Պուտին-Ալիեւ, Փաշինյան-Պուտին. Աշխարհի առաջնության քաղաքական կողմը

Լուսանկարում՝ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը եւ Աշխարհի 2018 թ. առաջնության թալիսման Զաբիվակա գայլը. լուսանկարը՝ ՀՀ կառավարության մամուլի ծառայության

Համաշխարհային նշանակություն ունեցող սպորտային իրադարձությունները միշտ զուգորդվում են համաշխարհային քաղաքականության որոշակի ակտիվացմամբ: Ամեն ինչից զատ դրանք նաեւ հարթակ են, որտեղ երկրների ղեկավարները կարող են հարցերը քննարկել համեմատաբար անմիջական ձեւաչափով: Ցավոք, երբեմն սպորտն ընկնում է քաղաքականության ազդեցության տակ եւ մթագնում սպորտային տոնը: Քաղաքականությունից զերծ չէր կարող լինել նաեւ Ռուսաստանում անցնող ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունը:

Հունիսի 14-ին տրվեց ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մեկնարկը: Նախօրեին Մոսկվա էին այցելել մի շարք բարձրաստիճան հյուրեր՝ ներկա գտնվելու առաջնության բացման հանդիսավոր արարողությանը: Նրանց թվում էին Հայաստանի, Ադրբեջանի, Լիբանանի, Մոլդովայի, անգամ հեռավոր Բոլիվիայի, Պարագվայի եւ Պանամայի ղեկավարները:

ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հունիսի 13-ին հանդիպեց բարձրաստիճան հյուրերից մի քանիսի հետ: Նրանց թվում էին նաեւ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ու Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը: Ալիեւի հետ հանդիպման ընթացքում Պուտինը հույս հայտնեց, որ բոլոր երկրների առաջնորդները «հետաքրքիր եւ օգտակար» ժամանակ կանցկացնեն Ռուսաստանում:

«Հետաքրքիր, որովհետեւ խաղն է գեղեցիկ լինելու, իսկ օգտակար, որովհետեւ հնարավորություն կա գործընկերների հետ խոսելու, մեկի հետ ծանոթանալու, մյուսների հետ տեղեկություններ փոխանակելու հնարավորություն», - պարզաբանել էր Պուտինը:

Այս հայտարարությունը պատահաբար չի արվել հենց Ալիեւի հետ հանդիպման ընթացքում: «Մեկի հետ ծանոթանալու» ակնարկն ուղղակիորեն վերաբերվում էր Նիկոլ Փաշինյանին: Ադրբեջանի նախագահի հետ զրույցի ընթացքում Պուտինը նշեց նաեւ, որ երկկողմանի հարցերը նրանք կքննարկեն Ալիեւի՝ օգոստոսին Ռուսաստան կատարելիք այցի ընթացքում: Հատկանշական է, որ Ալիեւը, որը երբեք հարմար առիթը բաց չի թողնում հիշել «Ադրբեջանի տարածքների 20%-ի օկուպացիայի մասին» այս անգամ շրջանցեց Արցախի թեման: Փոխարենը նա կենտրոնացավ քաղաքական համագործակցության վրա:

«Մեր քաղաքական համագործակցությունը շատ բարձր մակարդակի վրա է, մենք վստահելի ընկերներ, ռազմավարական գործընկերներ ենք»,- ասել է Ալիեւը:

Նիկոլ Փաշինյանի հետ հանդիպման ընթացքում Պուտինը պատրաստակամություն է հայտնել խոսել Հայաստանի հետ երկկողմ հարաբերությունների մասին հենց աշխարհի առաջնության ընթացքում՝ չթողնելով այդ խոսակցությունը հետագա հանդիպումներին, որոնք, ՌԴ նախագահի հավաստմամբ, «պահանջված են»:

«Հաշվի առնելով մեր հարաբերությունների ռազմավարական բնույթը եւ տարբեր ուղղություններով համագործակցության մեծ ծավալը, կարծում եմ՝ մեր հանդիպումները պահանջված են: Շնորհակալ եմ, որ Դուք ժամանել եք, եւ մենք հնարավորություն ունենք միջազգային մարզական միջոցառման շրջանակում խոսել երկկողմ գործերից»,- ասել է Պուտինը Փաշինյանի հետ զրույցի ընթացքում:

Փաշինյանի խոսքում շեշտադրում կատարվեց սուվերենության նկատմամբ փոխադարձ հարգանքի վրա, ինչն աննախադեպ է հայ-ռուսական հարաբերություններում: 

«Ես կարծում եմ, որ թե՛ Հայաստանում, թե՛ Ռուսաստանում բոլորը գոհ են այս զարգացումներով եւ նաեւ հույս ունեմ, որ այդ հարաբերությունները կզարգանան ավելի արդյունավետ՝ երկու ժողովուրդների, երկու պետությունների շահերի եւ սուվերենության նկատմամբ հարգանքի հիման վրա», - ասել է Փաշինյանը:

Սուվերենության վերաբերյալ հատվածը, ամենայն հավանականությամբ, կդառնա քննարկումների առարկա այն փորձագետների կողմից, որոնք շարունակ պնդում են, թե իբր Հայաստանը գնում է դեպի Արեւմուտք:

Ինչ վերաբերվում է դեպի Արեւմուտք գնացողներին՝ նախկին խորհրդային երկրներից միայն Վրաստանի եւ Ուկրաինայի ներկայացուցիչներն էին հրաժարվել ներկա գտնվել աշխարհի առաջնությանը: Կտրականապես հրաժարվել էին Ռուսաստան գալ նաեւ Անգլիայի կառավարության եւ թագավորական ընտանիքի ներկայացուցիչները: Անգլիացիներին իրենց համերաշխությունն էին հայտնել իսլանդացիները:

Առաջնության ընթացքում սպասվում է Բելգիայի արտգործնախարարի եւ, հնարավոր է, Բելգիայի թագավոր Ֆիլիպի այցը: Չի բացառվում, որ Ռուսաստան կժամանի նաեւ Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպը, որը հավաքականի մոլի երկրպագու է: Հարավային Կորեայի նախագահ Մուն Ջեինի պաշտոնական այցը եւս կայանալու է առաջնության ընթացքում, իսկ Սենեգալի նախագահն ընդհանրապես 12-օրյա արձակուրդ է վերցրել եւ նախատեսում է այն անցկացնել Ռուսաստանում:

Ինչ վերաբերվում է մեծ քաղաքականության վրա իրական ազդեցություն ունեցող դեմքերին, ապա ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտերեշը նախատեսում է Մոսկվա այցելել հունիսի 20-ին եւ ներկա գտնվել Պորտուգալիայի հավաքականի խաղին:

Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելը, որը վերջին շրջանում բաց չի թողել աշխարհի եւ Եվրոպայի ոչ մի առաջնություն, ավելի վաղ հայտարարել էր, որ հնարավոր այցը Ռուսաստան «չի հակասում իր սկզբունքներին եւ կարող է օգտակար լինել քաղաքական հարցեր քննարկելու տեսանկյունից»:

Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը Պուտինի հետ մայիսի վերջին Սանկտ-Պետերբուրգում կայացած հանդիպման ընթացքում վստահություն էր հայտնել, որ Ֆրանսիայի հավաքականը դուրս կգա եզրափակիչ, և ինքը հնարավորություն կունենա «եւս մեկ անգամ հանդիպել իր ընկեր Վլադիմիրին»:

Հատկանշական է, որ բացման արարողությանը Մոսկվայում էին գտնվում նաեւ Աբխազիայի եւ Հարավային Օսեթիայի նախագահները: Ըստ էության, սա աշխարհին սեփական գոյության մասին հայտնելու ապաքաղաքական տարբերակներից մեկն է: Բացի այդ, Աբխազիայի եւ Հարավային Օսեթիայի ներկայությունը գրավիչ նախադեպ է: Հետաքրքիր կլիներ Արցախի ներկայացուցիչներին տեսնել 2020 թ. Օլիմպիական խաղերին, կամ ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնությանը: Թեեւ հասկանալի է, որ ո՛չ Ճապոնիան, ո՛չ էլ Ֆրանսիան այսօրվա դրությամբ առիթ չունեն Արցախի ղեկավարությանը հրավիրելու իրենց երկրներում անկացվելիք սպորտային իրադարձություններին:

Ինչեւէ, դրան դեռ երկու տարի կա, իսկ մոտակա մեկ ամսվա ընթացքում տարբեր երկրների տարբեր մակարդակի պաշտոնյաներ հանդիպումներ եւ քննարկումներ են ունենալու տրիբունաների աղմուկի ներքո: Երկրպագուներին էլ մնում է հուսալ, որ նման քաղաքական ծանրաբեռնվածությունն իր ազդեցությունը չի ունենա խաղի վրա եւ կընթանա խաղադաշտից դուրս: