Զարիֆը վաղը կհանդիպի ՀՀ ղեկավարության հետ. ինչ է քննարկվել ավելի վաղ Բաքվում ու այսօր Մոսկվայում

Հունվարի 26-ին Հայաստան է ժամանել Իրանի Իսլամական հանրապետության արտաքին գործերի նախարար Մոհամադ Ջավադ Զարիֆը: Հունվարի 27-ի առավոտյան ժամը 10:00-ին նախատեսված է նրա եւ ՀՀ ԱԳ նախարար Արա Այվազյանի հանդիպումը: Զարիֆին այնուհետ կընդունի նաև ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։

Իրանի ԱԳ նախարարի այցը Հայաստան նախավերջին կանգառն է նրա՝ նախապես հայտարարված եւ ծրագրված տարածաշրջանային այցից: Հայաստան ժամանելուց առաջ իրանցի պաշտոնյան եղել է Ադրբեջանում, Ռուսաստանում, լինելու է նաև Վրաստանում ու Թուրքիայում: Ավելի վաղ նա նշել է, որ սա տարածաշրջանային վեց երկրների միջև համագործակցության հնարավորություն է:

Ռուսաստան կատարած այցի ժամանակ նա այսօր հանդիպել է Սերգեյ Լավրովի հետ: Բանակցությունների ավարտին Լավրովը հայտնել է, որ Մոսկվան և Թեհրանը հաստատում են իրենց փոխադարձ շահագրգռվածությունը`խորացնելու երկխոսությունը մի շարք տարածաշրջանային հարցերի շուրջ, այդ թվում` Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ ստեղծված իրավիճակի:

«Հաշվի առնելով տարածաշրջանում մեր երկրների դերը` մենք շահագրգռված ենք խորացնել երկխոսությունը այնպիսի հարցերի շուրջ, ինչպիսիք են Պարսից ծոցում անվտանգությունը, Աֆղանստանի կարգավորման խնդիրները և, իհարկե ստեղծված իրավիճակը Լեռնային Ղարաբաղում», - ասել է ՌԴ արտգործնախարարը:

Նա նաև մատնանշել է ռուս-իրանական փոխգործակցության կարևոր դերը ինչպես երկկողմ ձևաչափով, այնպես էլ ահաբեկչության, թմրանյութերի ապօրինի շրջանառության և կազմակերպված հանցավորության այլ տեսակների դեմ պայքարի միջազգային հարթակներում:

Լավրովը նշել է նաև, որ Մոսկվան և Թեհրանը անկեղծորեն շահագրգռված են բոլոր կողմերի կողմից իրանական միջուկային ծրագրի վերաբերյալ գործողությունների համատեղ համապարփակ ծրագրի լիարժեք իրականացման մեջ: «Այսօր ամենահրատապ թեմաներից մեկը Իրանի միջուկային ծրագրի շուրջ կարգավորման համար Համապարփակ գործողություններիծրագիրը փրկելու խնդիրն է: Եվ՛ մենք, և՛ Իրանը անկեղծորեն շահագրգռված ենք, որ բոլոր կողմերը, որոնք ստորագրել են միջուկային համաձայնագիրը, լիարժեք իրականացնեն գործընթացով ստանձնած պարտավորությունները»,-նշել է ՌԴ արտգործնախարարը:

Զարիֆը, խոսելով ղարաբաղյան հակամարտության մասին, ասել է, որ Մոսկվայի միջնորդությամբ հնարավոր է եղել հասնել խաղաղության ու ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումը տարածաշրջանում կայունության առաջին երաշխիքն է:

«Հաշվի առնելով տարածաշրջանում մեր երկրների դերը,  մենք շահագրգռված ենք խորացնել երկխոսությունը օրակարգային հարցերի շուրջ: Մեր ընդհանուր մտահոգությունն այն էր, որ հակամարտությունը տեղի էր ունենում մեր և ձեր հարևանությամբ, սրում էր իրավիճակը, և այնտեղ մարդիկ էին զոհվում։ Ես կարծում եմ, որ այդ հակամարտությունը մեզ համար ինչ-որ ընդհանուր գիծ ունի։ Իմ շրջագայության նպատակներից մեկն է մշակել հնարավորություններ, որոնք բխում են Ռուսաստանի նախագահի ղեկավարությամբ Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարների ձեռք բերած պայմանավորվածություններից»,- ասել է Զարիֆը։

Նա հավելել է, որ  Իրանն աշխարհագրորեն մյուսներից ավելի մոտ է հակամարտության վայրին և այդ ընթացքում անկայունություն է եղել նաև իր սահմաններին: Ըստ Զարիֆի, Թեհրանը «հսկայական ջանքեր է գործադրել» հակամարտության տարածաշրջանային լուծում առաջարկելու համար։ 

«Մեզ համար այս հակամարտության կարգավորումը շատ կարևոր է ազգային անվտանգության տեսանկյունից»,-ասել է նա:

ՌԴ այցից առաջ Զարիֆը եղել է Բաքվում: Ի դեպ, այնտեղ արել հայտարարություններ, որոնք այցից հետո որոշ աղբյուրներ որպես ոչ դիվանագիտական ու  «տգեղ» են որակել:

Իրանի ԱԳ նախարարը նախ հանդիպել է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի, այնուհետև Ադրբեջանի ԱԳ նախարար Ջեյհուն Բայրամովի հետ:

Ադրբեջանում  Զարիֆը հայտարարել էր, որ ադրբեջանական կողմի հետ նախատեսված բանակցությունների օրակարգում քննարկելու էին ղարաբաղյան խնդիրները և այլ հարցեր: Այդպես էլ եղել էր, քննարկվել էր հետպատերազմյան իրավիճակը՝ Ղարաբաղում կայունության ապահովման, տարածքների վերականգնման, ինչպես նաև տարածաշրջանային համագործակցության, այդ թվում՝ Հյուսիս-հարավ և Հարավ-արևմուտք տրանսպորտային միջանցքների փոխգործակցության հետ կապված հարցերը:

Զարիֆը Բաքվում հայտարարել է, որ Իրանը պատրաստ է օգնելու տարածաշրջանում խաղաղության ու կայունության հաստատմանը: Նա Ադրբեջանի կառավարությանն ու ժողովրդին շնորհավորել է «վերջին հաղթանակների կապակցությամբ»։ Զարիֆը նշել է, որ Իրանը պատրաստ է ակտիվ մասնակցել «ազատագրված տարածքների» վերակառուցմանը՝ տրամադրելով տեխնիկական ու ինժեներական ծառայություններ, էլեկտրաէներգիա, օգնել ականազերծման, վերանորոգման  և այլ աշխատանքներում։

Իրանի արտգործնախարարի խոսքով, նոր փուլ է սկսվել, որը նպաստում է տարածաշրջանում խաղաղության ու կայունության  հաստատմանն բոլոր կողմերի շահերին։

Զարիֆը հայտարարել էր, որ այցելելու է այն երկրներ, որոնք «կօգնեն ղարաբաղյան ճգնաժամից դուրս գալ և տարածաշրջանում խաղաղություն եւ կայունություն հաստատել»: Նա մտադիր է Բաքվից այցելել Մոսկվա, Թբիլիսի եւ Երեւան: Եվ ահա, Բաքվում նա մասնավորեցրել է, թե ինչ նկատի ուներ իր այդ հայտարարությամբ:

Իրանի արտգործնախարարի խոսքով, նոր փուլ է սկսվել, որը նպաստում է տարածաշրջանում խաղաղության ու կայունության  հաստատմանն բոլոր կողմերի շահերին։

Ըստ Զարիֆի,  Իրանը ցանկանում է, որ Ադրբեջանի կողմից պատերազմի միջոցով «ազատագրված տարածքների» բնակիչները հնարավորինս արագ վերադառնան իրենց նախկին բնակավայրեր:

Ադրբեջանի նախագհն էլ իր հերթին ասել է, որ  որ ադրբեջանական կողմը շատ ուրախ կլինի իրանական ընկերություններին տեսնել այն կազմակերպությունների շարքում, որոնք կաշխատեն Ղարաբաղի տարածքում ու հրավիրել է իրանական ընկերություններին համագործակցության: Նա Իրանը եղբայրական երկիր է անվանել՝ հավելելով, որ «եղբայր Իրանի հետ կապված են  տնտեսական, տրանսպորտային, էներգետիկ  ընդհանուր շահերով»:

Զարիֆի հաջորդ այցերը լինելու են Վրաստան ու Թուրքիա: Ավելի վաղ ԻԻՀ արտաքին գործերի նախարարությունից հայտնել էին, որ այցերի օրակարգը նախապես համաձայնեցված է: