Ահազանգ մամուլից. իշխանության համակիրները ճնշում են, սպառնում, մերժում եւ հայհոյում

Հեղափոխությունից հետո լրատվական ցանկացած հրապարակում արժանանում է «հալածանքների», եթե իր մեջ քննադատություն է պարունակում կառավարության որեւէ անդամի նկատմամբ: Առայժմ միայն ֆեյսբուք սոցիալական ցանցում ձեւավորվել է օգտատերերի մի խումբ, որի անդամները չտարբերակելով հիմնավորված փաստերը բամբասանքների մակարդակի խոսակցություններից՝ անտեղի քննադատում են: Մասնավորապես, «Հայկական Ժամանակ»-ի երկու հրապարակումներ՝ վարչապետի Սոչի կատարած այցի եւ կառավարական ամառանոցում շրջանավարտների ընդունելության մասին, արժանացան ֆեյսբուքահայության քննադատություններին: Սակայն, որեւէ մեկը հաշվի չնստեց վարչապետի աշխատակազմի կողմից մեզ տրամադրված պաշտոնական փաստաթղթերի գոյության հետ: Այնուհանդերձ, նշենք, որ իշխանափոխությունից հետո մամուլի կյանքում դրական փոփոխություններ եւս եղել են: Վերջին 10 տարում մամուլ-իշխանություն հարաբերություններում դժվար թե պատկերացնեինք այնպիսի իրավիճակ, երբ երկրի ղեկավարը կամ նրա լրատվական ծառայությունն այսքան հասանելի կլինեն:

Շարունակելով լրատվամիջոցներին ճնշելու որոշ անհատների անհագ ցանկության փորձերի թեման՝ նշենք, որ այլ լրատվամիջոցներ եւս արժանանում են «հալածանքների»: Չցանկանալով քննարկման առարկա դարձնել մեր գործընկերներին ուղղված մեղադրանքները՝ հրապարակումների ոչ օբյեկտիվ լինելու մասին, միայն փաստենք, թե ինչպիսի կոչեր են հնչել լրատվամիջոցների գործունեությունը դադարեցնելու համար:

Մասնավորապես, հունիսի 23-ին «Lili Minasyan» ֆեյսբուքյան օգտատերը գրառում է կատարել ֆեյսբուքում եւ նշել՝ #ՄերժիրՀրապարակին: Այնուհետ, օգտատերը կոչ է անում բոլորին «դիսլայք» անել «Հրապարակ» օրաթերթի ֆբ էջը եւ սպառնալիք հնչեցնում. «Կայքի հարցերը կլուծենք հաջորդիվ»:

Ստեղծված իրավիճակի շուրջ «Հրապարակ» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր Արմինե Օհանյանը ՀԺ-ի հետ զրույցում նշեց՝ կարծում է, որ ֆեյսբուք սոցիալական ցանցում «Հրապարակի» մերժման գործընթացը սկսել են Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության երիտասարդ անդամները եւ հեղափոխությանը մասնակցած ակտիվ ներկայացուցիչները:

«Ինձ այդքան չի անհանգստացնում հասարակության արձագանքը, որքան նոր իշխանությունների պահվածքը՝ մամուլի հետ կապված: Մենք մի քանի անգամ փորձեցինք իրենց ուշադրությունը սեւեռել այդ խնդրի վրա, որ լրագրողների համար մայիսի 8-ից հետո շատ բարդացել է աշխատանքը: Մենք ամենօրյա ճնշումներ ենք զգում մեր վրա»,- ասաց Արմինե Օհանյանը:

Նրա խոսքով՝ ճնշումները չեն վերաբերվում միայն «Հրապարակ» օրաթերթին, Օհանյանը գործընկեր-խմբագիրներից էլ է դժգոհություններ լսել: Արմինե Օհանյանին անհանգստացնում է նաեւ այն փաստը, որ վարչապետի եւ նրա տեղակալների մակարդակով խնդրին ուշադրություն չի դարձվում: «Ես անգամ արտերկրից եմ նամակներ ստանում: Ասում են՝ ինչպես օգնենք, որ խոսքի ազատությունը Հայաստանում չսահմանափակվի, իսկ մեր իշխանավորները չեն լսում, թե ինչ է կատարվում: Եթե մի քիչ ավելի հեռուն գնանք, գուցե լավ էլ տեսնում են, լսում են եւ գոհ են այդ վիճակից, գուցե ինչ-որ ձեւով ուղղորդում են այդ պրոցեսները»,- ասաց «Հրապարակի» գլխավոր խմբագիրը:

ՀԺ-ի հարցին, թե արդյո՞ք պատրաստվում են սպառնալիքների հետ կապված իրավապահ մարմիններին դիմել, Արմինե Օհանյանն ասաց. «Ես որպես կանոն իրավապահներին չեմ դիմում: Մեր գործն անում ենք անկախ նրանից, թե ով ինչպես է արձագանքում: Նյարդերի պատերազմ է գնում, բայց մենք սովոր ենք»,- ասաց Օհանյանն ու ավելացրեց, որ ընթերցողների նվազում չեն գրանցել, այս ընթացքում էլ կրկնապատկվել են:

Խնդրով մտահոգված է նաեւ «Ժուռնալիստների միության» նախագահ Սաթիկ Սեյրանյանը: Առաջիկայում խմբագիրների հավաք է լինելու: Սեյրանյանը եւս կարծում է, որ «Հրապարակի» դեմ ակցիան նախաձեռնել է ՔՊ-ականներից մեկը: Նա նաեւ ասում էր, որ այլ ԶԼՄ-ների ղեկավարներ էլ են իրեն դիմել այս խնդրով, սակայն այս փուլում անուններ տալ չի ցանկանում:

«Խմբագիրների հետ կհանդիպենք, կհասկանանք, թե ինչ քայլ ենք ձեռնարկելու այս ամեն ինչի դեմ: Սա բոլորիս անհանգստացնող փաստ է: Հասկանում ենք, որ հեղափոխությունից հետո ամեն ինչ տարբեր կերպ է ընկալվում, բայց նման դրսեւորում չի եղել մամուլի նկատմամբ»:

Սաթիկ Սեյրանյանը ՀԺ-ի հարցին ի պատասխան նշեց, որ որպես «168 ժամ» թերթի գլխավոր խմբագիր եւս զգում է հասարակության ճնշումներ, որոնք կաշկանդող են: «Նրանք չեն հասկանում, որ այդ կերպ վնասում են նաեւ նոր իշխանություններին»:

Սեյրանյանի համար մինչեւ այս անհասկանալի է մնացել նաեւ այն, թե ու՞մ էր ուղղված վարչապետի «հակապետական» հրապարակումների մասին գրառումը: Ժուռնալիստների միության նախագահն ասում է, որ եթե դա չի մասնավորեցվում, ապա բոլորն են ի գիտություն ընդունում: Նա միեւնույն ժամանակ չի բացառում, որ վարչապետի այդ գրառումը ինչ-որ չափով նաեւ ոգեւորել է լրատվամիջոցների վրա «հարձակվողներին»: Սաթիկ Սեյրանյանը միաժամանակ համակարծիք չէ, որ հասարակությունը սվին-դանակներով իշխանությանը պաշտպանում է զուտ այն բանի համար, որ այն լեգիտիմ է:

Հանրային Հեռուստաընկերության գործադիր տնօրեն Մարգարիտա Գրիգորյանն էլ ՀԺ-ի հետ զրույցում նշեց, որ ո՛չ իր, ոչ էլ լրատվական բաժնի որեւէ աշխատակցի նկատմամբ ճնշում չի զգացել: «Նախկինում չեմ կարող ասել, թե ինչ է եղել: Մոտ 10 օր է, որ ես զբաղվում եմ լրատվական բաժնի գործերով: Անընդհատ ժողովներին եմ մասնակցում, աշխատակիցներին եմ տեսնում, բայց նման դժգոհություններ չեն նկատել»:

ՀԺ-ի հարցին, թե՝ արդո՞ք հեղափոխությունից հետո ճնշումների ենթարկվում են, «Ժողովուրդ» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր Թագուհի Թովմասյանը հետեւյալ կերպ մեկնաբանեց. «Մեր օրաթերթը իր գործունեության ողջ ընթացքում մշտապես եղել է իշխանության թիրախում: Այդ մասին են վկայում իշխանության ամենատարբեր համակիրների կողմից մեր դեմ ներկայացված դատական հայցերը, տարաբնույթ ճնշումները, որոնց մասին պարբերաբար բարձրաձայնել ենք: Բայց նման դրսեւորումները մեզ չեն կաշկանդել, չեն վախեցրել՝ բարձրաձայնելու ճշմարտությունը: Որքան էլ մեր կողմից հրապարակված նյութերը որեւէ մեկի քիմքին հաճելի չլինեն, միեւնույն է՝ մենք շարունակում ենք աշխատել մեր որդեգրած սկզբունքներով»:                

«Առավոտ» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր Արամ Աբրահամյանն էլ ՀԺ-ին փոխանցեց, որ հեղափոխությունից հետո «Առավոտը» որեւէ ճնշման չի ենթարկվել իշխանության կողմից:

«Ոչ մի պաշտոնյա չի զանգահարել եւ ոչ մի բան չի փորձել պարտադրել: Ինչ մնում է նոր իշխանության չափից դուրս խանդավառ կողմնակիցների գրառումներին եւ մեկնաբանություններին, ապա, այո, նման դեպքեր լինում են: Երբ այդ իշխանության համար «ոչ ականջահաճո» նյութեր են լինում, նրանց արձագանքը սուր է, էմոցիոնալ: Չեմ կարծում, որ այդ արձագանքը հրահանգված է «վերեւներից» եւ համակարգված է: Երբ ավելի երիտասարդ էի, մոտս ցանկություն էր առաջանում նման արձագանքներին պատասխանել, վիճել, վիրավորվել: Այժմ այդ ամենին վերաբերվում եմ հանգիստ: «Առավոտ»-ի գոյության 24 տարիների ընթացքում հնչել են տարբեր տիպի սուր, նաեւ վիրավորական գնահատականներ: Պետք է սառնասիրտ ընդունել այդ ամենը»,- նշեց «Առավոտ»-ի խմբագիրը:

Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության վարչության անդամ, ԱԺ ԵԼՔ խմբակցության պատգամավոր Ալեն Սիմոնյանը պատասխանելով հարցին, թե լրատվամիջոցների որոշ ղեկավարներ կարծում են, որ ՔՊ-ի երիտասարդները մամուլի դեմ արշավ են սկսել, ասաց. «Կուսակցության ներսում նման քննարկում չի եղել, որ պետք է նման քայլերի դիմեն: Ես պետք է ասեմ, որ թերթ փակելը ՔՊ-ի հավաքական կարծիքը չէ: Դա անընդունելի է, եղել է, կա եւ կմնա՝ որեւէ լրատվամիջոցի հետ կապված: Ես կոնկրետ ճնշում չեմ տեսել, եթե պետական, պաշտոնատար անձանց հետ կապված որեւէ փաստեր կան, ապա ես կուզենայի, որ խմբագիրները ներկայացնեին»: