Անչափահասների աչքից պետք է հեռու պահել. խանութ-սրահներում փակում են ծխախոտի վաճառքի ստենդերը (տեսանյութ)

Խանութներում հունվարի մեկից ծխախոտի կամ նիկոտինի մատակարարման էլեկտրոնային սարքերի հրապարակային ցուցադրությունն արգելված է: Փակ են դրանք վաճառվող ստենդերը, խանութի աշխատողն այն բացում է, երբ հաճախորդն ինքն է ասում, թե որ ծխախոտն է ցանկանում գնել:

Սա սահմանված է «Ծխախոտային արտադրատեսակների և դրանց փոխարինիչների օգտագործման հետևանքով առողջությանը հասցվող վնասի նվազեցման և կանխարգելման մասին» օրենքով:

Ըստ դրա՝ հունվարի մեկից նաև արգելված է վերոնշյալ որևէ արտադրանքի իրացման (վաճառքի) համար նախատեսված տարածքներում՝ դրանց (այդ թվում՝ դրանց դատարկ կամ մեծացրած չափսերով տուփերի, բլոկների, ապրանքային նշանն իմիտացնող գունային պաստառների) կամ դրանց ապրանքային նշանների կամ խորհրդանիշերի՝ սպառողի համար տեսանելի վայրում տեղադրումը:

Այսօր մեր այցելության ժամանակ որոշ խանութների ծխախոտի համար նախատեսված ստենդերն արդեն փակ էին, որոշները նոր էին փակվում: Երևանի Մաշտոցի պողոտայում գտնվող «Երևան Սիթիի»՝ ծխախոտային արտադրանքի բաժնի վաճառող Լորիկ Ղուկասյանը «Հայկական Ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասաց՝ ծխախոտային արտադրանքի և դրա էլեկտրոնային սարքերի հրապարակային ցուցադրությունը խանութի այդ մասնաճյուղում փակվել է հենց հունվարի մեկից: Վաճառողուհու խոսքով՝ հաճախորդներ կան, որ տեղյակ են, հաճախորդներ էլ կան, որ նոր օրենքից զարմանում են: Իրենց աշխատանքն էլ նոր օրենքը չի դժվարացրել:

«Հաճախորդներ կան, որ դժգոհ հարցնում են՝ արդեն փակե՞լ եք, հաճախորդներ էլ կան, որ զարմանում են, բայց չեն դժգոհում: Մենք արդեն տեղյակ ենք՝ որ ծխախոտը որ ստենդի վրա է տեղադրված, դրա համար մեր գործը չի դժվարացել: Հաճախորդն ասում է՝ ծխախոտի հստակ անունը, և մենք բացում ենք, տալիս: Եթե նա չգիտի՝ ի՞նչ է ծխում, մենք իրավունք չունենք բացենք ստենդն ու նրան ասենք, թե ինչ ծխի: Դրա համար հաճախորդն արդեն կողմնորոշված պետք է գա»,- նշեց նա:

Ըստ նրա՝ օրենքի միակ բացասական կողմն այն է, որ այսուհետ վաճառողը չի կարող հաճախորդին ծանոթացնել այլ ծխախոտային արտադարտեսակների հետ, այսինքն՝ ստենդը բացի և առաջարկի շուկայում հայտնված նոր ծխախոտները: Մնացած բոլոր առումներով նոր օրենքը որևէ դժվարություն չի առաջացնում:

«ՎԱՍ» սուպերմարկետի տնօրեն Մովսես Մխիթարյանն էլ մեզ հետ զրույցում ասաց՝ ստենդը փակել են այսօր: Ըստ նրա՝ փակ լինելը վաճառքի վրա բացասական ազդեցություն կունենա, բայց օրենքը պետք է պահել. «Պետք է փակենք՝ մինչև տեսնենք՝ ինչ է լինելու: Չգիտենք էլ՝ դեռ ինչպե՞ս պետք է հաճախորդը հասկանա, թե որ ծխախոտն է ուզում: Կարող է գալ արդեն կողմնորոշված հաճախորդ, այսինքն՝ արդեն գիտի՝ ինչ ծխախոտ է ուզում գնել, բայց եթե մարդ էլ գա, որ չգիտի, թե ինչ ծխախոտ է ուզում, մենք չենք կարող բացել ստենդը և առաջարկել»:

Երևանի մի քանի խանութների տնօրեններն էլ, որոնք մեզ հետ զրույցում չցանկացան ներկայանալ, նշեցին, որ օրենքը բացասական մի քանի ազդեցություն է ունենալու. «Սա շատ սխալ որոշում է, քանի որ, միևնույն է, ծխող մարդը շարունակելու է գնել ծխախոտն ու ծխել: Միայն մեր աշխատանքն է դժվարանալու՝ բացել ստենդը, հանել ծխախոտը, տալ հաճախորդին, հետո տալ նաև կտրոնը»:

Որոշ խանութներ էլ դեռևս չէին հասցրել փակել ստենդերը, նշում էին՝ ստենդը պատկանում է ծխախոտ արտադրող ընկերությանը, նրանք պետք է գան և փակեն դրանք: Սակայն ստենդը փակ չլինելու պատճառով տուգանվելու են խանութի տնօրենները:

ՀՀ ԱԺ պատգամավոր, Առողջապահության հանձնաժողովի նախագահ Նարեկ Զեյնալյանն էլ «Հայկական Ժամանակ»-ի հետ զրույցում հիշեցրեց, որ «Ծխախոտային արտադրատեսակների և դրանց փոխարինիչների օգտագործման հետևանքով առողջությանը հասցվող վնասի նվազեցման և կանխարգելման մասին» օրենքի նպատակն է ունենալ առողջ հասարակություն և նոր ծխողների չներգրավել:

«Օրենքի ընդունումը տարուկես է՝ ինչ հետաձգվել էր, այսինքն՝ խանութ-ցանցերը ժամանակ ունեին ադապտացվելու: Իրենց եկամուտը ստանալու տեսակետից բողոք կարող է լինել, քանի որ այդ ծխախոտ արտադրողներն այն դրամարկղի մոտ ցուցադրելու համար գումար էին տալիս, հիմա, ենթադրում եմ, որ չի ցուցադրվում, ուրեմն գումար էլ չեն ստանա»,- նկատեց պատգամավորը:  

Զեյնալյանը վստահեցրեց՝ օրենքը տնտեսության վրա որևէ էական ազդեցություն չի ունենա, կարող են տուժել միայն այն կրպակները, որոնք ծխախոտ են վաճառում, բայց այս պարագայում կարևորը բնակչության առողջությունն է: «Հիմնական նպատակը երիտասարդ սերնդի, անչափահասների աչքից հեռու պահելն է ծխախոտը, բայց դա ծխող մարդկանց վրա չի ազդի, քանի որ ով ծխում է, ծխում է»,- ասաց նա:

Թե՞ որքանով է օրենքը պահվելու խանութ-սրահներում, հետևելու է Շուկայի վերահսկողության տեսչական մարմինը: Օրենքի պահանջները չկատարելն առաջացնելու է տուգանքի նշանակում՝ 200-250.000 դրամի չափով:

Նույն խախտումը կրկին կատարելը վարչական տույժի միջոցներ կիրառելուց հետո՝ վեց ամսվա ընթացքում, առաջացնում է տուգանքի նշանակում՝ կիրառված վարչական տույժի կրկնապատիկի չափով:

Մերի Խաչատրյան