Որոշ ֆակուլտետներում կա՛մ առհասարակ դիմորդ չկա, կա՛մ քիչ. բնագիտական առարկաների ուղղությամբ իրավիճակը խիստ մտահոգիչ է

ՀՀ-ում կրթական ոլորտում մտահոգիչ հարցերից է շարունակում մնալ բնագիտական առարկաների հանդեպ բուհ ընդունվող դիմորդների հետաքրքրվածության պակասը: Այս խնդրի շուրջ խոսում են ոլորտի գրեթե բոլոր պատասխանատուները: Սակայն դիմորդները, միևնույն է, ընտրում են այն մասնագիտությունները, որոնք, ըստ իրենց, ավելի խոստումնալից են, նաև՝ ֆինանսական առումով:

ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարի տեղակալ Ժաննա Անդրեասյանը նույնպես անդրադարձել էր բնագիտական առարկաները քիչ ընտրելու խնդրին՝ այն համարելով խիստ մտահոգիչ։ Ըստ Անդրեասյանի՝ վերջին 5 տարվա կտրվածքով մանկավարժական կրթություն ստանալու համար դիմորդների թիվը կազմում է նրանց ընդհանուր թվի շուրջ 4,2 տոկոսը։ Մեծ մասը նախընտրում է դիմել անգլերեն, հայոց լեզու և գրականություն, պատմություն ուղղություններով։

Կրթության ոլորտի պատասխանատուն նշել էր՝ ֆիզիկայի և քիմիայի ուղղությամբ ուսուցչի կրթություն ստանալու ցանկություն ունեցողների թիվը մանկավարժական բուհերում չի հասնում մեկ տասնյակի։

Երևանի պետական համալսարանի ուսումնական գործընթացի վերահսկման բաժնի վարիչ Արմեն Սարգսյանը «Հայկական Ժամանակ»-ի հետ զրույցում նկատեց՝ այսօրվա շրջանավարտը բարձրագույն կրթություն ստանալուց առաջ մտածում է՝ մասնագիտական որ ուղղությամբ գնա, որպեսզի կարողանա աշխատանք գտնել: Սա պատճառներից մեկն է, որ բնագիտական ոլորտը վատ վիճակում է, դիմորդների քանակը՝ քիչ:

«Այսօր բավականին բարդ է ապրելը, և ուսանողն ուզում է երկրորդ, երրորդ կուրսից աշխատանք ունենալ: Այսինքն՝ անմիջապես կապում է իր մասնագիտությունը աշխատաշուկայի հետ, որպեսզի կարողանա սոցիալական խնդիրները լուծել: Պետք է փաստել, որ ֆիզիկա, քիմիա ուղղությամբ դիմորդների հետաքրքրվածությունը նվազել է»,- ասաց Սարգսյանը:  

Մասնագետի խոսքով՝ հիմա հանրապետությունում լուրջ խնդիր է հատկապես այն, որ բնագիտական ուղղության մասնագետների կարիք կա ոչ միայն մարզերում կամ հեռավոր գյուղերում, այլ նաև Երևանում: Խնդիրը լուծելու համար կարևոր է, որ դպրոց-պետություն-բուհ եռյակը ընդհանուր համագործակցության գա:

«Այս հարցի լուծումը միանգամից չենք կարող գտնել, բայց քայլեր հիմա էլ ձեռնարկվում են: Օրինակ՝ Ֆիզիկայի ֆակուլտետը խմբեր է ձևավորում դպրոցական երեխաների և նրանց հետ շաբաթը երեք օր կազմակերպում ֆիզիկա առարկայի պարապմունք: Մեծ դեր ունի աշխատաշուկան. բուհ դիմող երեխան մտածում է, որ մասնագիտությամբ ավելի արագ աշխատանք կգտնի, մեր աշխատաշուկան էլ փոքր է: Տարվա կտրվածքով մեր բուհը մոտավորապես 4000 շրջանավարտ է ունենում, այս ամենին գումարած այլ բուհերի շրջանավարտները, ստացվում է, որ հազարավոր շրջանավարտներ ենք ունենում տարվա վերջում, իսկ այդքան աշխատատեղ հնարավոր չէ ունենալ ՀՀ-ում»,- ընդգծեց մասնագետը:

Ամեն բան կազմակերպվում է բնագիտամաթեմատիկական ճյուղի նկատմամբ դիմորդների հետաքրքրությունը շարժելու համար, ընդգծում է ԵՊՀ մասնագետը, սակայն նաև շեշտում՝ այստեղ կարևորն արդեն դիմորդի ցանկությունն է: Ոլորտի հանդեպ խթանող քայլերից մեկը, օրինակ, պետության կողմից այս ուղղությամբ նախորդ տարվա համեմատ անվճար սովորելու տեղերը 41-ով ավելացնելն է:

«Օրինակ՝ Ֆիզիկայի ֆակուլտետում տարիների կտրվածքով տարբերությունը շատ է դիմորդների թվի հետ կապված, որովհետև կրթական ծրագրերի փոփոխություն է եղել: Ուսանողների թիվը նախկինում 30-ի շրջակայքում էր, հիմա 70 է, սակայն այդ ֆակուլտետում մասնագիտություններ են ավելացել, դրա համար ուսանողների թիվն էլ է ավելանում: Միջուկային ֆիզիկայի ուղղությամբ հետաքրքրվածություն չկա, արդեն երկրորդ տարին է՝ դիմորդ չունենք: Օրինակ՝ քիմիայի ֆակուլտետում երկու կրթական ծրագիր է. 4-րդ կուրսում կա 55 ուսանող, իսկ 1-ին կուրսում՝ 36 ուսանող: Համեմատած 2020-ի՝ այդ ֆակուլտետում աճ ունենք: 2020 թվականին ուսանողների թիվը 15 էր: Քիմիայի մագիստրատուրայում 12 դիմորդ է 1-ին կուրսում, 2-րդ կուրսում սովորում է 14 հոգի»,- ներկայացնում է ԵՊՀ ուսումնական գործընթացի վերահսկման բաժնի վարիչը:

Մասնագետի խոսքով՝ բնագիտական առարկաների մասնագիտություններ ընտրելու ուսանողի կողմնորոշմանը նպաստում են նաև բուհի հնարավորությունները: Այսինքն՝ բուհ ընդունվելիս դիմորդը հաշվի է առնում, թե տվյալ մասնագիտությամբ ինչ ձեռքբերումներ կարող է ունենալ: Այդ նպատակով Մայր բուհը համագործակցում է տարբեր կազմակերպությունների  հետ:

«Մենք 200-ից ավելի մասնավոր կազմակերպությունների հետ պայմանագրեր ունենք: Շատ դեպքերում հենց այդպես էլ ուսանողները գտնում են իրենց աշխատանքը: Ունենք, օրինակ, ռադիոֆիզիկայի ֆակուլտետ, որը համագործակցում է մասնագիտացված կազմակերպությունների հետ: Երրորդ կուրսից ուսանողները այդ ուղղությամբ մասնագիտանում են, բոլորը մագիստրատուրայում աշխատանքով ապահոված են լինում»,- ասաց Սարգսյանը:

Բնագիտական ուղղության մեջ քիչ թվով ուսանողներ ունի քիմիայի ֆակուլտետը՝ 36, ամենաբարձրը՝ ինֆորմատիկա ու կիրառական մաթեմատիկան է՝ 260: Հումանիտար թևում ամենացածրը ռուսբանասիրության ֆակուլտետում է՝ 16 ուսանող, ամենից շատը՝ եվրոպական լեզուների ու հաղորդակցության ֆակուլտետում է՝ 293: Սակայն այս թվերի տարբերությունը կապված է այդ ֆակուլտետներում առկա կրթական ծրագրերից: Դիմորդների առումով ինֆորմատիկայի ու կիրառական մաթեմատիկայի ֆակուլտետը ունեցել է 430 դիմորդ, որից ընդունվել է 296 ուսանող, իրավագիտություն ֆակուլտետը՝ 309, որից ընդունվել է 154-ը, միջազգային հարաբերություններ ֆակուլտետը՝ 407, որից 276-ն է ընդունվել:

Այս ամենին զուգահեռ մասնագետը նշում է, որ քիչ դիմորդների խնդիր կա նաև հումանիտար հոսքում: Օրինակ՝ աստվածաբանության ֆակուլտետի 4-րդ կուրսում ուսանողների թիվը 10 է, երրորդում՝ 7, առաջին կուրսում՝ 26 ուսանող:

Արմեն Սարգսյանի խոսքով՝ բնագիտական առարկաների հետ կապված խնդիրը գուցե կարգավորվի նաև բուհ ընդունվելու նոր կարգով, երբ դիմորդը բուհ ընդունվելու համար պետք է պարտադիր հանձնի երկու միասնական քննություն:

Մերի Խաչատրյան