Ժողովուրդը չհասկացավ, առեւտուր սարքեց, նաեւ քաղաքականացվեց. Խառատյանը՝ կիսամերկ տղամարդկանցով իր բեմադրության մասին

Գյումրիում, Հայաստանի անկախության տոնին նվիրված միջոցառումների շրջանակում, հանդես եկած բալետային խմբի ներկայացումն արդեն երկու օր է՝ չի դադարում քննադատվել: 

ՀՀ ժողովրդական արտիստ Ռուդոլֆ Խառատյանի բեմադրած «Զույգ արեգակներ» 2 գործողությամբ բալետային ներկայացման բեմականացումն ու հատկապես պարող տղաների երկարափեշ հագուստը հակասական կարիծիքների տեղատարափ է առաջացրել հանրության շրջանում: Շատերին անհասկանալի էր, թե ինչ կապ ուներ բեմադրությունն օրվա խորհրդի՝ անկախության տոնի հետ: Սոցցանցերում այն դիտարկվեց նաեւ որպես միասեռականության, տրանսգենդերների քարոզ, ընդհուպ մինչեւ «Ստամբուլյան» կոնվենցիայի քողարկված գովազդ:

«Մեր ժողովրդի կեսը չհասկացավ, կեսը առեւտուր սարքեց, մի մասն էլ քաղաքական դաշտ ուզեց տանել»,- այս մասին ՀԺ-ի հետ զրուցում ասաց «Զույգ արեգակներ» բալետային ներկայացման բեմադրիչ Ռուդոլֆ Խառատյանը: Նա նկատեց, որ մարդիկ իրավունք ունեին կարծիք հայտնելու, բայց լավ կլիներ, որ դա անեին տիրապետելուց հետո:

«Զույգ արեգակներ» կոչվող ներկայացումն արդեն մի քանի տարի է՝ Օպերային թատրոնի խաղացանկում չկա, չնայած տարիներ առաջ ճանաչվել էր տարվա լավագույն ներկայացում: Բեմադրիչի խոսքով՝ 2016 թվականին ներկայացումն ուղարկվել էր Վիեննայի Օպերային թատրոն, դրական գնահատականի արժանացել, եւ երբ պետք է հյուրախաղերով գնային, չֆինանասավորվեցին. «Մեզ ասեցին, որ գումար չկա: Մարդկային չարությունից ու չիմացությունից ելնելով՝ Օպերային թատրոնի խաղացանկից այն ջնջվել է իմ տարած մի շարք ներկայացումների հետ»:

Բալետմայստերի վստահեցմամբ՝ Օպերային թատրոնն այսօր իր առաքելությունը չի կատարում, ժամանակին ոչինչ չի լուսաբանվում, դրա համար էլ այդպես ընդունվեց: «Միշտ ասել եմ ու էլի կասեմ, որ մեր Օպերային թատրոնն իր առաքելությունը չի կատարել, մեր հանրությունը անգամ չգիտի, թե որն է հայկական պարը, որը ֆոլկլորը, թե ինչ է բալետը: Այսօր Օպերային թատրոնը ներկայացնում է «Չիպոլինո», որը ոչ պիտանի հնություն է»,- ասաց նա:

Խառատյանը հայտնեց, որ Անկախության տոնին ընդառաջ առաջարկը Գյումրիից էր ստացել, սիրով համաձայնվել էր. «Գյումրիում շատ իմաստուն մարդիկ կան: Շատերին թվում է, թե Գյումրին մի տեղ է, որտեղ մարդիկ հետամնաց են. Գյումրիում շատ խելացի, հետաքրքիր մարդիկ կան, արվեստը գնահատող»:

Բալետմայստերը նկատեց, որ բուռն քննադատված այդ հագուստի մոդելավորման եւ ձեւավորման համար օգտագործվել է հին հայկական նշանները՝ հիերոգլիֆները: «Մեր ելույթի սկիզբը պրոտեկցիա էր մեր ազգին, ցույց էր տալիս, թե մենք ինչքան հին ենք ու պատմությունը որտեղից է գալիս, մենք ուղղակի օգտագործել էինք «Զույգ արեգակներ»-ի զգեստը: Երկարության մասին կասեմ, որ հնում մեր թագավորներն էլ են այդպիսի հագուստ կրել»,-ասաց նա:

Բալետի հիմքում Գրիգոր Նարեկացու «Մատյան ողբերգության» պոեմն է, այստեղից էլ վերցված է անվանումը` «Զույգ արեգակներ երկու ծագերից, մեկը` խավարի, մյուսը` կիզման»:

Ներկայացումը համամարդկայինի, հայկականի եւ հավերժականի միաձուլումն է: Խորեոգրաֆիայի լեզվով պատկերվող հայոց պատմությունը հյուսվում է 4-րդ դարից մինչեւ ժամանակակից հայ կոմպոզիտորների գործերով՝ մաշտոցյան շարականների, Արամ Խաչատրյանի, Ավետ Տերտերյանի, Առնո Բաբաջանյանի, նարեկյան տաղերի, Ալան Հովհաննեսի երաժշտությամբ:

Ներկայացման գաղափարն էլ այն է, թե այս հավերժ ընթացքի մեջ հայն ինչ է ստեղծել ու ինչ արժեքներ տվել աշխարհին: «Բալետն ամենակարճ ճանապարհն է դեպի բացահայտումը. եթե խոսքը պետք է թարգմանվի, ապա բալետը ոգու շարժում է: Ես օրգանական միաձուլել եմ դասական խորեոգրաֆիան եւ ժամանակակից բալետի տարրերը»,-ասաց Խառատյանը

Ռուդոլֆ Խառատյանը նաեւ նկատեց, որ «Զույգ արեգակներ» կոչվող 2 գործողությամբ բալետային ներկայացումը 2015 թվականին բեմականացվել է Հայաստանի նախկին առաջին տիկին Ռիտա Սարգսյանի բարձր հովանու ներքո՝ ՀՀ մշակույթի նախարարության նախաձեռնությամբ: Ներկայացումը Հայոց ցեղասպանության 100-ամյակի պետական միջոցառումների ցանկում ներառված ներկայացումների շարքում է եղել եւ, ըստ հեղինակի, ցույց է տվել այն ամենը, ինչ հայերը ստեղծել են հազարամյակների ընթացքում՝ հանձնելով համաշխարհային մշակույթին: