ՄԻԵԴ-ը ադրբեջանական կտտանքների հետևանքով մահացած Մ. Խոջոյանի և Կ. Պետրոսյանի գործերով վճիռներ է կայացրել

Տարիներ առաջ բերքահավաքի ժամանակ տեղանքը շփոթելու և ադրբեջանական կողմում հայտնվելու հետևանքով գերեվարված Մամիկոն Խոջոյանի և ցախ հավաքելիս մոլորվելու հետևանքով ադրբեջանական սահմանը հատելուց հետո գերեվարված Կարեն Պետրոսյանի գործերով ՄԻԵԴ-ը վճիռներ է կայացրել:

Այդ վճիռների համաձայն՝ հաստատվել է, որ Ադրբեջանը խախտել է Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայով երաշխավորված հիմնական իրավունքները մի քանի կետով միաժամանակ: 

Եվրոպական դատարանը Մամիկոն Խոջոյանի և Կարեն Պետրոսյանի ընտանիքի անդամների ոչ նյութական վնասի հատուցում է սահմանել 40,000-ական եվրո։

Այս մասին ֆեյսբուքյան իր էջում հայտնում է իրավապաշտպան Արտակ Զեյնալյանը, որը ներպետական ատյաններում և ՄԻԵԴ-ում այս գործերը վարող խմբի իրավապաշտպաններից մեկն է:

Նրա գրառումը՝ գերիների պատմություններով, ներկայացնում ենք ստորև.

Այսօր՝ 04.11.2021թ., ՄԻԵԴ-ի կողմից հրապարակվեցին երկար սպասված երկու վճիռներ՝ ադրբեջանական պաշտոնատար անձանց կողմից համապատասխանաբար՝ 28.01.2014թ. և 07.08.2014թ. ազատազրկված (ձերբակալված) Մամիկոն Խոջոյանի և Կարեն Պետրոսյանի գործերով։

Մ. Խոջոյանը (լուսանկարում՝ վերևում) (Տավուշի մարզի Վերին Կարմիրաղբյուր համայնքի բնակիչ) անհետացել էր Հայաստանի տարածքում դաշտում խաղող հավաքելիս և հայտնվել Ադրբեջանի իրավազորության ներքո:

04.03.2014թ․ Մ. Խոջոյանը վերադարձվել էր հայկական կողմին և երկուս ու կես ամիս անց մահացել։ Ադրբեջանում ազատազրկման մեջ նա ենթարկվել էր կտտանքների, այդ թվում՝ ստացել հրազենային վիրավորում, ինչպես նաև նրան ներակել էին սոլյարայուղ:

Կ. Պետրոսյանը (լուսանկարում՝ ներքևում) (Տավուշի մարզի Չինարի համայնքի բնակիչ) ցախ հավաքելիս մոլորվել էր և հայտնվել ադրբեջանական Աղբուլաղ գյուղում, ապա՝ ձերբակալվել Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից: Մեկ օր անց իշխանությունները հայտարարեցին, որ Կարենը մահացել է սրտի կաթվածից: Նրա աճյունը հայկական կողմին՝ հարազատներին վերադարձվել էր երկու ամիս անց՝ արհեստականորեն նեխած վիճակում: Ադրբեջանում Կարենը ենթարկվել էր կտտանքների և ծիսական գլխատման:

ՄԻԵԴ-ը երկու գործերով ճանաչել է Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայով երաշխավորված հիմնական իրավունքների խախտումը, այն է՝ 2-րդ հոդվածի (կյանքի իրավունք), 3-րդ հոդվածի (խոշտանգումների արգելում), 5-րդ հոդվածի (ազատության և անձնական անձեռնամխելիության իրավունք) այդ հոդվածներով երաշխավորված իրավունքների խախտումները։

13-րդ հոդվածի (իրավական պաշտպանության արդյունավետ միջոցի իրավունք) և 14-րդ հոդվածի (խտրականության արգելում) հոդվածներով առանձին քննություն Դատարանը չի իրականացրել, քանի որ այդ իրավունքների խախտումը իրականացված ազգային ատելության հողի վրա արդեն իսկ ճանաչել է 2-րդ և 3-րդ հոդվածներով սահմանված իրավունքների խախտումների ճանաչմամբ։

Մասնավորապես՝ Դատարանը նշում է, որ Կոնվենցիայի 13-րդ և 14-րդ հոդվածներով ներկայացված գանգատները հիմնված են նույն փաստերի վրա, ինչ 2-րդ, 3-րդ և 5-րդ հոդվածներով:

Ավելին՝ Դատարանը հաշվի է առնում այն պատճառաբանությունը, որը հանգեցրել է ճանաչելու 2-րդ հոդվածի խախտումներ. դրա բովանդակային, ինչպես նաև ընթացակարգային ասպեկտները, և 3, մասնավորապես, որ պատասխանող կառավարությունը չի կատարել իր ապացուցման բեռը դիմումատուների այն պնդումների առնչությամբ, որ Մամիկոն Խոջոյանը և Կարեն Պետրոսյանը ենթարկվել են դաժան վերաբերմունքի, որը հավասար է խոշտանգումների, և նրանց կյանքը գտնվել է անմիջական վտանգի տակ։

Ավելին՝ պատասխանող պետությունը որևէ հետաքննություն չի իրականացրել նրանց գերության մեջ գտնվելու ժամանակ նրանց նկատմամբ վերաբերմունքի վերաբերյալ, թեև իրավիճակը դա պահանջում էր։

Դատարանը Մամիկոն Խոջոյանի և Կարեն Պետրոսյանի ընտանիքի անդամների ոչ նյութական վնասի հատուցում է սահմանել 40,000-ական եվրո։

Գործերը ներպետական ատյաններում և ՄԻԵԴ-ում վարել են Քրիստինա Գևորկյանը, Լարիսա Ալավերդյանը, Վահե Գրիգորյանը և Արտակ Զեյնալյանը։