Քաշմիրյան կռվախնձորը՝ միջուկային պոտենցիալ մարտագլխիկ կամ հայկական դիվանագիտության հերթական վրիպումը

Քաշմիրյան մղձավանջը մխում է գաղութատիրության վախճանից ի վեր։ 1947-ին Անգլիան, հեռանալով Հնդկաստանից, երկիրը բաժանեց երկու մասի՝ Պակիստանի եւ Հնդկաստանի։ Մուսուլմաններին հատկացվեց պակիստանյան փոքր հատվածը, իսկ հնդկականը մնաց հինդուիզմի, քրիստոնության, բուդդիզմի եւ այլ դավանանքի հետնորդներին։ Կրոնական տրոհումը՝ դեռ ոչինչ։ Սակայն Ալբիոնը նախկին գաղութին ասես «հիշատակ» թողեց  Ջամմու եւ Քաշմիր վիճահարույց նահանգը, որի նկատմամբ տարածքային պահանջներ ունեն ե՛ւ Դելին, ե՛ւ Իսլամաբադը։

Եվ այսպես, 70 տարուց ավել նրանք չեն կարողանում համաձայնության գալ Քաշմիրի կարգավիճակի շուրջ եւ ողջ միջազգային հանրությանը պահում են լարվածության մեջ։ Արդյունքում՝ չորս լայնամասշտաբ պատերազմ, սահմանային բախումներ, հարյուր հազարավոր զոհեր։

Մեզ համար դժվար է համեմատության եզրեր գտնել քաշմիրյան եւ ղարաբաղյան կոնֆլիկտների միջեւ, քանզի յուրաքանչյուր  տարածքային պատերազմ իր պատճառներն ու «ձեռագիրն» ունի։ Այդուհանդերձ, եթե ցանկանում եք մոդելավորել որեւէ չկարգավորվող ռազմա-քաղաքական կոնֆլիկտ՝ համայն մարդկության համար անկանխատեսելի հետեւանքներով, որպես նմուշ վերցրեք Քաշմիրը։

Դասական կոնֆլիկտի բոլոր բաղադրիչներից զատ, այն առնչվում  է երեք միջուկային պետության հետ։ Ճիշտ է նրանց (Պակիստան, Հնդկաստան, Չինաստան) միմյանց դեմ միջուկային զենքի օգտագործման հավանականությունը զրոյականից ցածր է։ Սակայն  Քաշմիրի պակիստանյան հատվածում բույն դրած արմատական իսլամն իր ահաբեկչական կառույցներով հանդերձ, պատերազմի դեպքում կարող է հանդես գալ որպես կռվող կողմ, բացառված չէ, ձեռքի տակ ունենալով միջուկային զենք՝ խլված Պակիստանի զինված ուժերից։ («Ջաիշ-ե-Մոհամեդ»-«Մոհամեդի բանակ» ծայրահեղական իսլամական ահաբեկչական կազմակերպություն):  

Սա է վտանգների վտանգը, որը, բնականաբար, մահացու սպառնալիք է քաղաքակիրթ աշխարհի համար։

Պակիստանի եւ Հնդկաստանի միջեւ համեմատաբար խաղաղ շրջանին այս տարվա սկզբին եկավ փոխարինելու ռազմական գործողությունների նոր էսկալացիա։ Փետրվարի 14-ին «Ջաիշ -ե-Մոհամեդի» ահաբեկիչ-մահապարտի մեքենան մխրճվեց հնդիկ ոստիկաններ տեղափոխող ավտոբուսի մեջ։ Զոհերի թիվը 40-ից ավելի է։ Պատասխանը չուշացավ։ Հնդկական օդուժը հարվածեց ահաբեկչական կենտրոնին՝ ոչնչացնելով 350 ահաբեկչի։

Սահմանի երկյանքով օդային մարտերին հաջորդեց հրետանային փոխհրաձգությունը, որը շարունակվում է առ այսօր։ Այդուհանդերձ, փորձագետների կարծիքով, գերլարվածությանը հաջորդում է աստիճանական դեէսկալացիան, որում որոշակի  դեր են խաղում ԱՄՆ-ի, ՌԴ-ի, Չինաստանի, արաբական երկրների, անգամ Թուրքիայի ակտիվ դիվանագիտական քայլերը՝ ուղղված կողմերի հաշտեցմանն ու կրակի դադարեցմանը։

Ադրբեջանը նույնպես կոչ է անում հակամարտող կողմերին խաղաղ ճանապարհով կարգավորել կոնֆլիկտը՝ միջազգային իրավունքի եւ ՄԱԿ-ի կանոնադրության շրջանակներում, դրանց տառին ու ոգուն համաձայն։

Միջնորդ-պետությունների շարքում Հայաստանը, ցավոք սրտի, չկա։ Մինչդեռ, նման դիվանագիտական դեմարշը, իմ կարծիքով, կունենար երեք կարեւոր նշանակություն՝ ա/ Հայաստանը հանդես կգար միջազգային-ռազմական կոնֆլիկտը խաղաղ ճանապահով կարգավորելու դիրքերից, բ/ կցուցադրեր միջազգային հանրությանը, որ այս երկիրը զուտ աշխարհագրական անուն չէ  քարտեզի վրա, գ/ կգրավեր Պակիստանի ղեկավարության ուշադրությունը Հայաստանի ուղղությամբ, որին Իսլամաբադը համառորեն չի ճանաչում որպես միջազգային իրավունքի սուբյեկտ եը որոշ պետությունների թելադրանքով հակահայկական ընդգծված դիրքորոշում ունի իսլամական ու մուսուլմանական միջազգային ֆորումներում։

Այսպիով, մենք կրկին անգամ ուշանում ենք եւ հայտնվում միջազգային կարեւոր իրադարձությունների հետնամասում։ Ժամանակն է հրաժարվել նման կրավորական, արատավոր գործելակերպից։ 

Արման Նավասարդյան

Արտակարգ եւ լիազոր դեսպան

Տպել
5069 դիտում

Իսպանիա ժամանող ՀՀ քաղաքացիները պարտավոր են ներկայացնել պատվաստման սերտիֆիկատ․ հայտնի է պատվաստանյութերի ցանկը

Ռոմանոս Պետրոսյանը հանդիպել է անտառապետությունների ու անտառտնտեսությունների շուրջ 100 ներկայացուցիչների հետ

Արցախում իրանական անձնագրերով ադրբեջանցիների առկայության մասին լուրը իրականությանը չի համապատասխանում․ ԱՀ ԱԱԾ

Արգավանդ-Շիրակ կամրջի շինարարությունն ավարտական փուլում է

Հատուկ նշանակության ստորաբաժանումները հետախուզական խմբերի հարձակողական մարտեր են վարել զորավարժությունների շրջանակում

Վաղվանից կտրվի ուսուցիչների կամավոր ատեստավորման մեկնարկը. այն կանցկացվի Երևանի 4 դպրոցներում

Գեղարքունիքի մարզում ՀՀ Անկախության տարեդարձի առթիվ հանձնվել են «Մարտական ծառայություն» մեդալներ (լուսանկարներ)

Զոհված զինծառայողների ծնողները բողոքում են Սեպտեմբերի 21-ի միջոցառումից. նրանց է հանդիպել Նաիրի Սարգսյանը

Բացահայտվել է ենթադրյալ ապօրինի ծագում ունեցող 90 անշարժ և 19 շարժական գույք, մոտ 21 մլրդ դրամի չափով գումար

«Հարսնաքար» -ի գործով ավարտվել է ևս մեկ մեղադրյալի վերաբերյալ անջատված մասի նախաքննությունը

Ովքեր են Դիլիջանի համայնքապետի թեկնածուները եւ ինչ կենսագրություն ունեն նրանք

Մհեր Արմենիայի «Ազգի ձայն» կուսակցությունը չի միանա վարչապետի հրաժարականի պահանջին

Համագյուղացու նկատմամբ սպանության փորձ կատարելու գործի նախաքննությունն ավարտվել է

Դոլարն ու ռուբլին կրկին նվազել են. ԿԲ-ն սահմանել է նոր փոխարժեքներ

Հայաստանի բանտերում գտնվող անձանցից քանիսն են աշխատում. ուղղիչ հիմնարկն ինչ է պարտավոր հաշվի առնել

Վահագն Խաչատուրյանը և Ջոն Գալլագերը քննարկել են ոլորտային համագործակցության ընդլայնման հեռանկարները

ԿԳՄՍ նախարարն ընդունել է 44-օրյա պատերազմում զոհված զինծառայողների մայրերին

Հայաստանը հոգեկան առողջության մանկական բաժանմունք ունի

Սուրենավան գյուղի մոտ տեղի ունեցած պատահարի դեպքի առթիվ հարուցված քրեական գործը կարճվել է

Արարատ Միրզոյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Ֆրանսիայի ԱԳ նախարար Ժան-Իվ Լը Դրիանի հետ

ՏՄՊՊՀ-ն 20 տարեկան է. առաջիկա տարիներին մրցակցային քաղաքականությունը հիմնված է լինելու 4 հենասյուների վրա

Թատրոնը վերից վար խառնված է, որ անկյունը մտնում ես՝ աղբ է, լվացված չէ. Օպերային թատրոնի տնօրենի նորանշանակ պաշտոնակատար

«Մտքերի գագաթնաժողով»-ում Արմեն Սարգսյանը խոսել է 44-օրյա պատերազմի և հայկական բանակի զինվորների խիզախության մասին

Կասեցվել է Դիլիջանում ինքնակամ կառուցվող հյուրանոցի շինարարությունը․ ՔՏՀ տեսչական մարմին

Խորհրդարան, ՏԻՄ, մարզեր. Ռուսաստանում 3 օր կընթանան տարբեր մակարդակի ընտրություններ

ԿԳՄՍ փոխնախարար Արթուր Մարտիրոսյանը 3 օրով գործուղվելու է Ռումինիա

Կիրակի օրը փակ կլինի Շորժա գյուղից Ծովագյուղի խաչմերուկ և Ծովագյուղից Սևանի թերակղզի ճանապարհահատվածը

Հայաստանը շահագրգռված է ՀԱՊԿ և ՇՀԿ տարածաշրջաններում ահաբեկչության սպառնալիքի արդյունավետ զսպմամբ. Փաշինյան (տեսանյութ)

Վրաստանը կորոնավիրուսի՝ 1 միլիոն բնակչության դեպքերի թվով աշխարհում 10-րդն է, Հայաստանը՝ 49-րդը

Ֆրանսիական պատվիրակության անդամներն այցելել են Ծիծեռնակաբերդ ու Եռաբլուր (լուսանկարներ)

Ադրբեջանական զինուժը կրակ է բացել Արցախի սահմանում. հայկական կողմը վիրավոր ունի

ՍԱՏՄ տեսուչները այսօր ստուգայցեր են իրականացրել Շենգավիթ վարչական շրջանի խոշոր խանութներում

Լևոն Ֆարմանյանը նշանակվել է Գիտության կոմիտեի գլխավոր քարտուղար

Անձրև, ամպրոպ, ջերմաստիճանի նվազում. եղանակը առաջիկա օրերին

«BUSUU» լեզուների ուսուցման հավելված՝ Վիվա-ՄՏՍ-ի բաժանորդների համար

Արտակ Մանուկյանն ընտրվել է ԿԲ խորհրդի անդամ

Փոխվարչապետ Սուրեն Պապիկյանն այցելել է Գյումրի. ծանոթացել է նաև «Հյուսիս-հարավ» ավտոճանապարհի մի հատվածի աշխատանքներին

Թուրքիան չի ընդունի փախստականներին. Financial Times-ն անդրադարձել է աֆղանստանցի փախստականներին ու Թուրքիային

Համավարակի դեմ պայքարում բժշկագիտությունը պատվաստումից ավելի լավ միջոց դեռ չի հայտնագործել. Հայկական բժշկական ասոցիացիա

Երևանում 18 և 20-ամյա երիտասարդների վիճաբանությունն ավարտվել է դանակահարությամբ