Երևան
12 °C
Քաշմիրյան մղձավանջը մխում է գաղութատիրության վախճանից ի վեր։ 1947-ին Անգլիան, հեռանալով Հնդկաստանից, երկիրը բաժանեց երկու մասի՝ Պակիստանի եւ Հնդկաստանի։ Մուսուլմաններին հատկացվեց պակիստանյան փոքր հատվածը, իսկ հնդկականը մնաց հինդուիզմի, քրիստոնության, բուդդիզմի եւ այլ դավանանքի հետնորդներին։ Կրոնական տրոհումը՝ դեռ ոչինչ։ Սակայն Ալբիոնը նախկին գաղութին ասես «հիշատակ» թողեց Ջամմու եւ Քաշմիր վիճահարույց նահանգը, որի նկատմամբ տարածքային պահանջներ ունեն ե՛ւ Դելին, ե՛ւ Իսլամաբադը։
Եվ այսպես, 70 տարուց ավել նրանք չեն կարողանում համաձայնության գալ Քաշմիրի կարգավիճակի շուրջ եւ ողջ միջազգային հանրությանը պահում են լարվածության մեջ։ Արդյունքում՝ չորս լայնամասշտաբ պատերազմ, սահմանային բախումներ, հարյուր հազարավոր զոհեր։
Մեզ համար դժվար է համեմատության եզրեր գտնել քաշմիրյան եւ ղարաբաղյան կոնֆլիկտների միջեւ, քանզի յուրաքանչյուր տարածքային պատերազմ իր պատճառներն ու «ձեռագիրն» ունի։ Այդուհանդերձ, եթե ցանկանում եք մոդելավորել որեւէ չկարգավորվող ռազմա-քաղաքական կոնֆլիկտ՝ համայն մարդկության համար անկանխատեսելի հետեւանքներով, որպես նմուշ վերցրեք Քաշմիրը։
Դասական կոնֆլիկտի բոլոր բաղադրիչներից զատ, այն առնչվում է երեք միջուկային պետության հետ։ Ճիշտ է նրանց (Պակիստան, Հնդկաստան, Չինաստան) միմյանց դեմ միջուկային զենքի օգտագործման հավանականությունը զրոյականից ցածր է։ Սակայն Քաշմիրի պակիստանյան հատվածում բույն դրած արմատական իսլամն իր ահաբեկչական կառույցներով հանդերձ, պատերազմի դեպքում կարող է հանդես գալ որպես կռվող կողմ, բացառված չէ, ձեռքի տակ ունենալով միջուկային զենք՝ խլված Պակիստանի զինված ուժերից։ («Ջաիշ-ե-Մոհամեդ»-«Մոհամեդի բանակ» ծայրահեղական իսլամական ահաբեկչական կազմակերպություն):
Սա է վտանգների վտանգը, որը, բնականաբար, մահացու սպառնալիք է քաղաքակիրթ աշխարհի համար։
Պակիստանի եւ Հնդկաստանի միջեւ համեմատաբար խաղաղ շրջանին այս տարվա սկզբին եկավ փոխարինելու ռազմական գործողությունների նոր էսկալացիա։ Փետրվարի 14-ին «Ջաիշ -ե-Մոհամեդի» ահաբեկիչ-մահապարտի մեքենան մխրճվեց հնդիկ ոստիկաններ տեղափոխող ավտոբուսի մեջ։ Զոհերի թիվը 40-ից ավելի է։ Պատասխանը չուշացավ։ Հնդկական օդուժը հարվածեց ահաբեկչական կենտրոնին՝ ոչնչացնելով 350 ահաբեկչի։
Սահմանի երկյանքով օդային մարտերին հաջորդեց հրետանային փոխհրաձգությունը, որը շարունակվում է առ այսօր։ Այդուհանդերձ, փորձագետների կարծիքով, գերլարվածությանը հաջորդում է աստիճանական դեէսկալացիան, որում որոշակի դեր են խաղում ԱՄՆ-ի, ՌԴ-ի, Չինաստանի, արաբական երկրների, անգամ Թուրքիայի ակտիվ դիվանագիտական քայլերը՝ ուղղված կողմերի հաշտեցմանն ու կրակի դադարեցմանը։
Ադրբեջանը նույնպես կոչ է անում հակամարտող կողմերին խաղաղ ճանապարհով կարգավորել կոնֆլիկտը՝ միջազգային իրավունքի եւ ՄԱԿ-ի կանոնադրության շրջանակներում, դրանց տառին ու ոգուն համաձայն։
Միջնորդ-պետությունների շարքում Հայաստանը, ցավոք սրտի, չկա։ Մինչդեռ, նման դիվանագիտական դեմարշը, իմ կարծիքով, կունենար երեք կարեւոր նշանակություն՝ ա/ Հայաստանը հանդես կգար միջազգային-ռազմական կոնֆլիկտը խաղաղ ճանապահով կարգավորելու դիրքերից, բ/ կցուցադրեր միջազգային հանրությանը, որ այս երկիրը զուտ աշխարհագրական անուն չէ քարտեզի վրա, գ/ կգրավեր Պակիստանի ղեկավարության ուշադրությունը Հայաստանի ուղղությամբ, որին Իսլամաբադը համառորեն չի ճանաչում որպես միջազգային իրավունքի սուբյեկտ եը որոշ պետությունների թելադրանքով հակահայկական ընդգծված դիրքորոշում ունի իսլամական ու մուսուլմանական միջազգային ֆորումներում։
Այսպիով, մենք կրկին անգամ ուշանում ենք եւ հայտնվում միջազգային կարեւոր իրադարձությունների հետնամասում։ Ժամանակն է հրաժարվել նման կրավորական, արատավոր գործելակերպից։
Արման Նավասարդյան
Արտակարգ եւ լիազոր դեսպան
«Հայկական Ժամանակ»-ը Telegram-ում
Թբիլիսին հերքում է Մոսկվայի հայտարարությունը. Աբխազիայով երկաթուղու վերաբերյալ շփումներ չկան
Ուզում են քերթել ժողովրդին, մուռ հանել. եթե մենք չընտրվենք, խաղաղություն ու TRIPP չեն լինի, անիվը հետ կշրջվի
Ինչու էր Վենսը այցելել Հայաստան և Ադրբեջան. ինչ կատարվեց. աշխարհը վերլուծում է, ուշագրավ արձանագրումներ անում
Վարչապետն Արարատի մարզային գրադարանում մասնակցել է «Երկրի հակառակ կողմը» գրքի քննարկմանը. տեսանյութ
Զելենսկու հայտարարությունները վաղուց դարձել են հիվանդ մարդու զառшնցանք․ Զախարովա
Դատախազությունը քրեական հետապնդում է հարուցել Գարեգին Բ-ի նկատմամբ
Սպիտակ տունը հրապարակել է Սուրբ Վալենտինի օրվա բացիկներ Գրենլանդիայի և Մադուրոյի պատկերներով
Երիտասարդների Եվրոպայի առաջնության կրկնակի արծաթե մեդալակիր Մերի Թումասյանն ավարտում է մարզական կարիերան
Արմեն Գրիգորյանը հանդիպել է Հայաստանի և Ադրբեջանի քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների հետ
TRIPP-ով անցնող երկաթուղու կառավարման հարցում Հայաստանը առաջնորդվում է բացառապես իր շահերով․ Գևորգ Պապոյան
Այս պահի դրությամբ ՔՊ-ի համար կոնկրետ մրցակից չկա․ Ալեն Սիմոնյան
Եթե Այաթոլլան վաղը ասի, որ ցանկանում է հանդիպել Թրամփի հետ, Թրամփը կհանդիպի նրա հետ․ Ռուբիո
Եթե նժարին դրվի ՀՀ-ի և որևէ բարեկամ, գործընկեր, դաշնակից, մենք մեր շահն ենք առաջնահերթ համարելու. Պապոյան
Իրանում իշխանափոխությունը «կլիներ լավագույն բանը, որ կարող էր տեղի ունենալ». Թրամփ
Հանրապետության առանձին շրջաններում սպասվում են տեղումներ, լեռնային որոշ հատվածներում՝ նաև բուք
Մեր աշխատանքը չի դադարելու, մինչև վերջին հայը չվերադառնա ՀՀ. բոլորն էլ վերադառնալու են. Սիմոնյան
Ղարաբաղի ղեկավարն ասում էր՝ ՀՀ-ի մասին մտածեք, Ղարաբաղն ամենաապահով տեղն է, գրում էին՝ «Спасибо, Россия»
Փարիզի արվեստի և մշակույթի Ժորժ Պոմպիդու կենտրոնի նախագահն այցելել է Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիր
Սամվել Կարապետյանից մ տառը կմնար, եթե ՌԴ-ում նման հայտարարություններ աներ. Ալեն Սիմոնյան
ԱՄՆ-ը Եվրոպային կոչ է անում միանալ նոր ուղեգծին, որն ընտրել է Դոնալդ Թրամփը. Ռուբիո
Խաղաղության պայմանագիրը կնքելուց հետո մեր գերիները կվերադարձվեն հայրենիք. Սերգեյ Բագրատյան
Ռուսաստանցի օլիգարխը հանդես է գալիս ԱԲ-ուվ սարքած վիդեոուղերձներով՝ թեև նրա խոսքի վրա արգելք չկա. Ռուբինյան
Ո՛չ վարչապետի թեկնածու, ո՛չ պատգամավոր չի կարող լինել. ՌԴ-ում կամ Կիպրոսում կարող է ինչ-որ բան լինել. Սիմոնյան
Գլխավոր դատախազը հանձնարարել է խստացնել Լոռու մարզում քրեական ենթամշակույթի դեմ պայքարը
Գյումրու «Լապտերիկ» մսուր-մանկապարտեզը շուտով կհիմնանորոգվի. Քնարիկ Հարությունյան
ՀՀ-ն այլևս դիտարկվում է որպես հնարավորությունների և ռազմավարական դիմադրողունակության նոր հանգույց. Բաբաջանյան
Մոսկվան և Պեկինը օգնում են քաղաքական միջավայր ապահովել Իրան-ԱՄՆ բանակցությունների համար. Ռյաբկով
Եվրոպական մի շարք երկրների ներկայացուցիչներ քննարկել են Ռուսաստանին առնչվող վառելիքատար նավերի կալանման հարցը
NVIDIA-ն, միլիարդներ է ներդնում ՀՀ-ում՝ չիպերի արտադրության մեջ․ սա խորհրդանշական փաստ է. Սաակաշվիլի
Հայաստանի հետ մտել ենք խաղաղության մի շրջան, որը, հուսով եմ, հավերժ կլինի․ Ալիև
Ռուսաստանը ցանկանում է գործարք կնքել, ուստի Վոլոդիմիր Զելենսկին պետք է քայլեր ձեռնարկի. Թրամփ
Ձմեռային օլիմպիական խաղեր․ Հայաստանն այսօր ունի մեկ ներկայացուցիչ
ՊԵԿ-ում քննարկվել է հայ-հնդկական համագործակցության զարգացումը ITEC ծրագրի շրջանակում
Էրեբունի վարչական շրջանի թիվ 74 մսուր-մանկապարտեզը վերակառուցված է
Մшhվան ելքով վրшերթ՝ Երևանում
ԱՄՆ նախագահի անձնական ներդրումը, կառավարության գործողությունները ցույց են տալիս, որ TRIPP-ը կկառուցվի. Ալիև
Նիկոլ Փաշինյանը կդադասախոսի Լեհաստանում․ «Հայաստանը և նոր խաղաղության ճարտարապետությունը Հարավային Կովկասում»
«Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունում քվեարկությունը շարունակվում է
Արաբկիրում ազոտի երկօքսիդի պարունակությունը գերազանցել է սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիան
Փրկարարները կանխել են քաղաքացու ինքնասպանության փորձը
© 2026 Հայկական ժամանակ
Website by MATEMAT