Ավելի վատ է լինելու. գործերը հեչ լավ չեն

08/12/2019 schedule10:10

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2006 թվականի դոկտեմբերի 8-ի համարում

Հայաստանի տնտեսությունը շարունակում է իր վագրային ցատկերը: Այս տարվա առաջին 10 ամիսների տվյալներով, մեր տնտեսությունը անցած տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ արձանագրել է երկնիշ` 13,1 տոկոսանոց աճ: Աճը երկնիշ է, ավելին է, քան անցած տարվա աճը, բայց ակնհայտ է, որ այլեւս չկա նախորդ տարիների պաթոսը մեր երկնիշ տնտեսական աճը գովերգելու հարցում: Քոչարյանը օրումեջ ջրագծեր կամ խանութներ բացելու ժամանակ այլեւս չի խոսում տնտեսության զարգացման մասին, Անդրանիկ Մարգարյանը նախընտրում է խոսել միայն թոշակների մասին, նախարարները ընդհանրապես տնտեսության մասին աշխատում են չխոսել: Ի՞նչն է պատճառը: Ի՞նչ է տեղի ունեցել: Այդ ի՞նչ փոխվեց այս ընթացքում: Իսկ այս ընթացքում շատ բան է փոխվել: Տեղի է ունեցել այն, ինչը պետք է տեղի ունենար:

Հայաստանում, չնայած երկնիշ ցուցանիշներին, տնտեսությունը վաղուց արդեն չի զարգանում, այլ ընդամենը պղպջակի պես ուռում է, ինչին տրվել է «աճ» անվանումը: Սա հենց այնպես պնդում չէ, այլ հիմնավորված է հենց ՀՀ պաշտոնական վիճակագրության տվյալներով: Օրինակ` անցած տարի մեր տնտեսության, պատկերավոր ասած, ավելի քան 20 տոկոսը արդյունաբերությունն էր, մի այդքան էլ` գյուղատնտեսությունն ու շինարարությունը: Սա նշանակում է, որ համախառն ներքին արդյունքի կառուցվածքում այս երեք հիմնական ճյուղերը ունեին գրեթե հավասար մասնաբաժին: Այս տարի վիճակը կտրուկ փոխվել է: Արդյունաբերության չափաբաժինը հազիվ ձգել է 16,5 տոկոս, գյուղատնտեսությանը` 18,8 տոկոս, իսկ շինարարությունը արդեն «խժռել է» 25,2 տոկոս մասնաբաժինը:

Մեկ այլ ցուցանիշ եւս: Տնտեսական աճի վերը նշված 13,1 տոկոսի մեծագույն մասը` 7,4 տոկոսը, ստացվել է միայն շինարարության հաշվին: Անցած տարի այս ցուցանիշը ընդամենը 4,7 տոկոս էր: Գյուղատնտեսության մասնակցությունը տնտեսական աճին կազմել է ոչ ավել, ոչ պակաս` կլորիկ ու չաղլիկ 0 տոկոս: Ավելի տխուր է տնտեսության աճի գործում արդյունաբերության ունեցած մասնակցությունը: Արդյունաբերությունը այս տարվա առաջին 10 ամիսներին ոչ միայն չի նպաստել տնտեսական աճին, այլ նաեւ, պատկերավոր ասած, խոչընդոտել է 0,2 տոկոսով: Այսինքն` եթե այս ժամանակահատվածում մեր արդյունաբերությունը գոնե չնվազեր, ապա տնտեսական աճի ցուցանիշը 0,2 տոկոսով ավելին կլիներ: Իսկ արդյունաբերության նվազումը կազմել է մոտ 1 տոկոս:

Իսկ ի՞նչ է սա նշանակում: Շինարարության աճի նման տեմպը, որը կազմել է 36 տոկոս, իհարկե, կարող էր ուրախալի ցուցանիշ համարվել, միայն եթե մյուս հիմնական ճյուղերի աճը ունենար գոնե համադրելի տեմպ: Մինչդեռ մեր գյուղատնտեսությունն եւ արդյունաբերությունը դոփում են տեղում, եւ տնտեսական երկնիշ աճը մնացել է միայն շինարարության հույսին: Տխուր է պատկերը նաեւ արտաքին առեւտրի բնագավառում: Ճիշտ է, արտահանման մի փոքր` մոտ 2 տոկոսանոց աճ գրանցվել է անցած տարվա համեմատ, սակայն ներմուծման աճի ցուցանիշները պարզապես սահմռկեցուցիչ են` ավելի քան 20 տոկոս: Արտաքին առեւտրի մեր բացասական հաշվեկշիռը այս 10 ամիսների կտրվածքով ընդհուպ մոտեցել է 1 մլրդ դոլարի` անցած տարվա նույն ժամանակահատվածի 630 մլն դոլարի դիմաց:

Մի խոսքով, եթե ասենք, որ մեր երկրի գործերը լավ չեն, ապա երեւի ոչինչ ասած չենք լինի: Իրականում գործերը հեչ լավ չեն: Մենք օր օրի ավելի շատ ենք սպառում, քան ստեղծում ենք: Սպառելու փողը ստանում ենք մեր` արտասահմանում ապրող ու աշխատող բարեկամներից: Այդ փողը մի պտույտ կատարելուց հետո կուտակվում է բնակչության մի փոքր մասի մոտ, պատկերավոր ասած, վերածվում շինարարության, որի շնորհիվ էլ մեր տնտեսությունը արձանագրում է երկնիշ տնտեսական աճ: Այլ կերպ ասած, մեր տնտեսական աճը ընդամենը պղպջակ է: Մեր ապրանքների մրցունակությունը ընդհանուր առմամբ գնալով նվազում է անգամ ներքին շուկայում: Սա նվազեցնում է մեր երկրի մրցունակությունն ընդհանրապես: Ու կարելի է չկասկածել, որ գնալով այս տխուր վիճակը ավելի է խորանալու:

Եւ ուրեմն` ինչո՞ւ այսպես ստացվեց: Եթե մի քիչ խորը ուսումնասիրենք իրավիճակը, ապա կհասկանանք, որ այլ կերպ լինել չէր էլ կարող: Որեւէ երկրում չի կարող ապահովվել տնտեսության որակական աճ, եթե իշխանությունները որոշում են կայացնում, ասենք, համատարած սուբսիդավորել գազի սակագինը: Սա կոչվում է պարզունակ պոպուլիզմ: Եւ հետեւանքներն էլ իրենց երկար սպասեցնել չեն տալիս, ինչի ականատեսն ենք մենք այսօր: Հաշվի առնելով, որ առաջիկա երկու տարիներին ընտրությունների պակասություն չի լինելու, կարելի է համոզված պնդել, որ այդ պոպուլիզմը շարունակվելու է եւ դեռ խորանալու է:

Բայց պոպուլիզմը մեր տնտեսության դժբախտության մի մասն է միայն: Հիմնականը տնտեսության արմատական օլիգարխացումն է եւ մրցակցության, կարելի է ասել, իսպառ բացառումը, որին երկար տարիներ տանջվելուց ու մաքառելուց հետո վերջապես հասել է մեր իշխանությունը: Այս դեպքում եւս, եթե հաշվի ենք առնում, թե ում շնորհիվ եւ ինչպես է իշխանությունը պատրաստվում վերարտադրվել առաջիկա ընտրությունների ժամանակ, ապա ակնհայտ է դառնում, որ այս առումով էլ վիճակը ավելի է վատանալու:

Հայկ Գեւորգյան 

Տպել
96843 դիտում

ՀՀ քրեական օրենսգրքի ո՞ր հոդվածներով է մեղադրվում Մոսկվայում ձերբակալված Զեյնալլին․ նրա դատական նիստը փետրվարի 22-ին է

Գարիկ Գալեյանը ևս երկու ամիս կմնա տնային կալանքում

Միջոցներ են ձեռնարկվում պարզելու Նոր Նորքում տեղի ունեցած կրակոցների դեպքի հանգամանքները․ Գոռ Աբրահամյան

Սամվել Շահրամանյանը հրավիրվել է հարցաքննության. փաստաբան

Ստամբուլի քաղաքապետի պաշտոնի համար կպայքարի 52 թեկնածու

Օրենսդրական ամրագրում կստանա «կենսաբանական մահ» հասկացությունը․ ինչ նախագիծ է ընդունել ԱԺ առողջապահության հանձնաժողովը

Ինչպես են «Դոմոդեդովո»-ում Հայաստանի հարցման հիման վրա բերման ենթարկում ադրբեջանցի մարզիչ Քամիլ Զեյնալլիին (տեսանյութ)

Ստացիր 5% քեշբեք քո ԱՄԻՕ թվային քարտին. խնայիր յուրաքանչյուր հպումից

Շնորհավորում ենք հայ մարզիկներին ծանրամարտի Եվրոպայի առաջնությունում գրանցած նվաճումների համար․ ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանություն

Հայաստանի հարցմամբ Մոսկվայում ձերբակալված ադրբեջանցի մարզիչը մեղադրվում է սպանության համար․ ՀՀ ՆԳՆ-ն մանրամասնում է

Պաշտոնական տեղեկություն չունենք. ՀՀ գլխավոր դատախազությունը՝ ադրբեջանցի ֆիթնես մարզիչ Քամիլ Զեյնալլիի ձերբակալման մասին

Ինչ փոփոխություններ են սպասվում արտադպրոցական հաստատությունների մանկավարժների կամավոր ատեստավորման կարգում

Եվրամիության անդամ երկրի թեկնածուի կարգավիճակը Վրաստանից նոր մակարդակի ջանքեր է պահանջում․ Բորել

Սուրեն Պապիկյանն աշխատանքային այցով ևս մեկնել է Ֆրանսիա

Մոսկվայում Հայաստանի հարցմամբ ձերբակալված ադրբեջանցի մարզիչը մասնակցել է 2020 թվականին ՌԴ-ում հայերի դեմ հարձակումներին

Մեկնարկում է սփյուռքահայ ուսուցիչների՝ 2024 թվականի վերապատրաստումը․ ինչ ծրագրերով է այն ընթանալու

Ատելության խոսքի ցանկացած դրսևորում պետք է բացառվի հանրային խոսույթից. ՄԻՊ-ը՝ Շահրամանյանի «ախրանիկի» վարքագծի մասին

Պուշկինի թունելը հոսանքազրկվել է․ պատճառը էլեկտրականության մատակարարման համակարգի խափանումն է

Ձերբակալվել է Սամվել Շահրամանյանի «ախրանիկ» Աշոտ Դանիելյանը

ՊԵԿ-ը նախատեսում է նախաձեռնել քննարկումներ արտագնա աշխատողների հարկվելու վերաբերյալ

ՀՀ վարչապետը տիկնոջ՝ Աննա Հակոբյանի հետ երկօրյա աշխատանքային այցով մեկնել է Ֆրանսիա

Եվրամիությունը Մոսկվայից պահանջել է Նավալնիի մարմինն անհապաղ հանձնել ընտանիքին և անցկացնել անկախ հետաքննություն

Կարգի հրավիրեք ինքնալուծարված ղարաբաղցի լկտի պաշտոնյաներին, կամ դա կանենք մենք․ Հարություն Մկրտչյան

3-4 տարի Եվրոպայի առաջնություններում մեդալներ ունեցել եմ, բայց այս չեմպիոնությունը սպասված էր․ Վարազդատ Լալայան

Ինչ փոփոխություններ է արձանագրել տարադրամի շուկան այսօր

Մոսկվայում ադրբեջանցի ֆիթնես մարզիչը ձերբակալվել է Հայաստանի հարցմամբ․ ՀՀ-ն նրա դեմ միջազգային հետախուզում էր հայտարարել

Աշոտ Հովհաննիսյանի խափանման միջոցը փոխվել է

365 օրերի ընթացքում ավելի քան 1720 պարեկություն․ լրացել է ԵՄ առաքելության մեկ տարին Հայաստանում

Մեսսին իր 8-րդ «Ոսկե գնդակը» նվիրել է «Բարսելոնայի» թանգարանին

Գիրք նվիրելու օրը՝ Խնկո Ապոր անվան գրադարանում․ IDBank (տեսանյութ)

Մինչև մարտի 5-ը մասամբ փակ կլինի Վանաձոր-Ալավերդի ճանապարհահատվածը․ ինչ այլընտրանք կա

Տեղափոխիր վարկդ և օգտվիր 1.5% ցածր տոկոսադրույքով վերաֆինանսավորման առաջարկից

Երևանի և 8 մարզերի մի շարք հասցեներում լույս չի լինի

X սոցիալական ցանցը կասեցրել է Յուլիա Նավալնայայի օգտահաշիվը

Սամվել Շահրամանյանի «ախրանիկը» բերման է ենթարկվել

Տեղի է ունեցել «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վարչության նիստը. հայտնի է՝ ինչ հարցեր են քննարկվել

«Գանգ կոտրող»-ի «ախրանիկ»-ը շեֆին կընդօրինակի. Սամվել Շահրամանյանը «տեղը չի գտնում»

Որևէ ձևաչափով Հայաստանի Հանրապետության ներսում թույլ չենք տալու անվտանգային խնդիր հանդիսացող դրսևորումներ. Արշակյան

Թուրքիայի խորհրդարանի նախագահը կմեկնի Ադրբեջան. կընդունվի Բաքվի հռչակագիրը

«Մերսեդես»-ի և «Գազել»-ի բախումից հետո վերջինս հարվածել է երկաթե սյանը. կա վիրավոր