«Փառք Աստծո, դժգոհ չեմ». իրեն պատժեց պետության ցանկությամբ

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2006 թվականի նոյեմբերի 23-ի համարում

«Ամեն մարդու մեջ էլ ե՛ւ լավ, ե՛ւ վատ հատկանիշներ կան: Պետք է փնտրել եւ գտնել լավը ու լավի հիման վրա շարունակել նրա հետ հարաբերությունը: Բացարձակ վատ մարդ գոյություն չունի: Ես միշտ փնտրել եմ մարդկանց մեջ լավը եւ միշտ գտել եմ: Էդպես էլ ես վատ մարդու չեմ հանդիպել: Իհարկե, պատահում է, որ տեսնում ես անարդարություն, բայց դե, դա ժամանակավոր բան է` էսօր կա, վաղը չկա»: Այսպիսի վստահություն ունի  84 տարին բոլորած Սեդա Ազրոյանը, ով այդ փիլիսոփայությանը հանգել է այն ժամանակվանից, երբ սկսել է որպես մանկավարժ աշխատել: 45 տարի նա դպրոցում է աշխատել, որից 25 տարին եղել է ուսմասվար ու տնօրեն: Ասում է` իր ջանքերով են հիմնադրվել թիվ 133 եւ թիվ 135 դպրոցները: Այժմ թեեւ տիկին Սեդան միայնակ է ապրում, սակայն չի տրտնջում. անցյալի հիշողությունները ջերմացնում են նրան ու լցնում նաեւ ներկան:

«Հիշում եմ անցած լավ օրերը, լավ ժամանակները: Հիշում եմ` ինչպես էի դպրոցը կահավորում, ինչպես էի դասը սկսում, ունեի փողային նվագախումբ դպրոցում: Թիվ 110 դպրոցն էր դա: Նվագախումբը նվագում էր «Աղջի Մարանը», դրա նվագի տակ ամբողջ դպրոցը առավոտյան լիցքային վարժություններ էր անում, հետո սկսվում էր դասը»,- պատմում է նախկին մանկավարժը: Հիշողությունների ընկերակցությունից բացի, նրան այցելում են նաեւ թոռներն ու ծոռները: Տիկին Սեդայի մի աղջիկն Ամերիկայում է, զանգում է, խոսում են, բայց ինչ-ինչ պատճառներով մորը ֆինանսապես չի օգնում: «Չէ, օգնություն չեմ ստանում: Ես չգիտեմ` իրենց վիճակն ինչպիսին է, բայց ես օգնություն չեմ ստանում, բոլորովին: Ես շատ գոհ եմ, որ չեմ ստանում, որովհետեւ որ ստանամ, պիտի պարտական լինեմ, իսկ ես պարտական լինել չեմ ցանկանում: Ես իմ յուղով տապակվում եմ ու դժգոհ չեմ, ես շատ գոհ եմ, փառք Աստծո, պետությունը պահում է, ճաշարանից օգտվում եմ»,- բնավորություն ունի ամեն պարագայում գոհ լինել տիկին Սեդան:

14 հազար դրամ կենսաթոշակ է ստանում: Նա էլ այն մարդկանց ստվար բանակից է, ում թոշակն ավելացել է հազար դրամով, ինչի հետեւանքով զրկել են նպաստից: «Փետրվարից արդեն էլ չեմ ստանում նպաստը: Թոշակով յոլա եմ գնում: Փառք Աստծո, դժգոհ չեմ, մենակ առողջ լինեմ` ոտքով, ձեռքով»,- ասում է թոշակառու կինը: Նա արդեն ընտելացել է, կարողանում է իր կյանքը կազմակերպել առանց նպաստի: «Էն ժամանակ միրգ էի առնում, որ ստանում էի, իսկ որ կտրեցին, ես էլ միրգը կտրեցի: Ինքս ինձ պատժեցի»,- ասում է: Սակայն ինչի՞ համար պատժեց: Պատժեց պետության ցանկությամբ. «Պետությունը այդպես ցանկացավ, շատ համարեց»:  Բայց եթե նպաստից զրկված լինելու առումով տիկին Սեդան միակը չէ, ապա իր կենսաթոշակի չափից գոհ լինելով` թերեւս, եզակի է:

«14 հազար դրամ: Հերիք է, էլի»,- ասում է նա: Օրական մեկ անգամ նա սնվում է բարեգործական ճաշարանում: Սնունդից գոհ է: Իսկ առավոտյան մի կտոր հաց ու կարագ է ուտում, երեկոյան էլ` մածուն: Կարագ ուտելը պարտադիր է: Այդ սովորույթը մնացել է մանկուց, երբ անպայման պետք է դասի գնալուց առաջ հաց ու կարագ ուտեր: Եթե տիկին Սեդան ճաշարան չգնա, նրա բյուջեում ճեղքվածք կառաջանա, բայց ոչ միայն: Նա սովորություն ունի մշտապես մտահոգվել սեփական առողջության մասին: «Սովորությունը կաթի հետ մտնում, հոգու հետ դուրս է գալիս»,- ասում է: 84 տարեկան հասակում էլ բաց չի թողնում քայլելու առիթը: Առողջությունը պահպանելու նկատառումից ելնելով` ամեն օր ոտքով է գնում ճաշարան` քայլելով ամբողջ 30-35 րոպե: Թեեւ ծնկները ցավում են, բայց ոչինչ, դրա վրա ուշադրություն չի դարձնում: Թեեւ երկար քայլելիս շունչը չի հերիքում, բայց դա էլ ոչինչ: Աստիճանները շատ դանդաղ, հատիկ-հատիկ է բարձրանում: Ամեն անգամ էլ դրանք հաղթահարելուց հետո ասում է. «Պրծավ: Կռիվը պրծավ»:

Ի դեպ, կռվի մասին: Հայրենական պատերազմի ժամանակ, երբ բժշկական համալսարանի ուսանողուհի է եղել, թիկունքում որպես սանիտարուհի է աշխատել: Հիշում է, թե ինչպես հենց առաջին օրը գլխին հենափայտով հարված է ստացել: Պատմում է, որ կռվի դաշտում վիրավորվածներին բեռնատար վագոններով էին բերում, իսկ ինքն ու իր հետ աշխատողները նրանց պետք է դուրս բերեին վագոններից ու տեղափոխեին բուժման: Եւ առաջին անգամ, երբ ինքը վագոն է մտել, վերքերի հոտից ակամա ձեռքով փակել է քիթն ու թե` էս ի՞նչ վատ հոտ է: «Մեկ էլ տեսա` երկրորդ հարկից հենափայտն իջավ գլխիս: Վիրավորն ասում էր. «Մենք ձեզ համար գնացել կռվել, վիրավորվել ենք, դուք մեր հոտից զզվո՞ւմ եք»: Հասկացա, որ սխալ բան եմ արել, բայց դե, ակամա ստացվեց»,- ասում է տիկին Սեդան, որը հետո մաքրել ու խնամել է հենց այդ զինվորին:  

Աննա Զախարյան