ՄԻԵԴ-ն այսօր հրապարակել է Լեւոն Տեր-Պետրոսյանն ընդդեմ Հայաստանի վճիռը

Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը այսօր հրապարակել է առաջին նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով վճիռը՝ արձանագրելով, որ դիմումատուի խաղաղ հավաքների ազատությունը խախտվել է:

Այսօր Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի շահերը ներկայացնող փաստաբան Վահե Գրիգորյանը ֆեյսբուքյան իր էջի միջոցով տեղեկացրեց, որ դիմումը ՄԻԵԴ ներկայացվել էր 2008թ. օգոստոսին եւ վերաբերում էր առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի՝ 2008թ.-ի նախագահական ընտրություններին հաջորդած հետընտրական շրջանում բողոքի խաղաղ հավաքների իրավունքի խախտմանը, այդ խախտումների դեմ Հայաստանում արդյունավետ պաշտպանության միջոցների բացակայությանը, Երեւան քաղաքի Ազատության հրապարակում Տեր-Պետրոսյանի ձերբակալության եւ ազատ տեղաշարժի սահմանափակմանը՝ 2008թ.-ի մարտի 1-ից մինչեւ 20-ը ընկած ժամանակահատվածում: Բողոքը վերաբերել է նաեւ խտրականությանը, որին հանդիպել է Լեւոն Տեր-Պետրոսյանն իր քաղաքական հայացքների համար:

Եվրոպական դատարանը Հայաստանի կառավարությանը հարցեր էր ուղղել, թե 2008-ի մարտի 1-ի առավոտյան խաղաղ հավաքը ցրելով արդյոք չի՞ խախտվել խաղաղ հավաքներ անցկացնելու՝ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի իրավունքը, արդյոք մարտի 1-ի առավոտյան նա հարկադրաբար տեղափոխվե՞լ է Ազատության հրապարակից եւ ենթարկվել կալանքի, եւ եթե այո՝ ապա դրանով արդյոք չի՞ խախտվել նրա անձնական ազատության եւ ազատ տեղաշարժի իրավունքը եւ երրորդ՝ արդյոք Տեր-Պետրոսյանի նկատմամբ չի ցուցաբերվել խտրական վերաբերմունք։ Կառավարությունը վերը նշված հարցերին պատասխանել էր նախատեսված ժամկետից բավականին ուշ:

ՄԻԵդ-ի հարցերին ի պատասխան Կառավարությունը նշել է, որ 11-րդ հոդվածը (հավաքների ազատություն) կիրառելի չէ Ազատության հրապարակի հավաքի դեպքում, քանի որ վերջինը խաղաղ բնույթ չէր կրում: Կառավարությունը ՄԻԵԴ-ին փոխանցել է, թե ոստիկանությունը 2008 թվականի մարտի 1-ին ոչ թե հանրահավաքը դադարեցնելու մտադրություն է ունեցել, այլ Ազատության հրապարակի տարածքում զենք փնտրելու, որին ցուցարարները ագրեսիվ են արձագանքել: Գործադիրը նշել է, թե հավաքը ցրելու որոշումը նախապես պլանավորված չի եղել, այն որոշվել է տեղում: Կառավարությունը դատարանին փոխանցել է, որ միջամտությունը եղել է համաչափ, քանի որ ոչ մի ժողովրդավարական հասարակություն չէր կարող հանդուրժել նման ագրեսիվ պահվածք եւ անկարգություններ, որոնք ցուցաբերվել են նման մեծ բազմության կողմից: Ավելին, ըստ կառավարության՝ իշխանությունները շատ մեղմ մոտեցում են ցուցաբերել Ազատության հրապարակում անցկացվող հավաքի նկատմամբ՝ թույլ տալով, որ այն տեղի ունենա 2008թ. փետրվարի 20-ից մինչեւ մարտի 1-ը, չնայած այն հանգամանքին, որ կազմակերպվել է օրենքների խախտմամբ եւ այդպիսով իշխանությունները ապահովել են մասնակիցների՝ հավաքներ իրականացնելու ազատության իրավունքը:

Տնային կալանքի տակ պահելու մասով կառավարությունը իր դիրքորոշման մեջ նշել է, որ դիմումատուն չի ունեցել զոհի կարգավիճակ, քանի որ նա երբեք չի զրկվել ազատությունից եւ ազատ տեղաշարժի իրավունքից: Նաեւ նշել են, որ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը մարտի 1-ի առավոտյան Ազատության հրապարակից չի հեռացել իր կամքին հակառակ:

Փաստաբան Վահե Գրիգորյանը, վկայակոչելով ՄԻԵԴ վճռին, նշել է, որ ՄԻԵԴ-ը մերժել է Կառավարության բոլոր պնդումներն այն մասին, որ 2008թ․-ի մարտի 1-ի վաղ առավոտյան հավաքն Ազատության հրապարակում խաղաղ չի եղել։ Այն արձանագրել է, որ այդ հավաքի խաղաղ բնույթը հերքող որեւէ ապացույց Կառավարության կողմից ներկայացված չի եղել։ Եւ, հետեւելով Սաղաթելյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով զարգացրած իր դիրքորոշմանը, եզրահանգել է, որ խաղաղ հավաքի ցրելը չի ունեցել որեւէ հիմնավորում, պատճառաբանվել է կասկածելի հանգամանքների վկայակոչմամբ, առանց նախապես զգուշացման եւ ուժային միջամտությամբ։ Այս ամենը համարվել է որպես մի միջոց, որին պետությունը չէր կարող դիմել ողջամտության սահմաններում։ Արդյունքում՝ խախտվել է դիմողի խաղաղ հավաքների ազատությունը։

Արդյունավետ պաշտպանության իրավունքի մասով ՄԻԵԴ-ը նույնպես ճանաչել է իրավունքի խախտում՝ արձանագրելով, որ դիմողը չի ունեցել իր խաղաղ հավաքների ազատության խախտման դեմ արդյունավետ պաշտպանություն Հայաստանում։

Խտրականության արգելքի խախտման մասով դիմողի պահանջները ՄԻԵԴ-ն անհրաժեշտ չի համարել քննել՝ հաշվի առնելով արդեն իսկ հանգած եզրակացությանը խաղաղ հավաքների եւ ազատ տեղաշարժի իրավունքների մասով։

Անձնական ազատության եւ ազատ տեղաշարժի իրավունքի մասով ՄԻԵԴ-ն արձանագրել է, որ չնայած դիմողի՝ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի տնային կալանքի մասին մտահոգիչ եւ արժանահավատ զեկույցներին, այս հարցը ներպետական բողոքարկման առարկա չէր դարձվել եւ Դատարանն իր տնօրինության տակ չի ունեցել բավարար ապացույցներ՝ հաստատապես համոզված լինելու համար, թե արդյոք պետական պահպանության ծառայությունը վերազանցել է իր պարտականությունները եւ արդյոք դիմողի անձնական ազատության եւ ազատ տեղաշարժի իրավունքները խախտվել են։

Նշենք, որ 3 ամիս ժամկետում հնարավորություն կա բողոքարկել ՄԻԵԴ սույն վճիռը: Թե իրադարձություններն ինչպես կզարգանան, դեռ պարզ չէ: