5 տարում ՏՏ ոլորտում 20 հազար մասնագետի կարիք է լինելու. հնարավո՞ր է ապահովել այդ պահանջարկը

Բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում առաջիկա 5 տարիների ընթացքում առնվազն 20 հազար նոր մասնագետների կարիք կլինի: Ելնելով ոլորտի աճի տվյալներից՝ կանխատեսում է արել ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարությունը:

Ամենամեծ պահանջարկ ունեցող մասնագետներն են ինժեներները, ծրագրավորողները: Սրանով պայմանավորված՝ նախարար Հակոբ Արշակյանը կոչ է արել քաղաքացիներին ընտրել կրթության բնագիտական ուղղությունները:

Հեղափոխությունից հետո Կառավարության անդամները՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ, բազմիցս հայտարարել են, որ բարձր տեխնոլոգիական ոլորտը Հայաստանի համար առաջնահերթություն է: Իսկ վերջին պատերազմից հետո է՛լ ավելի է կարեւորվում տեխնոլոգիական զարգացումը: Այդ զարգացման գլխավոր հենքը, թերեւս, ՏՏ ոլորտի համապատասխան գիտելիքն է, իսկ թե որքանով կհաջողվի 5 տարի հետո ունենալ անհրաժեշտ մասնագետներ, այս պահին դեռեւս վաղ է ասել:

ԲՏԱ նախարարության ծրագրերի վարչության պետ Անահիտ Սարգսյանը ՀԺ-ի հետ զրույցում ասաց՝ տարին տարվա վրա փոփոխվում է մասնագետների պահանջարկը: Նրա խոսքով՝ նախարարությունն ունի բուհ-մասնավոր հատված համագործակցության կրթական ծրագիր. «2020թ. դեկտեմբերին ոլորտի ընկերությունների մեջ հարցում ենք անցկացրել: 164 ընկերությունից պատասխան ենք ստացել, թե ինչ մասնագիտական պահանջարկ կա այս պահին ընկերությունների մոտ: Այդտեղ նաեւ իրենք են նշում, թե այդ մասնագետների ինչ մակարդակ են ակնկալում՝ սկսնակ, միջին, թե բարձր»: 

Հարցին, որտեղի՞ց են 20 հազար մասնագետների պահանջարկը լրացնելու, Սարգսյանը պատասխանեց՝ բուհից ու այդ առումով շատ ցանկալի է, որ բուհական կրթությունը համապատասխանի գործատուների պահանջներին:

Նրա խոսքով՝ առաջին հերթին ՏՏ ոլորտին կրթություն տրամադրում է Պոլիտեխնիկական համալսարանը, նաեւ այլ համալսարաններ ունեն մագիստրոսական ծրագրեր:

Անդրադառնալով հարցին, թե ինչպե՞ս են կարողանալու այնպես անել, որ 5 տարուց հետո անհրաժեշտ 20 հազար մասնագետը լինի, եւ ո՛չ կադրերի խնդիր ունենանք, ո՛չ էլ պահանջարկից շատ մեծ թիվ՝ ԲՏԱ նախարարության պաշտոնյան ասաց. «Մեր ոլորտն այնպիսին է, որ դու կարող ես հեռահար աշխատել աշխարհի ցանկացած երկրի համար: Երբեք շատ չեն լինելու մասնագետներն այս ոլորտում»:

Հարցին՝ կանխատեսում կա՞, թե նույն ժամանակահատվածում՝ 5 տարի հետո, որքան կկազմի ոլորտի միջին աշխատավարձը, Սարգսյանը պատասխանեց. «Այս պահին միջին ամսական աշխատավարձը 800 հազար դրամ է, հարկերը ներառյալ: Կանխատեսումը 5 տարվա կտրվածքով այն է, որ միջին աշխատավարձը հասնելու է 1 մլն դրամի»:

Նրա խոսքով՝ նախարարության հիմնական նպատակն այն է, որ քաղաքացիները տեխնիկական կրթություն ստանալիս պարտադիր բուհական կրթություն ստանան, ունենան լավ հիմք եւ հետո նոր բարելավեն իրենց գիտելիքները նեղ մասնագիտական դասընթացներով:

Հարցին՝ ռազմարդյունաբերության ոլորտի մասնագետների պահանջարկը ինչպե՞ս են պատրաստվում լրացնել, Սարգսյանը պատասխանեց՝ նույն կերպ. «Որոշ գործարաններ 1-ին, 2-րդ կուրսի ուսանողներին պրակտիկա են վերցնում, սովորեցնում են ու հետագայում պատրաստված մասնագետներ են դառնում հենց այդ գործարանների համար: Կարծում եմ՝ դա շարունակական կլինի՝ բուհական կրթություն եւ պրակտիկ փորձ»:

ՀՀ Ազգային ժողովի «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Ալեքսեյ Սանդիկովի կարծիքով՝ Հայաստանի ՏՏ ոլորտի մեծ մասն այսօր աշխատում է ծրագրային ապահովման վրա, բայց կարեւոր է նաեւ, որ մարդիկ դառնան ինժեներ, նախագծող: «Եթե մենք կարողանանք ծրագրային ապահովում եւ սարքերի նախագծում անել ու վերջնական պրոդուկտ տալ, ապա ցանկացած անիրատեսական նպատակ իրագործելի է: Վերջին պատերազմն էլ ցույց տվեց, որ ՏՏ լուծումները բոլոր ոլորտներում գերակայում են»,- ասաց Սանդիկովը:

Ըստ նրա՝ եթե Հայաստանը կարողանա վերականգնել իր ավանդական ինժեներական հզոր դպրոցը, ապա իրատեսական է, որ 5 տարուց 20 հազար աշխատատեղի հարցը կլուծվի ոլորտում. «Բայց դրա համար ահռելի մեծ ջանքեր են պետք դնել: Այդ օրակարգը քանի տարի է՝ կա, բայց աճի տեմպերը մի քիչ հեռու են իդեալական լինելուց»:

Պատգամավորի կարծիքով՝ ՏՏ ոլորտը շատ արագ զարգացող ոլորտ է, եւ մինչեւ ուսանողը գնում է համալսարան, 5-6 տարի սովորում է, ոլորտը շատ կտրուկ փոփոխությունների կարող է ենթարկվել. «Այստեղ նաեւ շատ մեծ դերակատարություն ունի միջին մասնագիտական կրթությունը, որտեղ աշխատող ձեռքեր են պետք: Ցավոք, մեզ մոտ այդ միջին մասնագիտական կրթության ոլորտն այս պահին բավականին «կաղում» է: Չմոռանանք, որ ՏՏ ոլորտն իր հասանելիությամբ բավականին մրցունակ է, ու շատ թե քիչ իրեն դրսեւորած մասնագետին հեշտությամբ կարելի է «փախցնել» եւ աշխատեցնել այլ երկրների ՏՏ ընկերություններում»:

Նա նշեց, որ ծրագրավորումն այս պահին բավականին կայացած է, եւ, օրինակ, Մերգելյան ինստիտուտի տարածքում գրասենյակների մեծ մասը վարձակալության է տրված ընկերությունների, որոնք զբաղվում են ծրագրային ապահովումներով:

Հարցին՝ ո՞ր տարիքային խմբին պետք է պատրաստել ոլորտի պահանջարկը լրացնելու համար, Սանդիկովը պատասխանեց, որ նոր սերնդում ՏՏ ոլորտի լուծումների նկատմամբ տարիքային ցենզը իջել է. «Եթե  հիմա էլ սկսենք աշխատել 12-13 տարեկանների հետ, իրենց չափահաս դառնալուն պես հզոր արդյունքներ կարող ենք ունենալ»:

ՏՏ ոլորտի փորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանը մեր զրույցում ասաց՝ ՏՏ ոլորտն աճում է, եւ սպասելի է, որ մեծ թվով աշխատատեղերի պահանջարկ կլինի:

«Բայց հենց այդ աճն էլ կարող է հարվածել ոլորտին, որովհետեւ իսկապես մենք այդքան մասնագետ ունենալու ներուժ այս պահին չունենք: Այստեղ լուծումը պետք է կոմպլեքս լինի, ու պահանջարկը լրացնելու կարեւոր քայլերից մեկը դրսից աշխատուժ բերելն է լինելու»,- ասաց փորձագետը:

Նրա խոսքով՝ այսօր էլ Հայաստանում ոլորտի մեծ գործատուները դրսից մասնագետների են բերում:

Հարցին՝ այս պահին ընթանո՞ւմ ենք այն ուղղությամբ, որ 5 տարի հետո 20 հազար նոր մասնագետ ունենանք ոլորտում, Մարտիրոսյանը պատասխանեց. «Պետք է հարկային բեռը ինչ-որ հատվածներից հանես, գիտական զարգացումը խթանես: ՏՏ ոլորտը միայն բուն ծրագրավորումը չէ: Այսօր գիտելիքահեն ոլորտներն ու ՏՏ ոլորտն իրար հետ են սերտաճում: Եթե չես ուզում զուտ սպասարկող երկիր լինել, պետք է նաեւ այդ ուղղությամբ գնաս»:

Փորձագետի կարծիքով՝ ներկա վիճակից ելնելով՝ հնարավոր չէ 5 տարի հետո 20 հազար նոր մասնագետ ունենալ. «Կառավարությունը պլանավորում է մայիսից կրթական ոլորտը ավելացված արժեքի հարկի տակ դնել, ինչը բացարձակ հակառակ ուղղություն է: Դու պետք է դպրոցն ու մասնավոր համալսարանները խթանես, որ շատ լինեն, տարբեր լինեն ու հասանելի: Այդ դեպքում կստանաս ինչ-որ մի բան»:

Ըստ նրա՝ սպասել, որ պետությունը ինչ-որ մի բան կստեղծի, պետք չէ, քանի որ պետությունը դանդաղ, բյուրոկրատացված համակարգ է: Պետությունը պարզապես պետք է թույլ տա, որ մասնավոր հատվածը ստեղծի նոր կրթության ձեւեր: