Քաշմիրյան կռվախնձորը՝ միջուկային պոտենցիալ մարտագլխիկ կամ հայկական դիվանագիտության հերթական վրիպումը

Քաշմիրյան մղձավանջը մխում է գաղութատիրության վախճանից ի վեր։ 1947-ին Անգլիան, հեռանալով Հնդկաստանից, երկիրը բաժանեց երկու մասի՝ Պակիստանի եւ Հնդկաստանի։ Մուսուլմաններին հատկացվեց պակիստանյան փոքր հատվածը, իսկ հնդկականը մնաց հինդուիզմի, քրիստոնության, բուդդիզմի եւ այլ դավանանքի հետնորդներին։ Կրոնական տրոհումը՝ դեռ ոչինչ։ Սակայն Ալբիոնը նախկին գաղութին ասես «հիշատակ» թողեց  Ջամմու եւ Քաշմիր վիճահարույց նահանգը, որի նկատմամբ տարածքային պահանջներ ունեն ե՛ւ Դելին, ե՛ւ Իսլամաբադը։

Եվ այսպես, 70 տարուց ավել նրանք չեն կարողանում համաձայնության գալ Քաշմիրի կարգավիճակի շուրջ եւ ողջ միջազգային հանրությանը պահում են լարվածության մեջ։ Արդյունքում՝ չորս լայնամասշտաբ պատերազմ, սահմանային բախումներ, հարյուր հազարավոր զոհեր։

Մեզ համար դժվար է համեմատության եզրեր գտնել քաշմիրյան եւ ղարաբաղյան կոնֆլիկտների միջեւ, քանզի յուրաքանչյուր  տարածքային պատերազմ իր պատճառներն ու «ձեռագիրն» ունի։ Այդուհանդերձ, եթե ցանկանում եք մոդելավորել որեւէ չկարգավորվող ռազմա-քաղաքական կոնֆլիկտ՝ համայն մարդկության համար անկանխատեսելի հետեւանքներով, որպես նմուշ վերցրեք Քաշմիրը։

Դասական կոնֆլիկտի բոլոր բաղադրիչներից զատ, այն առնչվում  է երեք միջուկային պետության հետ։ Ճիշտ է նրանց (Պակիստան, Հնդկաստան, Չինաստան) միմյանց դեմ միջուկային զենքի օգտագործման հավանականությունը զրոյականից ցածր է։ Սակայն  Քաշմիրի պակիստանյան հատվածում բույն դրած արմատական իսլամն իր ահաբեկչական կառույցներով հանդերձ, պատերազմի դեպքում կարող է հանդես գալ որպես կռվող կողմ, բացառված չէ, ձեռքի տակ ունենալով միջուկային զենք՝ խլված Պակիստանի զինված ուժերից։ («Ջաիշ-ե-Մոհամեդ»-«Մոհամեդի բանակ» ծայրահեղական իսլամական ահաբեկչական կազմակերպություն):  

Սա է վտանգների վտանգը, որը, բնականաբար, մահացու սպառնալիք է քաղաքակիրթ աշխարհի համար։

Պակիստանի եւ Հնդկաստանի միջեւ համեմատաբար խաղաղ շրջանին այս տարվա սկզբին եկավ փոխարինելու ռազմական գործողությունների նոր էսկալացիա։ Փետրվարի 14-ին «Ջաիշ -ե-Մոհամեդի» ահաբեկիչ-մահապարտի մեքենան մխրճվեց հնդիկ ոստիկաններ տեղափոխող ավտոբուսի մեջ։ Զոհերի թիվը 40-ից ավելի է։ Պատասխանը չուշացավ։ Հնդկական օդուժը հարվածեց ահաբեկչական կենտրոնին՝ ոչնչացնելով 350 ահաբեկչի։

Սահմանի երկյանքով օդային մարտերին հաջորդեց հրետանային փոխհրաձգությունը, որը շարունակվում է առ այսօր։ Այդուհանդերձ, փորձագետների կարծիքով, գերլարվածությանը հաջորդում է աստիճանական դեէսկալացիան, որում որոշակի  դեր են խաղում ԱՄՆ-ի, ՌԴ-ի, Չինաստանի, արաբական երկրների, անգամ Թուրքիայի ակտիվ դիվանագիտական քայլերը՝ ուղղված կողմերի հաշտեցմանն ու կրակի դադարեցմանը։

Ադրբեջանը նույնպես կոչ է անում հակամարտող կողմերին խաղաղ ճանապարհով կարգավորել կոնֆլիկտը՝ միջազգային իրավունքի եւ ՄԱԿ-ի կանոնադրության շրջանակներում, դրանց տառին ու ոգուն համաձայն։

Միջնորդ-պետությունների շարքում Հայաստանը, ցավոք սրտի, չկա։ Մինչդեռ, նման դիվանագիտական դեմարշը, իմ կարծիքով, կունենար երեք կարեւոր նշանակություն՝ ա/ Հայաստանը հանդես կգար միջազգային-ռազմական կոնֆլիկտը խաղաղ ճանապահով կարգավորելու դիրքերից, բ/ կցուցադրեր միջազգային հանրությանը, որ այս երկիրը զուտ աշխարհագրական անուն չէ  քարտեզի վրա, գ/ կգրավեր Պակիստանի ղեկավարության ուշադրությունը Հայաստանի ուղղությամբ, որին Իսլամաբադը համառորեն չի ճանաչում որպես միջազգային իրավունքի սուբյեկտ եը որոշ պետությունների թելադրանքով հակահայկական ընդգծված դիրքորոշում ունի իսլամական ու մուսուլմանական միջազգային ֆորումներում։

Այսպիով, մենք կրկին անգամ ուշանում ենք եւ հայտնվում միջազգային կարեւոր իրադարձությունների հետնամասում։ Ժամանակն է հրաժարվել նման կրավորական, արատավոր գործելակերպից։ 

Արման Նավասարդյան

Արտակարգ եւ լիազոր դեսպան

Տպել
4949 դիտում

ՄԻՊ-ը Ֆրանկոֆոնիայի խորհրդարանական վեհաժողովի պատվիրակությանը ներկայացրել է հայ գերիների վերադարձի հրատապությունը

ՃՈ-ն ուժեղացված ծառայություն է իրականացրել մի շարք քաղաքներում․պահպանվող հատուկ տարածքներ է տեղափոխվել 32 ավտոմեքենա

Ամաչե՛ք, ես ձեր փոխարեն գետինն եմ մտնում. ՇՊՀ ուսխորդի նախագահը ԵՊՀ-ի ակադեմիական շրջանակներին

Առաջարկվում է դպրոցի տնօրենի ընտրությունն իրականացնել մինչև գործող տնօրենի պաշտոնավարման ավարտը․ Ժաննա Անդրեասյան

Ավերածություններ Շիրակի մարզում. վնասի չափերը ճշտվում են (լուսանկարներ)

Իսլամի դեմ պայքարի ու քաղաքացիական պատերազմի վտանգի մասին Մակրոնին ուղղված նամակը մեծ իրարանցում է առաջացրել

ՄԻՊ-ը Ֆրանկոֆոնիայի խորհրդարանական վեհաժողովի պատվիրակությանը ներկայացրել է գերիների վերադարձի հրատապությունը

Նախագահն ստորագրել է հունիսի 20-ին Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրություն նշնակելու մասին հրամանագիրը

Ես ամեն մի հիմար ձայնագրություն չեմ մեկնաբանում․ Վարդազարյանը՝ իրեն վերաբերող ձայնագրության մասին

ԱԻՆ ղեկավարն ընդունել է բարեգործ ֆրանսահայերի. գերատեսչությունը պատրաստ է շարունակական համագործակցության

Նիկոլ Փաշինյանի եզրափակիչ ելույթն Ազգային ժողովում՝ վարչապետի ընտրության հատուկ նիստին

Զորամասերում անցկացվել են Մեծ հայրենականի հերոսների հիշատակին նվիրված միջոցառումներ

Հայաստանի Պրեմիեր լիգայի առաջատարների խաղում գոլեր չխփվեցին

Ժողովրդի կամքի արտահայտման ոտնահարման ցանկացած փորձ արժանանալու է ամենախիստ արձագանքի. Լիլիթ Մակունց

ՌԴ-ում Հայաստանի դեսպանությունը հայտնում է, որ որոշ անձինք քաղաքացիներին փորձում են շփոթմունքի մեջ գցել

Հեղափոխական իշխանության դեպքում ընդդիմություն լինելը մոտավորապես անեծքի պես բան էր. Էդմոն Մարուքյան

Մահացել է «Սանտա Բարբարա» հեռուստասերիալի դերասանուհիներից Թոնի Քիթեյնը

Անկախ հիվանդանալու հանգամանքից պատվաստումը պետք է իրականացվի

Բեկթաշյանի ձայնին նման էր․ Բեքմեզյանը՝ դատավորի մասնակցությամբ աղմկահարույց ձայնագրության մասին

Հենց դա չի ներվում մեզ, ձեզ. մարդիկ չեն հասկանում՝ ոնց կարելի է չծախվել, երբ բորսայում ամենաբարձր գներն են. Փաշինյան

Չի կարելի վիճարկել մի բան, որում վստահ չես. Վահրամ Դումանյանը՝ Պոլիտեխնիկի ռեկտորի ընտրության արդյունքների մասին

Այդպես է սիրտս թելադրել. Նիկոլ Փաշինյանի թեկնածությանը կողմ քվեարկած պատգամավորը «Իմ քայլից» է

Վրաստանի վարչապետ Իրակլի Ղարիբաշվիլիի գլխավորած պատվիրակությունը պաշտոնական այցով կժամանի Հայաստան

Ազգային ժողովը 2-րդ անգամ վարչապետ չընտրեց. գործող խորհրդարանը համարվում է իրավունքի ուժով արձակված

Վանաձոր-Ալավերդի-Վրաստանի սահման միջպետական ճանապարհին ընթանում են ասֆալտապատման աշխատանքներ

Ղարաբաղյան հակամարտությունը չունի ռազմական լուծում, այն քաղաքական խնդիր է. Լենա Նազարյանը՝ Ֆրանկոֆոնիայի պատվիրակությանը

Արա Այվազյանը և Անտոնիո Գուտերեշը քննարկել են Արցախում ստեղծված իրադրությունը մեղմելու ուղղությամբ քայլերի ձեռնարկումը

4 անշարժ գույք, 5 մլն դրամ, 50 հազար դոլար. ԿԳՄՍ նախարարի պաշտոնակատարի ունեցվածքը

Պետական սահմանում իրավիճակի փոփոխություն չի արձանագրվել

Բնապահպանական ծրագրերի իրականացման գրասենյակը տնօրենի նոր պաշտոնակատար ունի

Նպատակը ոչ թե փակուղի տանելն էր կամ տապալելը, այլ ավելի աշխատանքային մթնոլորտ ստեղծելը. ԿԳՄՍ նախարարը՝ նոր որոշման մասին

Ռուստամ Բադասյանը եւ Սուրեն Գրիգորյանը կգործուղվեն Մոսկվա

Մարգարյան փողոցի ծառերը հատվել են տարածքում վագոն-տնակ տեղադրելու նպատակով. Երևանի քաղաքապետարան

Վլադիմիր Պուտինը եւ Իլհամ Ալիևը քննարկել են երկկողմ հարաբերություններին վերաբերվող մի շարք հարցեր

Մխիթարյանը 10 գոլի ու 10 գոլային փոխանցման հեղինակ դարձած 9-րդ ֆուտբոլիստն է Եվրոպայի թոփ-5 առաջնություններում

Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացին գիտի, որ ինքը որոշում է. Նիկոլ Փաշինյանի ելույթը ԱԺ-ում

Ընտրական հանցագործությունների արարքները կոնկրետացնող, իսկ պատիժները խստացնող օրինագիծն այլեւս օրենք է․ Հովակիմյան

Եվս երկու ուղեգիր Տոկիոյի օլիմպիական խաղերի համար․ հունահռոմեական ոճի ըմբիշները հիանալի ելույթ ունեցան Սոֆիայում

Շարժական պատվաստումային խմբերը կավելանան եւս մեկով, այն կգործի Դիլիջանի քաղաքապետարանի հարևանությամբ

Make It Bright Համաշխարհային փորձառնության մարտահրավեր