«Ոչ»-ի քարոզչություն գուցե չլինի, բայց փոխարենը կլինի «հակաայո»-ի քարոզչություն

Հանրաքվեից առաջ քաղհասարակության կառույցների մոտեցումները դիտարկելու համար բանավեճ-քննարկում էր հրավիրել «Հոդված 3» ակումբը:

«Լինելու է գուցե ոչ «ոչ»-ի, բայց «հակաայո»-ի քարոզչություն»,- նշեց «Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնի տնօրեն Սոնա Այվազյանը: Նրա կարծիքով՝ ոմանք պաշտոնապես չեն մտնի ոչ-ի քարոզչության դաշտ՝ ինքնակամ հրաժարվելով քարոզչության համար տրվող արտոնություններից՝ բայցեւ, փաստորեն, չստանձնելով քարոզչության համար սահմանված պարտականությունները:

Ըստ նրա՝ ՀՀ քաղաքացիների համարր, իրենց կազմակերպության անցկացրած հարցումների արդյունքների համաձայն, ամենակոռումպացված համակարգերից մեկը դատական համակարգն է. «Ուստի ակնկալում ենք, որ իշխանություններն արագ քայլեր պետք է իրականացնեն այդ կառույցում փոփոխությունների համար»:

«Ընդդեմ իրավական կամայականության» ՀԿ-ի գործադիր տնօրեն Լարիսա Ալավերդյանի դիտարկմամբ՝ քարոզչության պատրաստվողները պիտի զգույշ լինեն, որ իրենց խոսքն անձի դեմ պայքար չընկալվի: «Ստեղծվում է նախադեպ, երբ նոր իշխանությունները փոխում են Սահմանադրական դատարանի դատավորներին: Մենք պետք է չմտածենք, թե ուղղակի մարդկանց հետեւից ենք ընկած: Ես չեմ ուզում, որ «այո» եւ «ոչ» ասողներն անձնավորեն այդ փոփոխությունները, քանի որ այդ փոփոխություններն իրականում անձերին չի վերաբերում»,- ասաց նա:

«Իրազեկ քաղաքացիների միավորում» ՀԿ-ի ծրագրերի համակարգող Դանիել Իոաննիսյանը հավաստեց, որ քարոզչություն են ինչպես «այո-ոչ» քվեարկելու կոչերը, այնպես էլ՝ հանրաքվեին մասնակցելու-չմասնակցելու կոչերը։ «Հանրաքվեն շատ հարցերի վերջնական լուծման լավագույն մեխանիզմն է, եւ կարեւոր է, որ հանրաքվեի դրվեն հարցեր, որոնց հետ կապված իշխանության ու քաղաքացիների կարծիքը կարող է տարբերվել»,- նշեց նա՝ հիշեցնելով, որ հանրաքվեի ժամանակ պետք է ընտրողների ընդհանուր ցուցակի մեկ քառորդը (մասնակիցների կեսից ավելին) կողմ քվեարկի:

Իոաննիսյանի կարծիքով՝ հանրաքվեն լավ մեխանիզմ է որոշ հարցերին լուծում տալու համար, սակայն հարկ է զգույշ լինել, որ իշխանության եւ հանրության տարակարծությունների պարագայում այն չվերածվի հայտնի անեկդոտին. «Մեր ընտանիքում ժողովրդավարություն է: Երբ ես ու կինս համակարծիք ենք, անում ենք այն, ինչ կինս է ասում, երբ տարակարծիք ենք, անում ենք այն, ինչ ես եմ ասում»:

Փաստաբան Կարապետ Բադալյանի դիտարկմամբ՝ Սահմանադրության՝ թեկուզեւ անցումային դրույթի փոփոխություն իրականացնելու համար դրվող հանրաքվեն միայն իրավական հարթության նյութ լինել չի կարող, այն, իհարկե, միախառնված է քաղաքական բաղադրիչի հետ: «Սա նոր մշակույթի սկիզբ է. մենք ունեցել ենք տարբեր հանրաքվեներ՝ 1991 թվականից սկսած, եւ միայն 1991 թ. հանրաքվեն էր, որ արդարության հարց չի առաջացրել, մյուսները վեճի առարկա են դարձել, եւ նրանց օրինականությունը հարցականի տակ է եղել: Ինստիտուտը վարկաբեկման մեծ ճանապարհ է անցել, այն դեպքում, երբ ինքը ժողովրդավարության իրականացման կարեւոր եղանակներից մեկն է»,- ասաց նա:

Բանախոսներն օրինակներ բերեցին, թե ինչու Սահմանադրական դատարանի արդյունավետ աշխատելու խնդիրը պիտի լուծվի որքան հնարավոր է շուտ: Հիշեցին, որ ՍԴ-ի անդամները որոշակի ազդեցություն ունեն նախատեսված Սահմանադրական փոփոխությունների վրա, ինչպես նաեւ ՍԴ-ն արգելակել է ԲԴԽ-ի՝ դատավորի լիազորությունները դադարեցնելու իրավասությունը: Նրանց կարծիքով՝ ՍԴ-ի՝ այս ազդեցությունը պետք է չեզոքացնել:

Հարց հնչեց, թե ինչ կլինի, եթե հանրաքվեով հեռացված դատավորները դիմեն Եվրոպական դատարան, եւ ՄԻԵԴ-ը վերականգնի պաշտոնավարելու իրենց իրավունքը: «Նման բան հնարավոր չէ,- արձագանքեց Իոաննիսյանը,- առավելագույնը, որ կարող են իրենք հուսալ, աշխատավարձի իրավունքն է, որի հնարավորությունը հիմա իրենց տրված է: ՄԻԵԴ-ն իրավասություն չունի որոշել, թե հանրաքվեի արդյունքները չեն ճանաչվում, եւ դատավորը վերստին նշանակվում է իր պաշտոնին»: