Ryanair -ի ինքնաթիռը ականապա՞տ էր, թե՞ վայրէջք է կատարել Լուկաշենկոյի պահանջով. Եվրոպան կպատժի Բելառուսին

Մայիսի 23-ին Ryanair ավիաընկերության ինքնաթիռը արտակարգ վայրէջք է կատարել Մինսկում:

Օդանավում է եղել Բելառուսում ծայրահեղական ճանաչված NEXTA Telegram ալիքի նախկին գլխավոր խմբագիր և հիմնադիրներից մեկը`Ռոման Պրոտասևիչը: Նրան բերման են ենթարկել: Ձերբակալվել է նաև ռուս մի կին՝ Սոֆյա Սապեգան:

Ինչպես են զարգացել իրադարձությունները

Մոսկվայի ժամանակով 14:00-ից հետո, Մինսկի օդանավակայանի մամուլի ծառայությունը հայտարարել է Աթենքից Վիլնյուս թռչող Ryanair ինքնաթիռի արտակարգ վայրէջքի մասին՝ ականապատված լինելու  հաղորդագրությունից հետո: Ականի առկայությունը չի հաստատվել, Բելառուսի քննչական կոմիտեն քրեական գործ է հարուցել վտանգի մասին գիտակցաբար կեղծ հաղորդման փաստի առթիվ, գրում է TACC-ը:

Բելառուսի տրանսպորտի եւ կապի նախարարության ավիացիայի վարչության տնօրեն Արտեմ Սիկորսկին հայտնել է, որ ինքնաթիռի ականապատ լինելու մասին հաղորդագրության հեղինակները սպառնացել են պայթեցնել այն հրթիռով՝ Վիլնյուսի վրայով թռիչքի ժամանակ: Տրանսպորտի նախարարությունը հերյուրանք է որակել հայտարարությունները՝  Ryanair օդանավը օդ-երկինք հրթիռներով պայթեցնելու  սպառնալիքների մասին:

Ինչպես հայտնել են Մինսկի օդանավակայանում, ինքնաթիռում եղել է 123 ուղևոր:  Պաշտոնական Լիտվան էլ մեկ այլ թիվ է հրապարակել, նշվել է, որ այս չվերթում 12 երկրների շուրջ 170 ուղևորներ են եղել, այդ թվում ՝ Լիտվայի ավելի քան 90 քաղաքացի:

Ryanair- ը հաստատել է, որ իրենք բելառուսական կարգավարներից ստացել են Մինսկում ինքնաթիռը վայրէջք կատարելու մասին հրահանգներ: Ընկերությունը կարծում է, որ ինքնաթիռում ոչ թե ռումբ կամ ական է եղել, այլ եղել են բելառուսական հատուկ ծառայությունների աշխատակիցներ:

Ըստ Բելառուսի Պաշտպանության նախարարության, ՄիԳ -29 կործանիչի հերթապահ անձնակազմը օդ է բարձրացվել օդանավն ուղեկցելու համար: BelTA գործակալությունը, վկայակոչելով Առաջին տելեգրամ ալիքին, հայտնում է, որ Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն անձամբ է տվել ինքնաթիռը Մինսկ տեղափոխելու հրամանը, որն ի կատար են ածել բելառուսցի զինվորականները:

Միայն Մոսկվայի ժամանակով ժամը 20: 50-ին է  հաջողվել ինքնաթիռը ուղարկել Վիլնյուս: Մոսկվայի ժամանակով ժամը 21:37-ին հայտնի է դարձել, որ այն վայրէջք է կատարել:

Բելառուսի տրանսպորտի նախարարությունից հայտնել են, որ կարգավարներն իրականում ճնշում չեն գործադրել Ryanair ինքնաթիռի անձնակազմի վրա՝ Մինսկում վայրէջքի որոշում կայացնելու հարցում: Երկրի ռազմաօդային ուժերը նշել են նաև, որ ՌՈՒ ՄիԳ -29 և Բելառուսի զինված ուժերի հակաօդային պաշտպանության ուժերի հերթապահ անձնակազմը չի ստիպել քաղաքացիական ինքնաթիռին հետ դառնալ Լիտվայի հետ հանրապետության պետական սահմանից:

Այսօր արդեն,  Բելառուսում ստեղծվել է հանձնաժողով` Ryanair ինքնաթիռի վայրէջքի հետ կապված միջադեպը հետաքննելու համար: Մինսկը նաև հրավիրել է Վիլնյուսին ՝ համատեղ հետաքննելու ինքնաթիռի հետ կապված իրավիճակը:

Մինսկում պատրաստակամություն են հայտնել տրամադրել միջադեպի հետ կապված ցանկացած տեղեկատվություն:

Ինչի մեջ է մեղադրվում Պրոտասևիչը

2020 թ.-ի հոկտեմբերի 20-ին Բելառուսի Գերագույն դատարանը հաղորդեց, որ NEXTA տելեգրամ-ալիքը և դրա տարբերանշանը հանրապետությունում ճանաչվել են որպես ծայրահեղական կազմակերպություն՝ նման նյութերի հրապարակման ու տարածման համար: Այս ամենի մեջ մեղադրում են ալիքի հիմնադիրներ Ստեփան Պուտիլոյին և Ռոման Պրոտասևիչին, բացի այդ, նրանք մեղադրվում են զանգվածային անկարգություններ կազմակերպելու և անհնազանդության հետ կապված խմբակային գործողություններ կատարելու մեջ, ներկայացուցիչների իշխանության իրավական պահանջները չկատարելու, ինչպես նաև սոցիալական թշնամանք և տարաձայնություններ հրահրելու մեջ:

2021 թվականի փետրվարին Բելառուսը փաստաթղթեր է ուղարկել Լեհաստան ՝ Պուտիլոյին և Պրոտասևիչին արտահանձնելու համար:

Բելառուսի ԱԱԾ-ն նրանց ներառել է նաև ահաբեկչության մեջ ներգրավված անձանց ցուցակում:

Բելառուսական քրեական օրենսգրքի 293-րդ հոդվածի համաձայն` Պրոտասևիչին կարող է սպառնալ մինչև 15 տարվա ազատազրկում:

Միջադեպի միջազգային արձագանքը

Բելառուսի գործերի ժամանակավոր հավատարմատարը կանչվել է Լիտվայի արտաքին գործերի նախարարություն: Գերատեսչությունը վախենում է, որ Պրոտասեւիչը կարող է մահապատժի ենթարկվել: Լիտվայի նախագահ Գիտանաս Նաուսեդան կարծում է, որ ինքնաթիռը հարկադրված է վայրէջք կատարել Մինսկում՝ իշխանության պահանջով:

Նաև, Բելառուսի դեսպանները կանչվել են Էստոնիայի և Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարարություններ: Բացի այդ, Եվրամիությունը ևս կանչել է Բելառուսի մշտական ներկայացուցիչ Ալեքսանդր Միխնևիչին: 

Լատվիան և Չեխիան որոշել են բողոքել Բելառուսի դեմ: Միջադեպը դատապարտվել է նաև Հունաստանի, Ավստրիայի, ԱՄՆ-ի, Իռլանդիայի, Կիպրոսի, Մեծ Բրիտանիայի կողմից:

Շվեդիայի արտգործնախարար, ԵԱՀԿ գործող նախագահ Էն Լինդեի խոսքով ՝ Եվրամիությունն արդեն պատրաստում է Մինսկի դեմ պատժամիջոցների չորրորդ փաթեթը:

Գերմանիան ևս հայտարարել է, որ Եվրամիությունը ստիպված կլինի պատժամիջոցներ կիրառել Լուկաշենկայի դեմ:

Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարարությունը նախազգուշացրել է Բելառուսին «լուրջ հետևանքների» մասին: Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարար Դոմինիկ Ռաաբը ասել է, թե Լոնդոնը կքննարկի «Հյուսիսային հոսք 2» և «Յամալ-Եվրոպա» խողովակաշարերին սահմանափակող միջոցներ կիրառելու առաջարկը՝ հարկադիր վայրէջքի դեպքից հետո:

IATA- ն կոչ է արել մանրակրկիտ հետաքննել միջադեպը: ICAO- ն նշել է, որ Ryanair ինքնաթիռի հետ կապված միջադեպը կարող է հակասել Չիկագոյի կոնվենցիային:

Եվրահանձնաժողովի ղեկավար Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը հայտարարել է, որ միջադեպի պատասխանատուները պետք է ենթարկվեն պատժի: Եվրախորհրդարանը տեղի ունեցածը համարել է պետական ահաբեկչություն, իսկ Լուկաշենկոյին՝ բռնապետ:

ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Յենս Ստոլտենբերգը կատարվածը որակել է վտանգավոր նախադեպ: Դաշինքի անդամ երկրների դեսպանները մտադիր են քննարկել մայիսի 25-ին տեղի ունեցածը:

ՌԴ նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը հրաժարվել է գնահատել Ryanair ինքնաթիռի վայրէջքը Մինսկում ՝ նշելով, որ միջազգային ավիացիոն կառույցները պետք է իրավիճակը դիտարկեն ստանդարտներին համապատասխանության տեսանկյունից: 

Ռուսաստանի արտգործնախարարության խոսնակ Մարիա Զախարովան հայտարարել է, որ Արևմուտքը չպետք է ցնցվի Մինսկում Ryanair- ի միջադեպից:

Թռիչքների և տարանցման արգելք

Բելառուսի ավիացիոն իշխանություններն ակնկալում են, որ Եվրամիությունը չի արգելի եվրոպական ավիաընկերությունների թռիչքները հանրապետության օդային տարածքով:

ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի որոշ օրենսդիրներ կոչ են անում սահմանափակել և արգելել թռիչքները Բելառուսի վրայով:

Ըստ Bloomberg- ի՝ Եվրամիությունը քննարկում է բելառուսական ավիաընկերությունների համար կառույցի երկրներում ինքնաթիռների վայրէջք կատարելու հնարավոր արգելքը:

Բելգիայի իշխանությունները կոչ են արել արգելել բելառուսական Belavia ինքնաթիռների վայրէջքը ԵՄ երկրների օդանավակայաններում: Ֆրանսիան առհասարակ չի բացառել ԵՄ ինքնաթիռների համար Բելառուսի օդային տարածքի փակումը: Լիտվան արգելել է Բելառուսի օդային տարածքը հատող ինքնաթիռների ընդունումը, Լատվիայի ազգային AirBaltic ավիաընկերությունը որոշում է կայացրել դադարեցնել թռիչքները Բելառուսի վրայով:

Հունգարական  Wizz Air ավիաընկերությունը վերափոխել է Կիև-Տալին չվերթը ՝ շրջանցելով բելառուսական հանրապետության օդային տարածքը:

Օդային տրանսպորտի դաշնային գործակալությունը հաղորդել է, որ Բելառուսով ռուսական ավիաընկերությունների թռիչքներն իրականացվում են կանոնավոր ռեժիմով: Ուկրաինան ևս քննարկում է Belavia ավիաընկերության չվերթներն արգելելու հնարավորությունը: Շվեդիան խորհուրդ չի տալիս թռիչքներ իրականացնել Բելառուսի օդային տարածքում ավիափոխադրումների համար:

Լոնդոնը դադարեցրել է Belavia ավիաընկերության Մեծ Բրիտանիա թռիչքի թույլտվությունը: