Ամենացանկալի մաղթանքը կնոջիցս կուզենայի լսել, որը չկա. լրանում է Տիգրան Մանսուրյանի 80-ամյակը

Հունվարի 27-ին լրանում է կոմպոզիտոր Տիգրան Մանսուրյանի 80-ամյակը։ Մաեստրոյի խոսքով՝ հոբելյանական տրամադրության հասնել դեռեւս չի կարողանում:

Հոբելյանի առիթով Մանսուրյանի հարազատներն արդեն Հայաստանում են՝ եկել են երկու քույրերը՝ Արաքս եւ Սոնա Մանսուրյանները. «Այսօր Լոս Անջելեսից գալիս է նաեւ աղջիկս, բայց ինքս ինձ հետեւելու եւ հաճույք ստանալու պահը դեռ չի եկել, բացի այդ դեռ շատ աշխատանքներ կան անելու»:

Մանսուրյանն ասում է՝ 80-ամյակի առթիվ կլինի ընտանեկան հավաք. «Կլինեն ընտանիքս անդամները, եւ ընկերներս»: Այդ օրն առանձնահատուկ ոչինչ չի պլանավորում, ասում է՝ սովորականի պես կաշխատի անավարտ գործերից մեկի վրա, իսկ հավաքը կիրականանա օրվա երկրորդ կեսին, որպեսզի ոչ ոքից չխլի երեկոն վայելելու ժամանակը: Մանսուրյանը տոնական օրերին կարեւորություն չի տալիս, ասում է՝ այդ առումով շատ սթափ է. «Երբեք կարեւորություն չեմ տալիս տոնական օրերին, աշխատանքի հանդեպ սթափ եմ, երբեք սթափությունս չեմ կորցնում»:

Հարցին՝ ամենացանկալի մաղթանքը ումի՞ց կուզեր լսել, մաեստրոն խորը հոգոց է հանում ու ժպտում. «Աստված իմ, ներողություն պետք է խնդրեմ սենտիմենտալությանս համար, բայց իմ կնոջից կուզենայի լսել, որը չկա»:

Իր անցած ուղու, ապրած 80 տարիների մասին խոսելիս Տիգրան Մանսուրյանն ափսոսանքով է հիշում: Չնայած վստահ է, որ աշխատել է, բայց կարծում է, որ պետք է շատ աշխատեր, ավելի մեծ արդյունքների հասներ: Մաեստրոյի կարծիքով՝ սովետական տարիներին շատ բաների չհավատալն էլ է խանգարել. «Ես երկու ժամանակներում եմ ապրել՝ սովետական եւ հետսովետական: Սովետական մարդը չգիտեր, որ գալու է ինտենսիվության ժամանակաշրջանը: Ցավում եմ, որ ես էլ էի այդպես մտածում եւ կարծում, որ այն անվերջ է: Սովետը շատ հիվանդագին ու ցավոտ թեմա է ինձ համար»:

Չնայած այդ ամենին, Մանսուրյանը համարում է, որ ծայրահեղ հագեցած կյանքով է ապրել դեռ ուսանողական տարիներից: Սակայն այն պահը, որ պետք է վերջապես իրեն ազատ թողնի՝ դեռ չկա. «Թեեւ 80 տարին էլ բավական տարիք է, որ հոգնածությանը տեղ տաս, չեմ կարողանում հաշտվել հոգնելու գաղափարի հետ, դեռ հոգնածությանը տեղ չեմ տալիս»:

Մարդկային որակների Մանսուրյանի նկարագրերի մեջ կարեւոր տեղ ունի հավատարմությունը: Ասում է՝ վերջին տարիներին բացի երաժշտությունից, շատ բաներ է հայտնաբերել, որոնցով պետք է զբաղված լիներ, բայց չի զբաղվել: Շատ երազանքներ է անկատար թողել. «Օրինակ, լատիներենի իմացությունը, դա մի լեզու է, որը քեզ կապում է մշակութային տարածքի հետ, որը մարդկության հիմքերի հիմքն է այսօրվա քաղաքակրթության: Անգլերեն չսովորեցի, լեզուներ չտիրապետեցի, շատ եմ ցավում»:

Այս տարիքում էլ մաեստրոյի հետաքրքրությունները շատ շատ են, որոնցով զբաղվում է հատկապես գիշերը, երբ ոչ մի հեռախոսազանգ չի ստանում: Տիգրան Մանսուրյանն ասում է՝ պարտվել իմանալ է պետք. «10 տարի տվել եմ Ֆոլքներին, այնպես ինչպես ինքն է ինձ սովորեցրել պարտվել՝ ոչ-ոք չէր կարող: Նոբելյան մրցանակի արժանացած գավառի այդ հսկան, որը երկրորդ կուրսից դուրս է եկել համալսարանից եւ այդպես էլ կրթություն չի ստացել, բայց ինչերի է հասել: Պարտվել պետք է կարողանալ հանուն հիմնականի, որպեսզի չկորցես հավատդ: Պետք է պարտվել կարողանալ՝ դա ուժ է տալիս մարդուն:

Մաեստրոն չի մտահոգվում, իրեն շարունակողներ ունի. «Իհարկե, ա՜խ աստված իմ: Ես շատ եմ սիրում Արթուր Ավանեսովին, տաղանդավոր զարգացած երաժիշտ է, թե դաշնակահար, թե տեսաբան, նաեւ կոմպոզիտոր, որը ցավոք սրտի մեր միջավայրին դեռ ծանոթ չէ: Իմ հանրաճանաչ լինելն էր չէր կայանա, եթե իմ ֆիլմերի երաժշտությունը չլիներ: Ինձ էլ չէին իմանա, ինչպես Արթուրին: Ինձ ճանաչելը ֆիլմերից է գալիս, որին ես 20 տարի տվեցի, ինտենսիվ աշխատել եմ 100–ից ավելի ֆիլմերի վրա՝ փոքր, մեծ, գեղարվեստական, փաստագրական:

Մանսուրյանը խոսեց հետագա անելիքների եւ իր առջեւ դրված նպատակների մասին, որոնք անպայման կուզենար ավարտին հասցնել: Հայտնեց, որ մի քանի գործեր ունի Ներսես Շնորհալու աղոթքների շարքից: Ասում է՝ մի քանի անգամ փորձել է հոգեւոր երաժշտության ոլորտ մտել, այդտեղ անելու լուրջ գործ կա: Այսօր նա իր պարտքն է համարում հաջորդ սերնդին նման մի աշխատանքային ծրագիր փոխանցել: «Երբ բացում ես մեր շարականները, հոգեւոր տեքստերը, աղոթքները, այնքան հարուստ են, որոնք բացարձակ երաժշտություն չեն եկել: Եկել է միայն շատ քիչ մասը, որը ստեղծել են մեր հոգեւոր հայրերը»,-ասում է վարպետը:

Լրագրողների հետ հանդիպման ավարտին մաեստրոն նվագեց «Աշնան արեւ» ֆիլմի երաժշտությունից մի հատված: Ֆիլմը Հրանտ Մաթևոսյանի համանուն վիպակի հիման վրա է նկարահանված, մաեստրոն նվագեց՝ նվիրելով Մաթեւոսյանին: