Եղբայր, բռատ... առը-հա

Այցին նախորդած եւ հաջորդած մի քանի օրերին իսկական էյֆորիա էր: Հիշում եք, չէ՞, թե իրենց քաղաքական գործիչ համարող մի խումբ մարդիկ ինչպես էին այդ այցի մասին խոսելիս աչքերը հաճույքից կկոցում, չնայած Մեդվեդեւը գալիս էր երկարաձգելու Հայաստանում ռուսական ռազմաբազայի գոյության ժամկետը: Բայց հետագայում այդ էյֆորիան մարեց: Հենց այցի ընթացքում հաստատվեց, որ Ռուսաստանը Ադրբեջանին է վաճառելու C-300 համակարգ: Թվում էր, թե դա մեդվեդեւյան այցի բացասական միակ բաղադրիչն է: Պարզվում է, սակայն, այդպիսի ընդունելության արժանացած մեր հյուրը մեկ այլ վատ բան է քննարկել Հայաստանում: Խոսքը Հայաստանին մատակարարվող ռուսական գազի գնի մասին է: «Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Դմիտրի Մեդվեդեւի` Հայաստան կատարած այցի ժամանակ քննարկվել է գազի գնի թանկացման հարցը»,- երեկ հայտարարել է ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը հանրապետական անասնաբուժական հակահամաճարակային եւ ախտորոշիչ կենտրոնի բացումից հետո: Բա: Կարելի էր հույս փայփայել, թե գազի գինը քննարկվել է, բայց հետո, հատուկ իր համար Թուրքիայից բերած զբոսանավով Սեւանի ալիքների վրայով զբոսնելուց ու լճի «բրիզը» ըմբոշխնելուց հետո Մեդվեդեւը որոշել է գազը չթանկացնել: Բայց ոչ: Համենայն դեպս վարչապետի խոսքից դա ամենեւին չի զգացվում. «Խնդիրը մշտապես կառավարության ուշադրության կենտրոնում է, իսկ համապատասխան մարմինները գտնվում են մշտական խորհրդակցությունների մեջ: «Հայռուսգազարդ ընկերության տնօրինությանը տրված է համապատասխան հանձնարարական, որպեսզի իրենց ռուս գործընկերների հետ իրենք շարունակեն բանակցությունները, որպեսզի գազի գնային քաղաքականությունը, մեթոդաբանությունը, մեզ համար լինի կանխատեսելի: Մի քանի ամսվա ընթացքում «Հայռուսգազարդ»-ի տնօրինությունը հստակ տեղեկատվություն կտա, թե այդ խորհրդակցությունները ռուսական կողմի հետ ինչով են ավարտվել»,- թեման շարունակելով` երեկ ասել է վարչապետը: Պատկերացնո՞ւմ եք, եթե Մեդվեդեւը գազի գնի շուրջ քննարկումների ժամանակ թեկուզ ակնարկ արած լիներ, թե գազը չի թանկանա, վարչապետը ինչպես կխոսեր այդ մասին: Բայց նրա խոսքի մեջ լավատեսության նշույլ անգամ չկա: Իսկ դա նշանակում է, որ գազը հաստատ թանկանալու է: Միակ հարցն այն է, թե երբ եւ որքանով: «Առնվազն մինչեւ հաջորդ տարվա ապրիլի 1-ը գազը չի թանկանա, եւ դա արձանագրված է համապատասխան պայմանագրում»,- երեկ մեր հարցին ի պատասխան` ասաց «Հայռուսգազարդի» մամուլի պատասխանատու Շուշան Սարդարյանը: Իսկ թե ինչ կլինի դրանից հետո, կամ որքանով կթանկանա, «Հայռուսգազարդում» չմեկնաբանեցին: Ըստ «Գազպրոմի» պատասխանատուների հայտարարությունների, Հայաստանին մատակարարվող գազի գինը կդառնա միջին եվրոպական: Իսկ դա նշանակում է, որ խոսքը հազար խորանարդ մետրը 300 դոլարի մասին է: Ներկայումս Ռուսաստանը գազը մեզ վաճառում է 180 դոլարով: Եթե դա տեղի ունենա, ապա գազի սակագինը Հայաստանում կբարձրացվի առնվազն 44 դրամով, եւ յուրաքանչյուր խորանարդ մետրը մենք կգնենք ամենաքիչը 176 դրամով (ներկայումս 132 դրամ է): Իհարկե, սա կարող է եւ պարզունակ PR ավանտյուրա լինել: Նախօրոք անընդհատ կքննարկվի, թե գազի գինը դառնալու է 300 դոլար, մեկ էլ, հոպ, կդառնա ասենք 230 դոլար: Այդպիսով, գազը կթանկանա, 180-ից կդառնա 230, բայց հո 300 չէ, «շնորհիվ հայ-ռուսական դարավոր եղբայրության եւ մեր իշխանությունների վարած ճկուն արտաքին քաղաքականության: Գոհ ու շնորհակալ ենք, որ 300 չէ, շատ-շատ մերսի» սխեմային համապատասխան: Բայց ամբողջ խնդիրն այն է, որ նույնիսկ 230 դոլար դառնալու պարագայում շատ վատ կլինի: Գազի գործող սակագինը այն սահմանագիծն է, որից այնկողմ էլ հնարավոր չի լինի չբարձրացնել գազով աշխատող երթուղայինների ուղեվարձը, գազով աշխատող բեռնատարների մատուցած ծառայությունների գները, էլեկտրաէներգիայի սակագինը եւ այլն: Կա՞ն արդյոք տարբերակներ` խուսափել գազի թանկացումից: Կան, բայց դրանք տեսական են: Տեսականորեն Հայաստանը կարող է գազ գնել Իրանից (Իրանից Հայաստան գործում է գազամուղ): Բայց հնարավոր չէ ասել, թե ինչ գին կունենա այդ գազը, քանի որ իրանական գազի գինը որոշվում է բոլորովին այլ մեխանիզմով` մեկ խորանարդ մետրը արժե 3 կիլովատ.ժամ էլեկտրաէներգիա: Փողով Իրանը գազ չի վաճառում Հայաստանին եւ սա կարծես արդեն սկզբունք է: Իրանը գազը տալիս է Հայաստանին եւ տեղը ստանում էլէներգիա: Ինչու գազի առքուվաճառքի գործարքների մեջ Հայաստանն ու Իրանը չեն առաջնորդվում սովորական շուկայական սխեմաներով` գազի դիմաց` փող, փողի դիմաց` էլէներգիա: Այս հարցը մինչ օրս ոչ մի պաշտոնյա չի պարզաբանել եւ դա մնում է շատ մութ հարց: Իրականում այդտեղ ոչ մի բան էլ մութ չէ: Այդպիսի պայմաններ առաջադրել է նա, ով վերահսկում է հայկական էներգետիկան` Ռուսաստանը, որի վերահսկողության տակ է գտնվում նաեւ Իրան-Հայաստան գազամուղը: Իսկ Ռուսաստանին, ինքներդ եք հասկանում, հեչ ձեռք չի տալիս, որ Հայաստանը գազ գնի այլ երկրից: Իսկ եթե ռուսներին ձեռք չի տալիս, ուրեմն Ռուսաստանի գուբերնիայի վերածված Հայաստանը չի կարող ինքնուրույն այդպիսի բան որոշել: Այսինքն, իրանական գազի տարբերակը ընդամենը տեսական է: Հ.Գ. Երեկ տեղեկություն տարածվեց այն մասին, որ հոկտեմբերին ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը կայցելի Իրան: Բայց գազ գնելու թեման հնարավոր է, որ ընդհանրապես չքննարկվի: Դա իրանցի պաշտոնյաների հետ կարող են քննարկել միայն ռուսները եւ որոշման մասին հեռախոսով տեղյակ պահել մերոնց: Սա է ֆորպոստների ճակատագիրը: