չինացի, որոնցից 78-ը Թայվանից են: Նրանք կասկածվում են հեռահաղորդակցության ոլորտում խարդախություններ կատարելու մեջ: Մասնավորապես, չինացիների կողմից վարձակալված երկու բնակարանի ու հյուրանոցային համարի խուզարկության ժամանակ հայտնաբերվել են մեծ քանակությամբ տարբեր համակարգիչներ, բջջային հեռախոսներ ու այլ սարքավորումներ: Պարզվել է, որ չինացիները ներկայացել են իբրեւ ոստիկանության աշխատակիցներ եւ հեռախոսազանգերով գումար շորթել Չինաստանի բնակիչներից: Ձերբակալվածները կասկածվում են խարդախության 50 դեպքի մեջ: Խարդախության ճանապարհով ձերբակալվածները, ընդհանուր առմամբ, տիրացել են շուրջ 1.2 միլիոն ամերիկյան դոլարի:

Թայբեյում դժգոհ են, որ հայկական կողմը թայվանցիներին թույլ չի տվել կապվել Մոսկվայում Թայվանի ներկայացուցչության հետ եւ օգտվել վերջինիս աջակցությունից: Թայվանի ԱԳՆ-ն նաեւ բողոքել է, թե Հայաստանը հրաժարվել է իրեն մանրամասներ ներկայացնել միջադեպի վերաբերյալ: Բացի այդ, նշվում է, թե պաշտոնական Երեւանը Մոսկվայում Թայվանի ներկայացուցչության աշխատակիցներին թույլ չի տվել մուտք գործել Հայաստան եւ պարզել կատարվածի մանրամասները:

 «Խախտվել է Թայվանի քաղաքացիների արդար դատաքննության իրավունքը: Հայաստանի իշխանությունները մարդու իրավունքների, միջազգային իրավական սկզբունքների եւ  նախադեպերի լուրջ խախտում են թույլ տվել: Մենք պահանջում ենք, որպեսզի Հայաստանի կառավարությունը պատշաճ բացատրություն տա»,- այս կապակցությամբ հայտարարել է Թայվանի արտաքին քաղաքական գերատեսչությունը՝ հավելելով, որ Երեւանի գործողությունների առնչությամբ դիմելու է միջազգային իրավապաշտպան  կազմակերպություններին:

Չնայած, Թայվանի ԱԳՆ-ի հայտարարությունից առաջին տպավորություն է ստեղծվում, թե կղզու ղեկավարությունը հիմնական շեշտը դնում է իր քաղաքացիների իրավունքների ոտնահարման փաստի վրա, սակայն Թայվանի հիմնախնդրի նույնիսկ մակերեսային ուսումնասիրությունը հիմք է տալիս պնդելու, որ Թայվանի իշխանություններին իրականում զայրացրել է այն փաստը, որ Հայաստանը կղզու բնակիչներին արտահանձնել է ոչ թե իրենց, այլ՝ պաշտոնական Պեկինին եւ այդպիսով փաստացի ընդգծել, որ կղզին համարում է Չինաստանի անքակտելի մաս: 1949 թվականին Չինաստանում կոմունիստական վարչակարգի հաստատումից հետո իշխանությունից տապալված Չան Կայշին փախչում է Թայվան կղզի եւ այնտեղ անկախ պետություն հռչակում:

Հայաստանի ղեկավարությունը Չինաստանի ղեկավարության հետ շփումների ժամանակ մշտապես ընդգծել է, որ պաշտպանում է Պեկինի հռչակած «Մեկ Չինաստանի» գաղափարը, ինչը նշանակում է, որ Թայվանը Չինաստանի անբաժան մասն է: Այսինքն, Երեւանն իր քայլով Պեկինին հավաստիացրել է, որ Թայվանը համարում է միասնական Չինաստանի մաս: Պատահական չէ, որ թայվանցիներին թույլ չի տրվել կապ հաստատել Մոսկվայում Թայվանի ներկայացուցչության հետ: Ըստ էության, հայկական կողմը ցույց է տվել, որ վերջինիս չի ճանաչում իբրեւ օրինական կառույց: Եթե հայկական կողմը ձերբակալված թայվանցիներին հանձներ իրեն անկախ հռչակած Թայվանի իշխանություններին՝ այդպիսով ակամայից կճանաչեր վերջինիս անկախությունը Չինաստանից՝ լուրջ խնդիրներ հարուցելով Պեկինի հետ: Ստացվում է, որ Հայաստանն իր կամքից անկախ ներքաշվել է բարդ հիմնախնդրի մեջ եւ ցանկացած պարագայում աղմուկն անխուսափելի է լինելու:

Մինչ այժմ Թայվանը ճանաչել են 22 պետություն՝ Բելիզը, Բուրկինա Ֆասոն, Սալվադորը, Գամբիան, Գվատեմալան, Հաիթին, Հոնդուրասը, Կիրիբատին, Մարշալյան կղզիները, Նաուրուն, Նիկարագուան, Պալաուն, Պանաման, Պարագվայը, Սենտ-Կիտս եւ Նեվիսը, Սենտ Կյուսիան, Սենտ Վինսենտը եւ Գրենադինան, Սան Տոմե եւ Պրինսիպին, Սողոմանյան կղզիները, Սվազիլենդը եւ Վատիկանը: Չնայած մասնակի ճանաչմանը, Թայվանը լայն կապեր ունի աշխարհի առաջատար երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի հետ: