Ֆլեշ-մոբ՝ հանուն օրենքից բարձր լինելու իրավունքի

Դաշնակցությունը որոշել է ՀԱԿ անդամ Վարդան Հարությունյանի նկատմամբ կիրառված բռնությունը ֆլեշ-մոբի վերածել։ Այդ կուսակցության անդամները հերթով ներկայանում են ոստիկանություն ու հայտարարում, թե իրենք են ծեծել ՀԱԿ անդամին, ու չեն էլ թաքցնում, որ դա պատասխանն էր Ազատության հրապարակում Հրանտ Մարգարյանի հետ կապված միջադեպին։ Այլ կերպ ասած՝ Դաշնակցությունը ստանձնում է այդ բռնության պատասխանատվությունը։

Մի կողմ թողնենք այն հանգամանքը, որ բռնության կոչերը եւ բռնություն գործադրելը տարբեր բաներ են․ «ականջներդ կկտրեմ» սպառնալիքն ու այդ սպառնալիքի իրականացումը համարժեք չեն ոչ իրավական, ոչ բարոյական տեսանկյունից։ Մի կողմ թողնենք նաեւ այն հանգամանքը, որ ֆլեշ-մոբ իրականացնող դաշնակցականները փորձում են իրենք իրենց որպես գաղափարական մարտիկներ ներկայացնել (իբր՝ «այո, մենք ենք արել ու լավ ենք արել»), բայց իրականում ծեծողները դիմակավորված են եղել ու մինչեւ հիմա էլ թաքնվում են։ Ուրիշ բան, որ նրանք ներկայանային ոստիկանություն՝ առանց խուսափելու պատասխանատվությունից, դաշնակցականներն էլ ոստիկանության առջեւ ցույցեր անեին՝ պահանջելով իրենց նույնպես պատասխանատվության ենթարկել։ Թե չէ գիտեք՝ շատ հեշտ է իրական կատարողներին թաքցնելն ու ոստիկանություն ներկայանալը՝ լավ իմանալով, որ դրա համար չես պատժվելու։ Ինչեւէ։

Մեծ հաշվով՝ խնդիրն այն է, որ նման ակցիաներով փորձ է արվում հասարակական գիտակցության մեջ արմատավորել այն միտքը, թե հասարակությունն իրավունք չունի իր կարծիքն արտահայտել այն մարդկանց մասին, ովքեր ժամանակին ինչ-ինչ ծառայություններ են մատուցել երկրին (եթե անգամ այդ ծառայությունները խիստ ուռճացված կամ ընդհանրապես հորինված են)։ Այսինքն՝ փորձ է արվում կասկածի տակ դնել օրենքի առջեւ բոլորի հավասարության սկզբունքը։ Նույն այդ «գաղափարաբանությամբ» էին Քոչարյանի կողմնակիցները օրեր շարունակ ցույցեր անում դատարանի առջեւ, այդ նույն փաստարկներն են օգտագործում Մանվել Գրիգորյանի հատուկենտ կողմնակիցները, այդ նույն ենթատեքստով էին քարոզչամիջոցները հարայ-հրոց բարձրացրել, թե «սա ի՞նչ խայտառակություն է, ոստիկանությունն Արցախի հերոս Վիտալի Բալասանյանի ավտոմեքենան է կանգնեցնում», եւ այլն։

Ըստ երեւույթին ոմանք մոռացել են, որ արցախյան հաղթանակը մսխեցինք ու երկիրն ապրիլյան պատերազմին հասցրեցինք նաեւ այն պատճառով, որ արցախյան հաղթանակում էական (կամ՝ ոչ այնքան) դերակատարում ունենալը դարձել էր յուրատեսակ ինդուլգենցիա ցանկացած հանցագործության համար։ Մինչ պատերազմի հազարավոր շարքային մասնակիցներ մի կերպ օրվա հաց էին վաստակում կամ բռնել էին արտագաղթի ճամփան, մի քանի տասնյակ արտոնյալների թույլատրվում էր բացարձակապես ամեն ինչ։ Նրանք կարող էին «սեփականաշնորհել» ինչ կամենան, հարկեր չվճարել, ֆեոդալական կարգեր հաստատել «իրենց» տարածքներում եւ այլն։ Մի խոսքով՝ նրանք օրենքից վեր էին, ու հիմնավորումը միշտ կար՝ «բա էս հող ու ջրի համար արուն ենք թափե․․․»։

Հարցին նայենք այլ տեսանկյունից։ Հասկանալի է, որ անկախ անցած ճանապարհից՝ օրենքի առջեւ բոլորը հավասար են, բայց գուցե այդ մարդիկ իրավացի են բարոյակա՞ն տեսանկյունից։ Վերջին հաշվով՝ կան նաեւ չգրված օրենքներ, որոնք ցանկացած նորմալ հասարակության համար նույնքան կարեւոր են։ Բայց խնդիրն այն է, որ չգրված օրենքներով նույնպես անցյալում մատուցված ծառայություններն այսօրվա համար ինդուլգենցիա լինել չեն կարող։ Ավելին՝ նրանց այսօրվա արարքները շատ ավելի խիստ չափանիշներով են գնահատվում։ Մի բան է, երբ առանց հասկանալու Հայաստանին ու Արցախին թիկունքից հարված են հասցնում շարքային քաղաքացիները, եւ բոլորովին այլ բան, երբ դա անում են «էս հող ու ջրի համար արուն թափածները»։ Բարոյականության տեսանկյունից նրանց պահվածքը շատ ավելի ծանր է, որովհետեւ իրենց անցյալը դրոշ դարձնելով՝ նրանք քայքայել էին երկիրն ու հասցրել մի վիճակի, որ արդեն կասկածի տակ էր դրվում արյամբ ձեռք բերվածը պահպանելու մեր կարողությունը։

Ու հիմա, երբ փորձ է արվում երկիրը դուրս բերել այդ արատավոր շրջափուլից, այդ նույն մարդիկ դիմադրում են՝ էլի շահարկելով անցյալը։ Որովհետեւ օրենքից խուսափելու այլ ձեւ պարզապես չունեն։ Միակ ձեւը՝ վերադարձնել այն ժամանակները, երբ իրենք օրենքից բարձր էին։