Նախկինները սկսել են գովազդել կոռուպցիան. այս գաղափարն առաջին անգամ է բաց տեքստով հնչեցվում

Վերջին օրերին ընդդիմադիր քարոզիչները շրջանառության մեջ են դրել մի «գաղափար», ըստ որի՝ կոռուպցիան, պարզվում է, այնքան էլ վատ բան չէ, իսկ որոշ դեպքերում նույնիսկ կառավարման ամենաարդյունավետ ձեւն է։ Սա, հասկանալի է, արվում է նախկին իշխանությունների «ռեաբիլիտացիայի» ծրագրի շրջանակներում․ իբր՝ նախկիններն, այո, կոռուպցիոն սխեմաներ կիրառել են, բայց դա արել են հանուն պետության, եւ արդյունքում՝ նախորդ երկու տասնամյակներում Հայաստանն աշխարհի ամենաէֆեկտիվ կառավարվող երկիրն է եղել։

Այս «գաղափարն» ինքնին նոր չէ, բայց առաջին անգամ է բաց տեքստով հնչեցվում։ Նախկինում ավելի մեղմ էր ասվում («բա ուզում եք Հայաստանի նման փոքր երկրում տասը հոգի շաքարավազ ներկրե՞ն»)։ Ընդ որում՝ «էֆեկտիվ կառավարման» առումով ասվածի մեջ ճշմարտության հատիկ կա։ Օբյեկտիվ պայմանները հաշվի առնելով (շրջափակում, պատերազմական վիճակ, էներգետիկ ռեսուրսների բացակայություն եւ այլն)՝ Հայաստանում մարդկանց սոցիալական վիճակն իսկապես ավելի լավ էր, քան կարող էր լինել ցանկացած այլ պետության դեպքում։ Պարզապես դրա պատճառը ոչ թե իշխանությունների «էֆեկտիվ կառավարումն» էր, այլ մեր ժողովրդի բացառիկ հնարամտությունը եւ ամենածանր պայմաններում անգամ կենցաղային տանելի պայմաններ ստեղծելու կարողությունը։

Բայց վերադառնանք բուն հարցին։ Վերահսկելի կոռուպցիան, իհարկե, կառավարման որոշակի համակարգ է եւ կարճաժամկետ կտրվածքով անգամ կարող է որոշակի դրական էֆեկտ ապահովել։ Բայց՝ միայն այն դեպքում, երբ պետություն եւ պետականություն չկա։ Ընդ որում՝ մեր ժողովուրդն այդ ճանապարհն անցել է։ Միայն մի օրինակ բերենք։ Պետություններն իրենց անվտանգությունն ապահովում են հետեւյալ սխեմայով․ զարգացնում են տնտեսությունը, հարկեր են հավաքում եւ այդ հարկերով բանակ են պահում։ Իսկ եթե պետականություն չկա՝ գործում է բոլորովին այլ սխեմա․ մաուզերներով զինված խմբերը մտնում են մեծահարուստների դղյակները եւ գումար հանգանակում ինքնապաշտպանական ջոկատներ զինելու համար, որից հետո, հասկանալի է, այդ գումարների կեսը յուրացնում են, մյուս կեսով իսկապես ինչ-որ գործ անում։ Պետականության բացակայության պայմաններում այս սխեման,  իհարկե,  չեղածից լավ է, բայց պետություն ունենալու դեպքում միանշանակ անընդունելի է։

Մինչդեռ նախկին իշխանությունները այս սխեման կիրառում էին նաեւ պետականության պայմաններում։ Ընդ որում՝ խոսքը բանակը զինելու մասին չէ (այդ ոլորտում կոռուպցիոն սխեմաներ կիրառելը երբեմն անխուսափելի է լինում), խոսքը սխեմայի համատարած կիրառման մասին է։ Օրինակ՝ ստվերի դեմ պայքարելու, բյուջեի մուտքերը կտրուկ ավելացնելու եւ այդ միջոցներով բազմաթիվ հարցեր լուծելու փոխարեն ընդունելի էր համարվում, որ, ասենք, պետավտոտեսուչները կաշառք վերցնեն, այդ փողի մի մասով բենզին գնեն ու կատարեն իրենց ծառայողական պարտականությունները, կամ՝ նորմալ էր համարվում, որ որեւէ գործարարի թույլ տրվի թաքցնել հարկերը՝ պայմանով, որ նա, ասենք, գումարներ հատկացնի շախմատի ազգային հավաքականին, «իրա ջեբից» հովանավորի այս կամ այն մարզաձեւը, եւ այլն։ Իհարկե սա ավելի էֆեկտիվ է․ հարցերը լուծվում են կես ժամում՝ մի հեռախոսազանգով, մինչդեռ նորմալ, բնականոն զարգացման համար տարիներ են պետք։ Բայց եթե մենք ուզում ենք նորմալ պետություն դառնալ՝ պետք է առավելագույնս հրաժարվենք կոռուպցիոն սխեմաներից։

Այսօրվա իշխանությունների համար, ի դեպ, ամենահեշտ ճանապարհը կլիներ այդ սխեմաները պահպանելն ու «էֆեկտիվ կառավարում» ապահովելը։ Նորերը հաստատ ի վիճակի են ավելի գրագետ ու համոզիչ ձեւակերպել «բա ուզում եք Հայաստանի նման փոքր երկրում տասը հոգի շաքարավազ ներկրի՞» կամ «դե զենք ա, բան ա, հո ամեն ինչ բարձրաձայն չե՞նք ասելու» նախադասությունները, բայց երկարաժամկետ կտրվածքով դրա հետեւանքներն անդառնալի կլինեն։ Չմոռանանք, որ Սերժ Սարգսյանի «ամենաէֆեկտիվ կառավարման» տարիներին էր, որ ամեն տարի Հայաստանի բնակչության 1,5 տոկոսն արտագաղթում էր։

Իսկ ընդդիմախոսներն իզուր են փորձում ժողովրդին համոզել, թե նախորդ 20 տարիներին իշխանությունները կոռուպցիոն համակարգը կատարելության էին հասցրել բացառապես պետության շահերից ելնելով, իսկ անձամբ իրենց միլիարդներն ընդամենը «հարակից անցանկալի երեւույթներ» են՝ դե հիմա ո՞ր դեղամիջոցը դրանցից չունի։ Իրականում մարդկանց հիշողությունն այդքան կարճ չէ։

Տպել
3196 դիտում

Կորոնավիրուսի դեմ գործող պատվաստանյութերով ում է թույլատրվում պատվաստվել ու որն է աշխարհում ամենաէֆեկտիվը

Իրականացվել են մարտական հերթապահության հերթափոխի նախապատրաստական աշխատանքներ

ԵՄ Գրական մրցանակին ներկայացված Արամ Ավետիսն անլուրջ է վերաբերվում այդ մրցույթին. գրողն անգամ վաղվա հանդիպմանը չի գնալու

Խաղաղապահ ուժերի բրիգադի անձնակազմի հետ թրաֆիքինգի թեմայով սեմինար-քննարկմում է անցկացվել

Բեզոարյան այծի որսի հանգամանքները պարզվել են

Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ ավելի շատ փաստաթղթային ապացույցներ կան, քան Հոլոքոստի. հոդված իսպանական El Pais-ում

Ասֆալտապատվում են Արալեզ համայնքի մի շարք փողոցներ

Արթիկի բաժին բերման ենթարկվածի մեքենայում թմրամիջոցի նմանվող զանգվածներ են հայտնաբերվել (տեսանյութ)

Չեմ կարող «մեռնեմ օրենքին» ասել, դուռը խփել ու գնալ. Գեղամ Գեւորգյանը հրաժարականի դիմումը հետ վերցնելու և իր հայցի մասին

ԸՕ փոփոխությունների փաթեթն 1-ին ընթերցմամբ ընդունվեց. հնչեց առաջարկ՝ վատ պատգամավորներին հետ կանչելու կարգ ներդնել

«Ալաշկերտը» հաղթեց և դարձավ առաջատար, «Նոան» և «Արարատ-Արմենիան» չպարզեցին հաղթողին

ԱԳՆ հայտարարությունը Լատվիայի խորհրդարանի կողմից Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող հռչակագրի ընդունման առնչությամբ

Ավտոմեքենան դուրս է եկել ճանապարհի երթևեկելի հատվածից, ընկել Տերյան փողոցին հարակից շինհրապարակ

Նիկոլ Փաշինյանի նախկին փաստաբանը դատի է տվել Նիկոլ Փաշինյանին

ՎՏԲ-Հայաստան բանկն առաջարկում է վճարային քարտեր ուսանողներին

ԵԱՀԿ նախագահը քննարկել է հակամարտությունների, այդ թվում՝ ԼՂ խնդրի կարգավորման հեռանկարները. «Արմենպրես»

Անահիտ Ավանեսյանն աշխատանքային այցով այսօր եղել է Կոտայքի մարզում

Չկա որեւէ ՀԿ, որի գերին է «Իմ քայլը» դաշինքը. գործընկերության ոգին դուք ինքներդ խախտեցիք. Դանիելյանը՝ Գորգիսյանին

Էդմոն Մարուքյանն իրեն թույլ է տվել մերկապարանոց մեղադրանքներ հնչեցնել ԳՇ պետ Արտակ Դավթյանի հասցեին. Սամվել Ասատրյան

ԶՈՒ ԳՇ հետախուզության գլխավոր վարչության պետը հանդիպել է Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարանի կուրսանտների հետ

ԵՊՀ-ն կդիմի Վարչական դատարան՝ վիճարկելու բուհերի վերաբերյալ Կառավարության որոշումը

Երևանն ու Նուրսուլթանը մեծ դերակատարություն ունեն հայ-ղազախական հարաբերությունների խորացման գործում

Թեհրանը համաձայն չէ Արևմուտքի պահանջներին

Սահմանում օպերատիվ մարտավարական կայուն իրավիճակը պահպանվել է

Արթիկում մսուր-մանկապարտեզ կկառուցվի. Կառավարությունը 100 մլն դրամ է հատկացրել

ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը Կիևին խորհուրդ է տվել չշտապել ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու հարցում

Իսրայելում առկա է հինգերորդ ընտրություններն անցկացնելու հավանականությունը

Բելգիայից՝ Սանդրոն, Թեհրանից՝ Թարան. շրջիկ բուժկենտրոնում COVID19-ի դեմ պատվաստվել ցանկացողների հոսքն այսօր մեծ էր

Հրատապ է ռազմագերիների, պատանդի կարգավիճակում գտնվող քաղաքացիական անձանց վերադարձը. Այվազյանը՝ Լավրովին (տեսանյութ)

Միացյալ Թագավորությունը հետաքրքրված է տարածաշրջանում կայուն խաղաղության պահպանմամբ․ ԱԺ նախագահն ընդունել է դեսպանին

«ՍԴ-ն Հռոմի պապից կաթոլիկ գտնվեց». ՀՀ գլխավոր դատախազը՝ 300․1 հոդվածի հակասահմանադրական ճանաչելու մասին

Մոտ ժամանակներս կկարողանանք լուծել պահվող անձանց վերադարձի խնդիրը. Սերգեյ Լավրով

Տեր-Պետրոսյանի երեկ հրապարակած չստորագրված հայտարարության մասով կարող եմ միայն երեք բան ասել․ Վահագն Ալեքսանյան

Կան ապացույցներ՝ Թուրքիայի միջամտությամբ ահաբեկչական խմբավորումներ ու վարձկաններ են տեղափոխվել Ադրբեջան. Արթուր Դավթյան

ԱԺ խորհուրդը քննարկում է այսօր երեկոյան արտահերթ նիստ հրավիրելու հարցը. օրակարգում մեկ հարց է

Սերգեյ Լավրովն այցելել է Հաղթանակ զբոսայգի

Անհրաժեշտ է վերականգնել խաղաղ գործընթացը՝ ԼՂ հակամարտության վերջնական կարգավորման հասնելու նպատակով. Փաշինյանը՝ Լավրովին

Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունը հայտարարում է դրամաշնորհային մրցույթներ

Ադրբեջանի կողմից արգելված զինատեսակների օգտագործման փաստերով հարուցված են քրգործեր. Արթուր Դավթյան

Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպել է Սերգեյ Լավրովի հետ