Թուրքիայում չստացված հեղափոխության գործով ցմահ ազատազրկման դատապարտված սպաների թիվը հասավ 359-ի

Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի իշխանությունը տապալելու անհաջող փորձից գրեթե հինգ տարի անց, թուրքական դատարանն այսօր նախկին զինվորականների հերթական մի մեծ խմբի դատապարտել է ցմահ ազատազրկման:

Անկարայի դատարանը Թուրքիայի Զինված ուժերի 22 նախկին սպաներին մեղավոր է ճանաչել 2016 թվականի հուլիսի 15-ի հեղաշրջմանը մասնակցելու համար:

Թուրքական Anadolu գործակալությունը, վկայակոչելով «արդարադատության համակարգի աղբյուրներին», հաղորդել է «մի քանի» դատապարտյալի մասին և հրապարակել նրանցից երեքի անունները:

Ըստ Agence France-Presse- ի և Anadolu- ի, այսօր դատապարտված սպաները հեղափոխության փորձի ժամանակ ղեկավարել են կենտրոնական հեռուստատեսության գրավումը, որտեղ նրանք ստիպել են եթերի պատասխանատուներին հեռարձակել ու ժողովրդին փոխանցել հեղաշրջման բովանդակությունը, ինչպես նաև գրոհել են Գլխավոր շտաբի շենքը:

Հրապարակված դատավճիռը մաս է կազմում հսկայական դատավարության, որի ժամանակ մեղադրյալի աթոռին են հայտնվել  497 նախկին զինվորականներ, այդ թվում ՝ նախագահի պահակախմբի սպաներ և զինվորներ: Նրանց մեծ մասն արդեն ստացել է պատիժներ:

2020-ի նոյեմբերին այս գործով մեկ օրում միանգամից ցմահ ազատազրկման է դատապարտվել 337 մարդ, դարձյալ՝ հիմնականում զինվորականներ: Սա Թուրքիայում տեղի ունեցած ռազմական հեղաշրջման փորձի դատավարությունների ամենաբուռն օրն է եղել: 

Ընդհանուր առմամբ, իշխանությունը զավթելու փորձ կատարելու և նախագահ Էրդողանին սպանելու փորձ կատարելու մեղադրանքով դատարան է ներկայացվել գրեթե 500 մարդ, այդ թվում ՝ 25 գեներալ և 10 քաղաքացիական անձ: 475 ամբաստանյալներն այս կամ այն կերպ կապված էին Անկարայի մերձակայքում գտնվող Ակինջի ավիաբազայի հետ, որտեղ ձախողված հեղաշրջման օրերին տեղի են  ունեցել առանցքային իրադարձություններ:

Ցմահ ազատազրկման դատապարտված  337 մեղադրյալներից 14-ը (10 ռազմական օդաչու և չորս քաղաքացիական անձ) մինչ դատավճիռը պահվում էին բարձր անվտանգության ռեժիմի բանտում:

Դատավարությունը շարունակվում էր 2017-ի հուլիսի վերջից, Անկարայի արվարձանում գտնվող Սինջան բանտային համալիրի տարածքում: Այս դատավարության համար հատուկ կահավորվել է 1500 մարդ տեղավորող դահլիճ: Պատժի հրապարակման օրերին բոլոր դահլիճները լեփ-լեցուն են լինում:

Ընդհանուր առմամբ, հեղաշրջման փորձից հետո դրան այս կամ այն կերպ որևէ մասնակցություն ունեցած տասնյակ հազարավոր թուրքեր ենթարկվել են բռնաճնշումների: Ավելի քան 2500 մարդ դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման, ավելի քան 100 հազար պետական ծառայողներ հեռացվել են աշխատանքից կամ կասեցվել է նրանց պայմանագիրը:

Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հեղաշրջումը կազմակերպելու մեջ մեղադրում է իր վաղեմի թշնամուն ՝ հիմա ԱՄՆ-ում բնակվող իսլամական քարոզիչ Ֆեթուլլահ Գյուլենին (նա հերքում է իր մասնակցությունը հեղաշրջմանը), և հետապնդում, այնուհետ պատիժների է ենթարկում Գյուլենի իրական և ենթադրյալ բոլոր կողմնակիցներին Թուրքիայում:

Էրդողանի և նրա «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության պայքարը զինված ուժերի հետ շարունակվում է ձախողված հեղաշրջման սյուժեի սահմաններից դուրս: Բանն այն է, որ Թուրքիայում պետական մակարդակով ու ամենախիստ ձևով ճնշվում են երկրի նախագահի դեմ ցանկացած հայտարարություն կամ արտահայտություն, որն իշխանությունները կարող են որակել իբրև վիրավորանք:

Այս երկուշաբթի օրը իշխանությունները ձերբակալել էին 10 թոշակառու ծովակալների (նրանք 104 նախկին ռազմածովային սպաների թվում էին), ովքեր բաց նամակ են ստորագրել Էրդողանի՝ Բոսֆորը շրջանցող Սև և Մարմարա ծովերի միջև ջրանցք կառուցելու ծրագրերի դեմ:

Էրդողանի մամուլի քարտուղար Իբրահիմ Կալինը հայտարարել է, որ հիշյալ զինվորականների կողմից նախագահի քննադատությունը հիշեցնում է հեղափոխության ժամանակները, և թուրք ժողովուրդն ու նրա ներկայացուցիչները թույլ չեն տա, որ այդպիսի մտածելակերպը մնա զինվորականների շրջանում:

Ջրանցքի հետ կապված գաղափարի քննադատները, մասնավորապես, մտահոգված են, որ այն չի ենթարկվի Մոնտրոյի կոնվենցիային, որը սահմանափակում է ռազմանավերի անցումը Սեւ ծով:

Իշխանությունները նախ ասում են, որ ավելի քան 9 միլիարդ դոլար արժողությամբ այս 45 կիլոմետրանոց ջրանցքը, որը փորվել է Ստամբուլից հյուսիս, կթեթեւացնի Բոսֆորի ծանրաբեռնվածությունը և կնվազեցնի նեղուցում բախումների հավանականությունը:

Չորեքշաբթի օրը Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը ասել է, որ շուտով Թուրքիան կհայտարարի ջրանցքի կառուցման մրցույթ և ամռանը կսկսի նախապատրաստական աշխատանքներ: