Պատգամավորը կրիպտոարժույթ տերմինը փորձում է օրենսդրական դաշտ բերել. փորձագետը կարծում է՝ բարդ է լինելու

ՀՀ ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Արտակ Մանուկյանը «Թվային ֆինանսական ակտիվների մասին» օրենքի նախագիծ է շրջառանության մեջ դրել:

«Թվային ֆինանսական ակտիվների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի ընդունման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է թվային տեխնոլոգիաների զարգացման ընթացքով, այդ թվում՝ ֆինանսական ոլորտում: Նախագծով առաջարկվում է ամրագրել թվային տեխնոլոգիաների կիրառման արդյունքում ստեղծվող կրիպտոակտիվների, պահպանման եւ շրջանառման իրավակարգավորումները, ինչպես նաեւ դրա ստեղծման ընթացքում անձանց իրավասությունները: Այլ կերպ ասած՝ նախագծով առաջարկվում է կրիպտոարժույթ տերմինոլոգիան բերել օրենսդրական դաշտ:

«Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում Արտակ Մանուկյանն ասաց, որ կրիպտոարժույթները, լինելով սպեկուլյատիվ շուկա, կարգավորման որեւէ հիմնարար սկզբունքներ չունեն: «Իմ կողմից հեղինակված նախագիծը նպատակ ունի ստեղծել օրենսդրական կարգավորման հիմքերը: Դրանից հետո արդեն մենք պետք է փորձենք հասկանալ դրա հարկման առանձնահատկությունները: Քանի որ այդ բնագավառում մի շարք հիմնարար փաստաթղթեր կան՝ Եվրամիության տնտեսապես զարգացած երկրների կտրվածքով որոշակի կարգավորիչ դրույթներ կան, բայց այդ հարկման առանձնահատկության հետ կապված դեռեւս միասնական մոդելներ չկան: Իհարկե, ես ունեմ գաղափարներ, թե որը կարելի է դիտել որպես հարկման բազա, բայց այնուհանդերձ մենք բոլորս հասկանում ենք չէ՞, որ այս շուկան չունի կարգավորում, այս շուկան չունի վերահսկողություն եւ եթե մեկն ասում է՝ ես այսքանի շրջանառություն եմ ունեցել, դու երբեք չես կարողանում դրանց հավաստիությունը հասկանալ: Սա է եղել նպատակը: Ես նախագիծը 10 օր առաջ եմ շրջանառության մեջ դրել, որեւէ ԶԼՄ չէր անդրադառնում եւ օրերս ինչ-որ մեկի թեթեւ ձեռքով ամբողջությամբ սխալ էր ներկայացվել սա, իբր ես հարկման արտոնության մասին եմ նախագիծ ներկայացրել: Մենք փորձել ենք նաեւ ազդակներ հաղորդել, որ սա սպեկուլյատիվ շուկա է: ԵԱՏՄ երկրներից Բելառուսը, Ռուսաստանը փորձում են այս մասով որոշակի կարգավորումներ մտցնել: Այս պահին մենք կարկասին ենք մոտենում, երկրորդ փուլում դրա հարկման առանձնահատկությունների մասին կխոսենք»:

Հարցին՝ այսինքն կրիպտոարժույթ տերմինը փորձում է օրենսդրական դա՞շտ բերել, Մանուկյանը դրական պատասխան տվեց. «Մենք փորձում ենք դրա մասին խոսել եւ օրենսդրությամբ հասկանալ, թե դա ինչ է իրենից ներկայացնում»:

Մանուկյանը նշեց, որ մինչեւ օրս իրավահարաբերությունները կարգավորող ակտ չի եղել: «Մենք հասկանում ենք, որ դա սպեկուլյատիվ է, բայց գոյություն ունի: Եթե մի բանը գոյություն ունի, առնվազն դա պետք է կարգավորել: Այստեղ համ ստվերայնությունն է մեծ համ սպեկուլյացիան: Երբ ես այդ օրենսդրական նախաձեռնությունը շրջանառության մեջ դրեցի, տեսանք, որ ֆեյսբուքն էլ է քննարկում կրիպտոարժույթ ստեղծելու հարցը: Ապագայում թվային արժույթները էլ ավելի մեծ տարածվածություն են ստանալու»,- ասաց պատգամավորը:

Հարցին՝ Հայաստանում շա՞տ են կրիպտոարժույթով գործունեություն ծավալող մարդիկ, Մանուկյանը պատասխանեց. «Կան ընկերություններ: Այս առումով ամենամեծ ծախսը էլեկտրաէներգիան է: Մենք պետք է սկսենք մտածել ինչպես շուկան խթանելու, այնպես էլ դրանից որոշակիորեն եկամուտներ գեներացնելու մասին»:

Տեղեկատվական անվտանգության ոլորտի փորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանը «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասաց՝ քանի որ մայնինգով զբաղվելը բիզնեսի ձեւ է, իսկ Հայաստանում դրանով զբաղվում են, տրամաբանական է, որ պետք է ինչ-որ հարկային նկարագրություններ լինեն: «Բայց ճիշտն ասած՝ չեմ հասկանում, թե ինչպես են հարկելու, քանի որ եթե մարդն օրինակ՝ մայնինգով բիթքոին է ստանում եւ դա արտարժույթի չի վերածում, անհասկանալի է, թե օրինակ դրա արտարժույթն ինչպես է հաշվարկվելու: Բիթքոինը շատ անկայուն է, ժամերի, նույնիսկ րոպեների ընթացքում է տատանում լինում»:

Հարցին՝ այլ երկրներում կրիպտոարժույթի հարկումն ինչպե՞ս է տեղի ունենում, Մարտիրոսյանը պատասխանեց. «Ամերիկայում կան բորսաներ, որտեղ որպես արժույթ ներառվել են կրիպտոարժույթները, հիմնականում Չիկագոյի բորսայում: Կան երկրներ, որտեղ արգելված է: Կան երկրներ, որտեղ անհասկանալի վիճակ է՝ ինչպես մեր երկրում: Այսինքն, աշխարհում շատ խառն է իրավիճակը: Հաշվի առնելով, որ ֆեյսբուքն էլ ստեղծում է իր կրիպտոարժույթը, դա արդեն իրավիճակը լրջացնում է: Օրինակ, մեծ յոթնյակի երկրները լուրջ մտահոգված են այս ամենով եւ փորձում են կարգավորումներ մտցնել, քանի որ սա կարող է բանկային համակարգի վրա բացասական ազդեցություն ունենալ, եթե անկառավարելի ձեւով լինի: Պատկերացրեք՝ մարդիկ ուղղակի զուգահեռ այլընտրանքային տարբերակ կմտցնեն՝ փողերի լվացման կամ կաշառք տալու հիանալի հնարավորություն կլինի: Օրինակ, մեսինջերով մարդուն կաշառք ես ուղարկում, հետո նա դա ուղարկում է իր ընկերոջը ինչ-որ օֆշորային տիրույթում»:

Հարցին՝ այսինքն անկառավարելի եւ անվերահսկելի մեխանի՞զմ կարող է դառնալ կրիպտոարժույթը, եթե համապատասխան միջոցներ չձեռնարկվեն, փորձագետը պատասխանեց. «Այո, խնդիրը նրանում է, որ մեր մոտ ֆինանսական համակարգն այնքան փոքր է, որ միանգամից մեծ ազդեցություն կարող է ունենալ, եթե անկառավարելի լինի: Իհարկե, այստեղ հակառակ վտանգն էլ կա, որ պետությունը կփորձի իր ազդեցության տակ մտցնել այս ամենը, իսկ կրիպտոարժույթների գաղափարախոսությունը՝ մինչեւ դրանք դարձան կապիտալիստական գործիք, այն էր, որ պետք է մարդիկ հնարավորություն ունենան մի քիչ ավելի անկաշկանդ լինել պետական վերահսկողությունից»:

Անդրադառնալով հարցին, թե ոլորտը վերահսկելու անհրաժեշտություն կա՞, Մարտիրոսյանը պատասխանեց. «Մենք գալիս ենք այն պատմությանը, օրինակ՝ հարսանիք երգող երգչին հարկել, թե՝ ոչ: Ամեն անգամ, երբ ինչ-որ մի ոլորտ հարկելու մասին են մտածում, այս խոսակցությունն է սկսվում: Մարդը պետք է հարկվի, ոչ թե գործունեությունը: Այսօրվա իրավիճակով շատ բարդ է այդ ամեն ինչը: Հարկայինը պետք է առանձին հատուկ ծառայություն բացի, որ բոլորի հետեւից ընկնեն՝ ռաբիզ երգողներից մինչեւ մայնինգով զբաղվողներ»: