Բոլորս դեպի կեղծում. մի օրենքի վերանայման աստառը

24/11/2019 schedule11:25

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2006 թվականի նոյեմբերի 24-ի համարում

Մինչեւ տարեվերջ առնվազն եւս մեկ օրենք կճանաչվի հակասահմանադրական. հերթը «Կուսակցությունների մասին» օրենքի մի քանի դրույթներինն է: Հիշեցնենք, որ «ԿՄ» օրենքը ՍԴ-ում բողոքարկել է ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպան Արմեն Հարությունյանը դեռեւս սեպտեմբերին: Այս դիմումը ՍԴ-ն կքննարկի դեկտեմբերի վերջին, եւ հավանաբար դրանով այս տարի կավարտվի օրենքների զտման գործընթացը: Դիմումում որպես հակասահմանադրական ներկայացված են «Կուսակցությունների մասին» օրենքի 31-րդ հոդվածի երկրորդ մասի երկրորդ եւ երրորդ պարբերությունները: Սրանք այն դրույթներն են, որոնք նախատեսում են կուսակցության լուծարում, եթե այն չի մասնակցել ԱԺ-ի վերջին երկու ընտրություններին կամ մասնակցել եւ մեկ տոկոսից պակաս քվե է ստացել:

Օրենքում կան մի քանի դրույթներ, որոնք եւս հակասում են ՀՀ Սահմանադրությանը: Մասնավորապես, օմբուդսմենի դիմումում չեն նշվել այն դրույթները, որոնք կուսակցության անդամների նվազագույն թվաքանակ են սահմանում: ՀՀ Սահմանադրությունը մարդու իրավունքների նման սահմանափակումներ, ինչպիսին առկա են կուսակցությունների մասին օրենքում, չի նախատեսում: Իսկ մարդու իրավունքի ցանկացած սահմանափակում, որը չի բխում Սահմանադրությունից, հակասահմանադրական է: Մի խոսքով, «ԿՄ» օրենքի դրույթների սահմանադրականության հետ կապված իրավիճակը առավել քան պարզ է` դրանք հակասում են ՀՀ Սահմանադրությանը: Երբ օմբուդսմենը «ԿՄ» օրենքը բողոքարկեց ՍԴ, ոչ մեկին այդ փաստը չզարմացրեց:

Այնպիսի տպավորություն է ստեղծվում, որ այդ օրենքի հակասահմանադրական լինելու մասին բոլորին հայտնի է եղել: Ինչ-որ առումով իսկապես այդպես է, քանի որ օրենքի ընդունման ժամանակ` 2002 թ., եւս հայտնի էր, որ կուսակցությունների գործունեության նման սահմանափակումներ կիրառելը հակասահմանադրական է:  ՄԻՊ քայլին հետեւած անտարբերության իրական պատճառն այն էր, որ Արմեն Հարությունյանը գործող իշխանությունների, կամ ավելի կոնկրետ` Ռոբերտ Քոչարյանի ամենահավատարիմ ծառայողներից է: Նման լուրջ քայլը, ինչպիսին որեւէ օրենքի սահմանադրականության հարցով ՍԴ դիմելն է, օմբուդսմենը երբեք չէր անի առանց իր տերերի կամքը ճշտելու: Ինչո՞ւ են իշխանությունները ցանկանում «Կուսակցությունների մասին» օրենքը փոխել, ինչո՞ւ են հիշել Սահմանադրության մասին:

Այս հարցի պատասխանը փնտրելիս բավական հետաքրքիր փաստեր եւ տվյալներ են ի հայտ գալիս: ԿՄ օրենքը հարկավոր է Սահմանադրությանը համապատասխանեցնել` գալիք ԱԺ ընտրությունների կեղծման համակարգը ամբողջականացնելու համար: Ասենք, եթե «ԿՄ» օրենքի այդ դրույթները չփոխվեն, ապա տրամաբանությունը ենթադրում է, որ ՀՀ արդարադատության նախարարությունում գրանցված բոլոր 75 կուսակցություններն էլ պետք է մասնակցեն ընտրություններին եւ իրար կոկորդ կրծեն յուրաքանչյուր քվեի համար, քանի որ ընտրությունների արդյունքում լուծվելու է այդ կուսակցությունների` բառիս բուն իմաստով լինել-չլինելու հարցը:

Համաձայնեք, որ տարօրինակ կլինի, երբ, ասենք, կուսակցությունները, իմանալով, որ իրենց սպառնում է լուծարում, չպայքարեն իրենց գոյության համար: Իրականում, մի քանի ընդդիմադիր կուսակցություններից բացի, մնացածի մասնակցության հարցը նրանց փոխարեն որոշում են այլ անձինք, ասենք` նախագահականում նստած «կոմբինատորները»: Ընտրություններից ընտրություններ իրենց մասին հիշեցնող այդ մանր-մունր քաղաքական ուժերի համար ընտրական գործընթացը փաստացի բիզնես է, որի միջոցով իրենք հնարավորություն ունեն մի քանի «մանեթ» փող աշխատել: 

«ԿՄ» օրենքի հակասահմանադրական սահմանափակումները` հենց իշխանությունների տեսանկյունից, գործնականում կրկնակի բացասական ազդեցություն կարող են ունենալ ԱԺ ընտրությունների վրա: Նախ, ինչպես նշեցինք, այդ դրույթները բոլորին պիտի ստիպեն պարտադիր մասնակցել ընտրություններին: Բայց քանի որ իրենք` կուսակցությունները, չեն որոշում մասնակցել, ապագայում կարող էր պարզվել, որ մի շարք կուսակցություններ պատրաստ են լուծարվել` չփորձելով պայքարել իրենց գոյության համար: Բնականաբար, այս ամենը հարցերի տեղիք կտար: Մյուս կողմից, իշխանություններին սպասարկող մանր- մունր կուսակցությունները, որոնք երբեւէ իրենց գլխից վերեւ չեն ցանկանում թռչել եւ անգամ մեկ տոկոս քվե ստանալու հույս չունեն, եթե «ԿՄ» օրենքը չփոխվի, ամեն դեպքում «ոչնչացման» վտանգի առջեւ են կանգնած:

Հենց այս աբսուրդային իրավիճակը վերացնելու համար էլ մարդիկ որոշել են «ԿՄ» օրենքը կրկին համապատասխանեցնել Սահմանադրությանը: Երբ «ԿՄ» օրենքն այլեւս համապատասխանեցված կլինի Սահմանադրությանը, իշխանությունները կարող են կուսակցությունների ընդհանուր ծաղկեփնջից ընտրել իրենց անհրաժեշտ քսան-քսանհինգ ընտրյալներին: Այո, գալիք ընտրություններին, մոտ մեկ տասնյակ հիմնական քաղաքական ուժերից բացի, կմասնակցեն եւս քսան-քսան հինգ մանր-մունրը: Այսօր արդեն իսկ կարող ենք ասել, որ գալիք ԱԺ ընտրություններին աննախադեպ շատ կուսակցություններ կմասնակցեն: Համամասնական ընտրակարգով առաջադրված կուսակցությունների թիվը երեսունից ավելի կլինի: Հիշեցնենք, որ 2003թ. ԱԺ ընտրություններին համամասնական ընտրակարգով մասնակցել են 21 կուսակցություններ:

Գալիք ԱԺ ընտրություններում փորձ է արվելու դրածո կուսակցությունների միջոցով համամասնական քվեների 30 եւ ավելի տոկոսը փոքր մասերի բաժանելով փոշիացնել: Այդ ամենն արվելու է, որպեսզի հնարավոր լինի համամասնական մանդատների 80 տոկոսից ավելին տալ իշխանությունների երկու կուսակցություններին` ՀՀԿ-ին եւ ԲՀԿ-ին: Փորձենք ավելի պարզ ներկայացնել խնդրի էությունը. ԱԺ ընտրությունների ժամանակ հինգ տոկոսանոց արգելքը չհաղթահարած կուսակցությունների քվեները, կարելի է ասել, դառնում են առոչինչ, քանի որ մանդատները համամասնաբար բաժանվում են արգելքը հաղթահարածների միջեւ:

Այսինքն, երբ, ասենք, քսան կուսակցությունների միջոցով ընդհանուր քվեների 30 տոկոսը ցրվում է տարբեր տեղեր, ապա հիմնական «խաղացողների» օգտին գրված 30 եւ 25 տոկոս քվեները փաստացի դառնում են 45 եւ 40: Իսկ մեծ զույգի մեջ չմտնող իշխանական կուսակցությունների եւ ընդդիմության համար թողնված 15 տոկոսը կդառնա, ասենք` 20, որը, ի դեպ, բաժին կհասնի երկու-երեք կուսակցությունների: Այս ամենը թվաբանական մի կոմբինացիա է, որը 2003թ. օգտագործվել է ՀՀԿ մանդատների թիվը ավելացնելու համար:

Այսօր արդեն այդ նույն տարբերակը ցանկանում են կիրառել արդեն երկու կուսակցությունների հաղթանակ նկարելու համար: Ի տարբերություն նախկին ընտրությունների, այս ընտրություններում հիմնական կեղծման մեթոդները լինելու են ընտրակաշառքները եւ սպառնալիքները: Ամեն դեպքում, հիմնական խնդիրը լինելու է այն, որ հասնեն նրան, որպեսզի մարդը իր ձեռքով քվեարթերթիկը գցի քվեատուփը` կլինի դա ընտրակաշառքի, թե վախի ազդեցության տակ` էական չէ: Մի խոսքով, «Կուսակցությունների մասին» օրենքից դեպի ընտրությունների կեղծում ընդամենը մեկ քայլ է:

Վահագն Հովակիմյան 

Տպել
1359 դիտում

Վահագն Խաչատուրյանն ընդունել է Հայ ավետարանական եկեղեցու պատվիրակությանը

Ժաննա Անդրեասյանը մասնակցել է «EduArmenia2022» համահայկական գիտակրթական աշխատաժողովի բացմանը

Ստեփանակերտում վարորդը կորցնելով մեքենայի կառավարումը մայթին 2 քաղաքացու է վրաերթի ենթարկել

Հայտնի է, թե ով կգլխավորի ՔՊ համամասնական ցուցակը Շիրակի մարզի Անի խոշորացված համայնքի ՏԻՄ ընտրություններում

Ինչ կապ ունի՝ Իշխան Սաղաթելյանն է, թե Սաղաթել Իշխանյանը, մարդը եթե աշխատանքի չի գնում, պետք է ազատվի. քաղաքագետ

Արտակարգ դեպք Գեղարքունիքում. Սևանի ճանապարհի «Ալգա Պլյուս» ռեստորանի մոտ 2 օր կայանված «Նիսսան»-ում դի է հայտնաբերվել

Սյունիքում բազմահամակազմ դասարանում դասավանդող ուսուցիչը կվարձատրվի նոր մոտեցմամբ, հաստատվել են նոր ծրագրեր. Անդրեասյան

Վաղարշակ Հարությունյանը և ՌԴ ԱԳ նախարարի տեղակալը քննարկել են երկկողմ համագործակցության հարցեր

Մարդիկ «հոգեվարքի» մեջ են. ջավախահայերը հազարավոր դոլարներ են ներդրել Tesla Media կայքում, այն երեկվանից չի գործում

Սյունիքի մարզպետը ՀՀ նախագահին է ներկայացրել մարզում տիրող ընդհանուր իրավիճակը

Փարաքարում տեղի ունեցած մեքենայի պայթյունի դեպքով կալանավորված չկա. դատարանը մերժել է Դատախազության միջնորդությունը

Ֆոտոբռնիչ սարքերը կրկին արձանագրել են Հայաստանում նախկինում գրանցված ընձառյուծներից մեկին

ԲԸՏՄ նախարարն ու Նեմանյա Ստարովիչը քննարկել են տեխնոլոգիական ոլորտում համագործակցության մի շարք հնարավորությունները

Շիրակի մարզպետի գլխավորած պատվիրակությունը Ֆրանսիայում հանդիպել է Արթիկի քույր քաղաք Վո Ան Վլենի ղեկավարության հետ

«Էլ չեմ դիմանում, սպառվել եմ, նյարդային դարձել»․ շոգ եղանակը նվազեցնում է աշխատունակությունը, ինչպես հաղթահարել այն

Ստամբուլ-Երևան չվերթով Հայաստան է վերադարձել 2006 թվականից թրաֆիքինգի մեղադրանքով հետախուզվող կինը

Փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանն ընդունել է Լիտվայի դեսպանին

Լևոն Սարգսյանը դատապարտվել է 9 տարվա ազատազրկման. 1lurer

ՏԿԵ փոխնախարարն առաջարկել է Հայաստանի և Իրանի բեռնափոխադրողներին ազատել հարկերից

Հայաստանի բասկետբոլի հավաքականը հաղթանակով է մեկնարկել Եվրոպայի փոքր երկրների առաջնությունում

ՀՀ-ն ու Իսրայելը պատրաստ են ակտիվացնել համագործակցությունը. Անահիտ Ավանեսյանն ընդունել է նորանշանակ դեսպանին

ՀՀ վարչապետի գլխավորությամբ տեղի է ունեցել խորհրդակցություն. քննարկվել են հողային բարեփոխումներին վերաբերող հարցեր

Դոլարի փոխարժեքը կրկին նվազել է. ՀՀ կենտրոնական բանկը հրապարակել է նոր փոխարժեքներ

Մի՛ հավատացեք անհայտ ծագում ունեցող հաղորդագրություններին. Ոստիկանությունը զգուշացնում է (տեսանյութ)

ՀՀ-ում Իսրայելի նորանշանակ դեսպանն այցելել է Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիր

Խորհրդակցություններ ՀՀ-ի և Սերբիայի ԱԳՆ-ների միջև. քննարկվել են միջպետական կապերն ամրապնդելու հնարավորությունները

Օձունի 34-ամյա բնակչի սպանության գործից անջատված մասով նախաքննությունն ավարտվել է

Ինչ ունեցվածք է հայտարարագրել ՀՀ գլխավոր դատախազ ընտրված Աննա Վարդապետյանը

Նախագահ Վահագն Խաչատուրյանին հավատարմագրերն է հանձնել Բենինի նորանշանակ դեսպանը

Ձայնագրությունը մոնտաժված է. Գագիկ Ջհանգիրյանը կարգապահական պատասխանատվության չի ենթարկվի

Դատարանը մերժել է Աղվան Հովսեփյանի կալանավորումը փոխելու միջնորդությունը

Ազգային ժողովը վաղը արտահերթ նիստ կհրավիրի․ օրակարգում Իշխան Սաղաթելյանին և Վահե Հակոբյանին պաշտոններից զրկելու հարցն է

ՀՀ վարչապետը և Իսրայելի նորանշանակ դեսպանը կարևորել են կոնկրետ արդյունքների միտված ծրագրերը

Բերձորում մեր հայրենակիցների ապրելու հնարավորությունը քիչ է, Աղավնոյում շարունակելու ենք պայքարը. Հարությունյան

Նորավանքի Ս. Աստվածածին եկեղեցու երկրորդ հարկ տանող աստիճանների մոտ տեղադրվել են արգելող ցուցանակներ (լուսանկարներ)

Աննա Հակոբյանը ներկայացրել է հայկական արտադրության հագուստներ. նա դրանք կրել է Ֆրանսիայում և Մոնակոյում (լուսանկարներ)

Գլխավոր դատախազության դիմաց զոհվածների հարազատների և անցորդների միջև քաշքշուկ է եղել. մեկ հոգի բերման է ենթարկվել

Լիոնի Մետրոպոլի նախագահը հյուրընկալել է Երևանի քաղաքապետ Հրաչյա Սարգսյանին

Երեկոյան ժամերին սպասվում է կարճատև անձրև. առաջիկա օրերի եղանակային կանխատեսումը

Սերբիայի ԱԳՆ պետական քարտուղարն այցելել է Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիր