«ՀԱՊԿ-ում որոշ երկրներ Ադրբեջանի հետ մոտ են». ռազմական մեկնաբանը՝ Հայաստանի դիմումի հնարավոր արձագանքների մասին

Հայաստանն այսօր նախաձեռնեց ՀԱՊԿ-ին դիմելու գործընթաց՝ ադրբեջանական կողմի սադրանքներին հակազդելու համար:

Որքանո՞վ է ռեալ, որ Հայաստանի դիմումը հաշվի առնելով ՀԱՊԿ-ն միջամտի, ինչպիսի՞ն կարող է լինել այդ միջամտությունը. թեմայի շուրջ մեր հարցերին է պատասխանել ռազմական մեկնաբան Դավիթ Հարությունովը:

- Պարոն Հարությունով, ադրբեջանական կողմի սադրանքները, ձեր կարծիքով կվերածվե՞ն ավելի լայնամասշտաբ ռազմական գործողությունների:

- Այն, ինչ տեղի է ունենում, ամբողջությամբ համապատասխանում է Սյունիքի հանդեպ Ադրբեջանի նկրտումների մասին հայտարարություններին: Միանշանակ է, որ սա այդ ռազմավարության մի մասն է: Ենթադրելի է, որ այսպիսով ճնշման մեխանիզմ է կիրառվում հայկական կողմի հանդեպ: Թե դա կվերածվի՞ ավելի լայնամասշտաբ գործողության՝ այս պահին դեռ դժվար է ասել:

- Մենք այս պահին պատրա՞ստ ենք ռազմական գործողությունների:

- Դա կախված է նրանից՝ ինչ ծավալի էսկալացիա կլինի, Աստված չանի: Այն, ինչ հիմա տեղի է ունենում, պատերազմից հետո այդ ռազմական թուլության հետեւանքն է: Ադրբեջանում հայկական կողմը ընկալվում է որպես թույլ կողմ ու իրենք տեսնում են դաշտ նման ճնշումների համար: Այսինքն եթե Հայաստանի ռազմական անվտանգության ապահովման խնդիր չլիներ, որը օբյեկտիվորեն կա ու փաստացի շատ մեծ մասով Ռուսաստանն է իրականացնում, նման խնդիր չէր լինի:

- Հայաստանը պաշտոնապես դիմում է ՀԱՊԿ-ին: Ձեր կարծիքով կմիջամտի՞ այդ կառույցը, թե՞ ոչ:

- Նայած ինչ ենք մենք հասկանում միջամտել ասելով: Եթե բուն ռազմական միջամտության մասին է խոսքը՝ հարց է, թե կառույցի որ մասը: Այս կառույցը միատարր չէ:

- Կարո՞ղ եք ասել, որոնք են ընթացակարգերը, ի՞նչ կարող է հետեւել այս դիմումին:

- Ցանկացած ընթացակարգ միս ու արյուն է ստանում, եթե կա քաղաքական կամք: Այսինքն մենք ռազմական պատմությունիից գիտենք, որ որոշակի նկատառումներից ելնելով որոշ պայմանագրեր կարող են մասնակի կիրառվել կամ չկիրառվել ընդհանրապես: Ամենահեշտ օրինակը Կիպրոսի ճգնաժամի դեպքում ԱՄՆ դիրքորոշումն էր, երբ որ իրենք ՆԱՏՕ-ի անդամ Հունաստանին միանշանակ չէին աջակցում: Այսինքն այստեղ դժվար է ասել՝ ինչքանով կա քաղաքական կամք Ռուսաստանի ու ՀԱՊԿ մյուս անդամների մոտ՝ միջամտել ու ակտիվ աջակցել: Մյուս երկրների հետ հատկապես խնդիր կա, որովհետեւ այնտեղ երկրներ կան, որոնք Ադրբեջանի հետ շատ մոտ հարաբերություններ ունեն թե՛ տնտեսական, թե ռազմական:

Եվ այնտեղ նաեւ երկրներ կան, որոնք հայտարարել են, որ աշխատելու են իրենց սահմաններից դուրս ոչ մի ակտիվության չմասնակցել: Այսինքն այն տարբերակը, որ ամբողջ կազմակերպությունը միասնական գործելու է՝ քիչ հավանական եմ համարում: Երկրորդ խնդիրը. մենք տեսնում ենք, որ ռուսական կողմն արդեն որոշակի դիվանագիտական ճնշում բանեցնում է Ադրբեջանի վրա, չի բացառվում, որ այդ ճնշումը լինի ռազմական դեմոնստրացիաների տեսքով:

Բայց պետք է հաշվի առնել, որ ռուսական կողմը նման իրավիճակներում աշխատում է չստեղծել լայնածավալ գործողությունների ռիսկեր Ադրբեջանի հետ, որովհետեւ իրենք նախ շահագրգռված են այդ երկրի հետ հարաբերություններով, երկրորդ, այնտեղ կա Թուրքիայի գործոն: Հիմա Ադրբեջանի տարածքում կա Թուրքիայի ռազմական ներկայությունը եւ դա ուղղված է այդ երկիրը պաշտպանելուն: Այսինքն պոտենցյալ կոնֆլիկտը Ադրբեջանի հետ կարող է առաջացնել ռուս-թուրքական կոնֆլիկտ, ինչը այնտեղ հաշվի են առնում:

Իրականում ռուսական դինանագիտությունը բարդ իրավիճակում է, որովհետեւ մի կողմից խնդիր ունեն զսպել թուրքական ակտիվությունը տարածաշրջանում, որը միշտ ընկալվել է իրենց ազդեցության գոտի, բայց մյուս կողմից խնդիր կա, որ դա անվերահսկելի բնույթ չկրի, եւ չդրդեն Ադրբեջանին դեպի Արեւմուտք: Կողքից Ռուսաստանի գործողությունների անհասկանալի թվալն այս գործոններով է պայմանավորված:

- Ամեն դեպքում խնդրում եմ զուտ ընթոացակարգային առումով նշել, թե ինչ է հետեւելու Հայաստանի դիմումին:

- Սկսվելու է որոշակի բանակցություններ՝ համատեղ որոշակի գործողությունների շուրջ, այդ փուլն է հիմա հայկական կողմը նախաձեռնում, բայց դա կվերածվի այլ բանի թե չէ, դա քաղաքական կամքով է պայմանավորված:

- Այսինքն չեք բացառում, որ հայաստանը մնա միայնա՞կ Ադրբեջանի սադրանքների դեմ պայքարում:

- Մենք հիմա գործ ունենք լոկալ միջադեպի հետ, այդ լոկալ միջադեպի դեպքում սկսել գլոբալ գործընթաց՝ ռուսական կողմը կաշխատի բանը դրան չհասցնել, բայց եթե խոսքը գնա լայնածավալ հարձակման մասին՝ այդ դեպքում այլընտրանք չի լինի, ոչ միայն քաղաքական պատճառներով, այլ նրա համար, որովհետեւ այստեղ իրենց զինված ուժերն են եւ իրենք էլ հարվածի տակ կհայտնվեն: