Մեծ Բրիտանիան ու Եվրամիությունը վերջապես համաձայնեցրել են հետագա համագործակցության ուղիները

Brexit- ի անցման ավարտից մի քանի օր առաջ, Մեծ Բրիտանիան և Եվրամիությունը պատմական համաձայնագիր են ստորագրել ապագա առևտրի և անվտանգության կապերի հարցերի մասին, հաղորդում է The Guardian- ը: 

Ըստ թերթի ՝ դա առաջացրել է «Լոնդոնում հաղթական տրամադրություններ, իսկ Բրյուսելում ՝ մռայլ մտորումներ»:

Առևտրային համաձայնագիրը, որը կնքվել է Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Բորիս Ջոնսոնի և Եվրահանձնաժողովի ղեկավար Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենի բանակցությունների արդյունքում, աննախադեպ է նախ՝ ծավալային առումով. Այն պարունակում է 2000 էջ,  ընդգրկում է մի շարք հարցեր `խաղաղ ատոմի ոլորտում համագործակցությունից մինչև էներգետիկ կապեր և ձկնորսություն: 

Դաունինգ Սթրիթ 10-ի խոսնակը հայտարարել է, որ «Գործարքը փակված է: Իրականացվել է այն ամենը, ինչ խոստացել էին բրիտանական ժողովրդին 2016-ի հանրաքվեում և նախորդ տարվա ընտրություններում »:

«Մենք վերականգնել ենք վերահսկողությունը մեր փողերի, սահմանների, օրենքների, առևտրի, ձկնորսական տարածքների նկատմամբ: Այս գործարքը հիանալի նորություն է Միացյալ Թագավորության յուրաքանչյուր ընտանիքի և յուրաքանչյուր բիզնեսի համար: Մենք ստորագրեցինք ազատ առևտրի առաջին պայմանագիրը, որը հիմնված էր զրոյական սակագների և զրոյական քվոտաների վրա»: 

ԵՄ գլխավոր բանակցող Միշել Բարնյեն մեկնաբանել է, որ արդեն կարող են հանգիստ շունչ քաշել, սակայն նրան հուսահատեցրել է արտաքին քաղաքականության և պաշտպանության ոլորտում համագործակցության հստակության բացակայությունը:  

Միշել Բարնյեի և Դեյվիդ Ֆրոստի գլխավորած պատվիրակությունները, որոնք այս տարի գրեթե չէին կարողանում համաձայնության գալ ապագա համաձայնագրի հիմնական սկզբունքների շուրջ, վերջին շաբաթների ընթացքում առաջխաղացում են գրանցել և, այնուամենայնիվ, համաձայնեցրել են տեքստը:

«Մենք ԵՄ-ի հետ ստորագրել ենք առաջին համաձայնագիրը, որը հիմնված է զրոյական սակագների և քվոտաների վրա: Սա կողմերի կողմից ստորագրված ամենամեծ երկկողմ գործարքն է, որը կարգավորում է առևտուրը, որը 2019 թվականին կազմել է 668 միլիարդ ֆունտ ստերլինգ»,-ասված է Մեծ Բրիտանիայի կառավարության հաղորդագրության մեջ:

Բրյուսելում կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը համաձայնագիրը համարել է արդար և հավասարակշռված. «Դա երկար ու ոլորուն ճանապարհ էր, բայց, ի վերջո, մենք լավ գործարք ստացանք: Սա ազնիվ, հավասարակշռված գործարք է,  ճիշտ և պատասխանատու՝ երկու կողմերի համար էլ»,-ասել է Լայենը եւ հավելել, որ ժամանակն է շրջել այս էջը և նայել դեպի ապագա:

Նա նշել է, որ չնայած ԵՄ-ից դուրս գալուն, Մեծ Բրիտանիան մնում է հուսալի գործընկեր միության  համար: 

«Փաստաթուղթը Եվրամիության 4 տարվա հավաքական ջանքերն ու միասնությունը, Իռլանդիայի կղզում խաղաղությունն ու կայունությունը պահպանելու, քաղաքացիների իրավունքները և միասնական շուկաները պաշտպանելու, Բրիտանիայի հետ նոր գործընկերություն կառուցելու վճռականությունն էր  Շնորհակալություն բոլորիդ», - բանակցությունների ավարտին ավելացրել էԵՄ պատվիրակության ղեկավար Միշել Բարնյեն:

Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը լրագրողներին ասել է, որ այս բանակցություններում ԵՄ-ն գործում էր ուժի դիրքերից, իսկ ձգձգումն ավելի ծանր հարված կհասցներ 66 միլիոնանոց Բրիտանիային, քան 450 միլիոնանոց ԵՄ-ին:

Արդյունքում, ըստ ֆոն դեր Լայենի, ԵՄ-ն հասել է արդյունավետ մեխանիզմի ընդունմանը, որը կստիպի կողմերին արդար մրցակցել միասնական շուկայում և չփորձել իրենց ընկերություններին տալ անարդար առավելություններ:

Մոտ ապագայում համաձայնագիրը պետք է քննարկվի և նախնական հաստատվի Բրյուսելում ԵՄ երկրների դեսպանների կողմից, որից հետո նախատեսվում է, որ այն կհաստատվի Եվրոպական խորհրդի և Բրիտանական խորհրդարանի կողմից: Փաստաթուղթն ուժի մեջ կմտնի Ամանորի նախօրեին, երբ Մեծ Բրիտանիան վերջապես դուրս կգա ԵՄ-ից:

Բրիտանական Համայնքների պալատը նախատեսում է վավերացնել պայմանագիրը դեկտեմբերի 30-ին: Ընդդիմության առաջնորդ Կիր Սթարմերն արդեն հայտարարել է, որ լեյբորիստները կաջակցեն պայմանագրին:

Եթե համաձայնագիրը հնարավոր չլիներ հաստատել, ԵՄ-ն և Բրիտանիան ստիպված կլինեին հունվարի 1-ից անցնել Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության պայմաններով առևտուր կատարելուն, այսինքն ՝ տուրքերով և քվոտաներով: Սա սպառնում էր խոշոր բիզնեսի կորուստներին երկու կողմերի համար: Համաձայնեցվել են բիզնեսի ընդհանուր կանոններ՝ փուլ առ փուլ: Մանրամասներն անհայտ են. փաստաթղթի տեքստը ՝ հարյուրավոր էջերով, դեռ ոչ ոք չի տեսել, բացի անմիջականորեն ներգրավվածներից: 

Վերջին օրերին միայն ձկնորսության հարցն էր մնացել չլուծված:  Արդյունքում, կողմերը, Բրյուսելից ստացված տեղեկատվության համաձայն, որոշել են, որ հինգ ու կես տարի անցումային ժամանակահատվածում ԵՄ ձկնորսները կպահպանեն բրիտանական ջրերում ձկնորսության իրավունքը, բայց ավելի քիչ, քան մինչ այժմ: Այս համաձայնագրերի հիմնական արդյունքն այն է, որ Բրիտանիայի և ԵՄ-ի միջեւ պահպանվի ազատ, առանց տուրքի առևտուր: 

Սա, սակայն, չի նշանակում, որ առևտրի ոլորտում ամեն ինչ կմնա նույնը. Հունվարի 1-ից Բրիտանիայի և ԵՄ-ի միջեւ ամեն դեպքում մաքսային սահման է լինելու`բոլոր ուղեկցող բյուրոկրատական քաշքշուկների և ծախսերի հետ միասին:

Կողմերը վաղուց բաց էին  թողել այն վերջնաժամկետը, երբ համաձայնագիրը կարող էր հաստատվել ԵՄ բոլոր խորհրդարանների կողմից վավերացմամբ: Միակ տարբերակը մնել էր Եվրախորհրդարանի կողմից վավերացումը, որն էլ հնարավոր էր մինչեւ դեկտեմբերի 25-ը համաձայնության գալու դեպքում: Ստացվում է՝ ԵՄ-ն ու Մեծ Բրիտանիան կարգավորեցին իրենց առանցքային խնդիրը ժամկետի ավարտից 1 օր առաջ: