Մասսայական հոսանքազրկում. պաշտպանվա՞ծ է արդյոք Հայաստանի էներգետիկ անվտանգությունը

Հայաստանի էլեկտրաէներգետիկ համակարգում երկու օր առաջ առաջացած լրջագույն խնդիրները, որոնց հետեւանքով հանրապետության մեծ մասում տեղի ունեցան հոսանքազրկումներ, շատերն անվանեցին «բլեքաութ»: Հայաստանը վերջին յոթ տարում երկրորդ անգամ է բախվում մասսայական հոսանքազրկման խնդրին: Առաջինը տեղի ունեցավ 2013 թ-ին: Կառավարության տարբեր օղակներ փորձում են հասկանալ խնդրի պատճառները, ստեղծվել է աշխատանքային խումբ: Ի՞նչ է իրականում կատարվում ՀՀ էներգետիկ համակարգում, ի՞նչու են նման խնդիրներ առաջանում, պատրա՞ստ է արդյոք պատերազմի մեջ գտնվող Հայաստանը էլեկտրաէներգետիկ համակարգում հնարավոր «ֆորսմաժորների»:

Էներգետիկ անվտանգության ինստիտուտի նախագահ Վահե Դավթյանը կարծում է, որ տեղի ունեցածին շատ մեծ նշանակություն տրվեց Հայաստանում: Հնչեցին չափազանցված գնահատականներ: Իրականում, նրա կարծիքով, այն «բլեքաութ» անվանել չի կարելի: «Չկան լուրջ հիմքեր՝ հայտարարելու, որ տեղի ունեցածն իսկապես հանդիսանում է էներգետիկ համակարգում առկա լուրջ խնդիրների կամ առավել եւս ճգնաժամի հետեւանք», - մեր զրույցում նշեց Վահե Դավթյանը՝ հավելելով, որ ընդհակառակը՝ Հայաստանի էներգետիկ համակարգը ցուցաբերեց բավականին բարձր իմունիտետ: Պատճառն այն է, որ Հայաստանում կան էլեկտրաէներգիա արտադրող հավելյալ հզորություններ, հատկապես հիդրոկայանները: «Հենց դրանք մեղմեցին իրավիճակը՝ հանդիսանալով յուրօրինակ անվտանգության բարձիկներ: Այստեղ իր դերն ունեցավ նաեւ Իրանի ու Հայաստանի էլեկտրաէներգետիկ համակարգերի սինքրոն աշխատանքը: Հատկապես էլեկտրաներգիայի փոխանակումների ժամանակաշրջանում, Իրանի կամ Հայաստանի էներգետիկ համակարգում ցանկացած վթար ազդում է երկու երկրների վրա: Սա ռիսկ է, որին բախվեցինք մենք 2013 թ-ին, երբ հայկական էներգետիկ համակարգը դուրս եկավ Իրանի համակարգի հետ սինքրոն աշխատանքի ռեժիմից ու մեկուսացվեց», - հիշեցրեց Վահե Դավթյանը՝ նշելով, որ սա լուրջ սպառնալիք է եւ այն ներառված է Հայաստանի Էներգետիկ անվտանգության ապահովման կոնցեպցիայում:

«Այս անգամ ՀՀ-ում մասսայական անջատումներ եղան նաեւ այն պատճառով, որ գործող կայանները չէին հասցնում ապահովել ներքին պահանջարկը, իսկ Ատոմակայանը մոդերնիզացիայի փուլում է: Ավանդաբար, ջերմակայանները ապահովում են ՀՀ-ի ներքին պահանջարկի շուրջ 40%-ը», - ասաց նա:

Այս ընթացքում որոշները քննադատեցին նաեւ կառավարության աշխատանքը՝ մատնանշելով օպերատիվ արձագանքի խնդիրների մասին: Մեր զրուցակիցն այլ կարծիքի է: Նա վստահ է՝ կառավարության արձագանքը շատ օպերատիվ էր ու պրոֆեսիոնալ, սակայն դա էլ ունի իր պատճառները. «Ինչպես նշեցի՝ ՀՀ-ում կան էլեկտրաէներգիա արտադրող հավելյալ հզորություններ: Մենք ունենք շուրջ 3,5 հազար մեգավատ հզորություն, որից օգտագործում ենք 2,3 հազարը: Հաջորդ ստրատեգիական ռեսուրսը, գոյություն ունեցող Հայաստան-Վրաստան էլեկտրաէներգետիկ կամուրջն է: Տավուշի ու Լոռու մարզերի էլեկտրաէներգիայի պահանջարկը հոսանքազրկումների ժամանակ, քանի որ դրանք հեռու են հիմնական էներգետիկ հանգույցներից, բավարարվեց Վրաստանից մատակարարումների կտրուկ ավելացման շնորհիվ: Այս համատեքստում ես շատ նեգատիվ եմ վերաբերում այս օրերին ԶԼՄ-ներում հայտնված որոշ մարդկանց ոչ կոմպետենտ կարծիքներին, որ եթե կան ռիսկեր, ապա Հայաստանը պետք է վերանայի Իրան-Հայաստան-Վրաստան էներգետիկ միջանցքի ձեւավորման գաղափարը: Ոչ, եւ եւս մեկ անգամ ոչ: Հակառակը պետք է անել՝ հզորացնելով էլեկտրաէներգիայի փոխադարձ մատակարարումները, իսկ ապագայում, հաշվի առնելով Հյուսիս-հարավ էներգետիկ միջանցքի ձեւավորման հեռանկարը, պետք է աշխատել, պայմանական ասած, հավաքական էներգետիկ անվտանգության համակարգի ստեղծման վրա: Որեւէ մեկուսացված էներգետիկ համակարգ չի կարող լինել կուռ եւ կայուն», - ասաց մեր զրուցակիցը:

Այս համատեքստում, գոնե այժմ, փորձագետի գնահատմամբ, Հայաստանի էներգետիկ համակարգը բավականին ամուր է, սակայն մարտահրավեր է այն, որ էլեկտրաէներգետիկ ենթակառուցվածքների շուրջ 40%-ը ավելի քան 40 տարի չի արդիականացվել: Սա լուրջ մարտահրավեր է, ընդգծում է Դավթյանը՝ հավելելով, որ ՀՀ էլեկտրաէներգետիկ համակարգի անվտանգության բարձրացման համար անհրաժեշտ է իրականացնել մի քանի քայլ:

Առաջին, համակարգում գեներացնող հզորությունների դիվերսիֆիկացիա: «Շատ կարեւոր է Երեւանի ՋԷԿ-ի նոր էներգաբլոկի կառուցումը եւ Մեծամորի ատոմակայանի արդիականացումը (որը կերկարացնի ատոմակայանի կյանքը եւս 10 տարի): Բայց խնդրն այն է, որ մենք կառավարության մակարդակով չունենք ատոմային էներգետիկայի վերաբերյալ հստակ տեսլական: Այն չկար նաեւ նախկին կառավարության ժամանակ: Ինչպիսի՞ էներգաբլոկ է կառուցվելու, ի՞նչ հզորության, ե՞րբ, եւ ո՞ր դոնորների հետ է աշխատանք տարվելու, այս հարցերի պատասխանը չկա: Մեկ ասվում էր, որ պետք է կառուցել նոր ատոմակայան 1200 մեգավատ հզորությամբ, այնուհետեւ այն նվազեցվեց մինչեւ 600 մեգավատ, հետո սկսեցին խոսել մոդուլային միջուկային հզորությունների մասին: Սա լուրջ հարց է եւ անհրաժեշտ է ազգային համաձայնություն: Այն պետք է լինի էներգետիկ անվտանգության հիմնաքարերից մեկը», - պարզաբանեց փորձագետը:

Երկրորդ քայլով, նրա կարծիքով, ՀՀ կառավարությունը պետք է լուրջ աշխատանքներ տանի Հյուսիս-հարավ էներգետիկ միջանցքի ձեւավորման, ինչպես նաեւ Արցախի հետ էներգետիկ համակարգերի սինքրոնիզացման ուղղությամբ: «Այսպես մի կողմից մենք կճեղքենք Ադրբեջանի ու Թուրքիայի՝ ՀՀ-ի դեմ ստեղծած էներգետիկ-տրանսպորտային բլոկադան՝ բարձրացնելով էներգետիկ անվտանգության մակարդակը, մյուս կողմից Արցախից կստանանք էժան էլեկտրաէներգիա, քանի որ այնտեղ էլեկտրաէներգիայի 90%-ը գեներացվում է հիդրոկայաններում: Հասկանալի է, որ Արցախը չճանաչված պետություն է եւ չի կարող ինքնուրույն արտահանել էլեկտրաէներգիա կամ այլ ապրանքներ արտերկիր: Ուստի, այն կարող է անել ՀՀ-ի էներգետիկ համակարգի միջոցով՝ միացնելով այն Հյուսիս-հարավ միջանցքին: Սա կարող է ունենալ ինչպես տնտեսական լուրջ էֆեկտ, այնպես էլ աշխարհաքաղաքական ընդգծված նշանակություն», - եզրափակեց նա:

Տպել
11415 դիտում

Կադրային նոր փոփոխություններ Լոռու մարզպետարանում. թափուր են վարչության ու բաժնի պետերի հաստիքներ

Արագածոտնի նախկին մարզպետ Սարգիս Սահակյանը չի կալանավորվի. դատարանը մերժեց քննիչի միջնորդությունը

Զանգել են Քաշաթաղի նախկին բնակիչներին եւ վաղը կանչել հրապարակ. «Մեզ ուզում են ներքաշել Փաշինյանի դեմ պայքարի մեջ»

Մեխակ Արզումանյանը նշանակվել է ՆԳ նախարարության համակարգում գործող ԱԻ պետական ծառայության տնօրեն

Հավաքվել են հարյուրավոր արկղեր. Վենետիկից մարդասիրական օգնություն կուղարկվի պատերազմից տուժած հայ բնակչությանը

Ասում էր՝ չվախենաս, հետ կգամ, ես քեզ սիրում եմ. մայոր Սարգիս Նավասարդյանն անմահացավ Շուշիում (տեսանյութ)

JTI ընկերությունը ճանաչվել է Լավագույն գործատու Հայաստանում

Պուտինի ու Բայդենի հեռախոսազրույցը՝ առաջատար լրատվամիջոցների ուշադրության կենտրոնում. ինչու է այն կարևոր

Ապարանը զարգացման բարձր տեմպեր է արձանագրում (տեսանյութ)

Հայ-ադրբեջանական շփման գծի ամբողջ երկայնքով օպերատիվ իրավիճակը չի փոփոխվել

Հայկ Մարությանը մասնակցել է Լենինգրադի պաշարման ավարտի 77-ամյա տարեդարձին նվիրված հանդիսավոր արարողությանը

Ֆինանսների փոխնախարարը Զարգացման ֆրանսիական գործակալության պատվիրակության հետ քննարկել է համագործակցության հարցեր

Իրենց իսկ շահերից է բխում ժողով չանցկացնել. ՀՖՖ գլխավոր տնօրենը՝ նոր կանոնադրության և 9 անդամների ժողով հրավիրելու մասին

31-ամյա ջաղացաձորցին գողացած հեռուստացույցը նվիրել էր զոքանչին. հարուցվել է քրեական գործ (տեսանյութ)

«Հավանաբար արդեն բժշկի կարիք կա». քաղաքագետները եւ պատգամավորները՝ Վազգեն Մանուկյանի երեկվա հայտարարությունների մասին

Խեղճ կնոջը հասցրել են ինքնասպանության․ նախկին պատգամավորը՝ հարսի ինքնասպանության հնարավոր պատճառների մասին

Հայտնի է Հայաստանի, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի փոխվարչապետների հանդիպման օրը

Արտեմ Հարությունյանը նշանակվել է ԱՀ ՆԳՆ ոստիկանության պետ

Շրջակա միջավայրի նախարարությունը և Ագրարային համալսարանը համագործակցության հուշագիր են կնքել

«Путешествую без COVID-19». ԱԳՆ-ն ներկայացրել է ՌԴ այն քաղաքների ցանկը, ուր հնարավոր է մեկնել

Երիտասարդության ռազմավարությունը պետք է մշակվի  երիտասարդների ձանը լսելով. ԿԳՄՍ նախարարի տեղակալ

Իրականացվել են մարտական հերթապահության հերթափոխի նախապատրաստական աշխատանքներ

Տիգրան Հարությունյանը նշանակվել է ԱԱԾ տնօրենի տեղակալ

Ջավախքում մեկ օրում երկու ինքնասպանություն է տեղի ունեցել․ մանրամասներ

Հայ-ֆրանսիական բարեկամության ամրապնդման ևս մեկ վկայություն. Ֆրանսիական կրթահամալիրում նոր դասասենյակ է բացվել

Արմելլա Շաքարյանը նշանակվել է Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան

ՊԵԿ հարկային տեսուչները կաշառք են պահանջել, ստացել ու բռնվել (տեսանյութ)

ԿԳՄՍ նախարարը հաղթող թեկնածուներից ոչ մեկին դպրոցի տնօրեն դեռ չի նշանակել․ բողոքներն առայժմ քննում են

Ստուգումներ են անցկացվել մարտական հենակետերում

9 մարզի 101 հիմնական ու միջնակարգ դպրոցում հեռավար ձևաչափով ուսուցումն իրականացնելու հնարավորություն է ստեղծվել

Սյունիքի և Գեղարքունիքի մարզերի բոլոր ավտոճանապարհներին առկա է մերկասառույց

Սուրեն Պապիկյանն ընդունել է Զարգացման ֆրանսիական գործակալության փոխտնօրեն Բերտրան Վալկենարին

Հայագիտական կենտրոնների թիվը կավելանա եւս երկուսով

Վարչական վարույթներ են հարուցվել Գեղարքունիքի և Կոտայքի մարզերի որոշ դպրոցներում

Լարված ու անելանելի պայմաններում արագ կողմնորոշվելու շնորհիվ առաջադրված մարտական խնդիրները բարձր մակարդակով են կատարել

Արա Այվազյանը Լավրովի հետ հեռախոսազրույցում ընգծել է ռազմագերիների, պատանդների, պահվող այլ անձանց վերադարձի մասին

Դուրս եմ եկել Covid-ի հետ կապված քննիչ հանձնաժողովի կազմից․ Արտակ Մանուկյան

Փետրվարի 1-ից ՌԴ մուտք գործելու համար հնարավոր է թեստ հանձնել առայժմ միայն երկու լաբորատորիայում, գինը՝ 15 հազար դրամ

Զինծառայողներն արյուն են հանձնել

Վահան Քերոբյանը և Անդրեա Վիկտորինը քննարկել են համագործակցության հետագա խորացման հնարավորությունները