Թյուր կարծիք Է, որ եթե տանը նոր ննջեցյալ կա, ապա Զատիկին ձուն չպետք է ներկել, կամ փլավն առանց չամչի սարքել. Տեր Եսայի

Հիսուս Քրիստոսի հրաշափառ Հարության տոնը կոչվում է նաեւ Սուրբ Զատիկ, որը նշանակում է զատում, բաժանում, հեռացում մեղքերից եւ վերադարձ առ Աստված:

Այս կիրակի՝ ապրիլի 17-ին, քրիստոնյա հանրությունը տոնում է Սուրբ Զատիկը:

Զատկական ավանդական ուտեստների, ձվի գույնի եւ տոնի հետ կապված այլ կարեւոր խորհուրդների մասին «Հայկական ժամանակ»-ը զրուցել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի տեղեկատվական համակարգի տնօրեն Տեր Եսայի քահանա Արթենյանի հետ:

Ըստ նրա՝ զատկական տոնական ուտեստներից են բոլորիս հայտի չամչով փլավը, ներկված հավկիթը, ձուկն ու կանաչեղենը, որն ընդունված է մեր ավանդույթի համաձայն:

«Մարդիկ շատ հաճախ տարակուսանքի մեջ են լինում, փորձում են ճշտել, թե ուրիշ ի՞նչ ուտեստներ կան, արդյոք կարելի՞ է սեղանին միս դնել եւ այլն: Բնականաբար, որեւէ սահմանափակում կամ արգելք չկա»,- ասում է Տեր Եսային՝ նկատելով՝ սա կրոնական կամ ծիսական հարց չէ, որ եթե սեղանին, ենթադրենք, հանկարծ միս դրեցինք, ապա մեղք ենք գործում կամ մեծ սխալ:

Նրա հավաստմամբ՝ այդ առումով մարդիկ որեւէ սահմանափակում չունեն: «Սեղանին մի բան ավելին կամ պակաս դնելն էական չէ, կարեւորը զատկական ավետիսը լիարժեք վերապրելն ու հավատքի մեջ զորանալն է»,- վստահեցնում է Տեր Եսային՝ թվարկելով ուտեստների խորհուրդը, որոնք դրվում են զատկական սեղանին:

«Չամչով փլավը՝ բրինձն աշխարհի բոլոր մարդիկ են, չամիչը՝ քրիստոնյաներն են, որոնք քաղցրացնում են կյանքը: Ձուկը քրիստոնեության խորհրդանիշն է, կանաչին՝ գարնան եւ նոր կյանքի: Կարմիր գույնով ներկված հավկիթը խորհրդանշում է խաչյալ Հիսուսի կենդանարար արյունը, որ թափվեց մարդկության փրկության համար: Տարբեր գույներով ձուն ներկելն էլ մեղք չէ, սակայն եթե տոնի խորհրդին ենք հետեւում, ապա պիտի ճիշտ ձեւով հետեւենք՝ հավկիթը ներկենք կարմիր գույնով ու բացառենք մնացած գույները»,- խորհուրդ է տալիս Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի տեղեկատվական համակարգի տնօրենը:

Ըստ նրա՝ հայ ժողովրդի մեջ նաեւ շատ տարածված է այն թյուր կարծիքը, թե՝ եթե տանը նոր ննջեցյալ կա, ապա Զատիկին ձուն չպետք է ներկել, փլավն էլ առանց չամիչի պիտի լինի. «Դրանք սնոտիապաշտություններ են: «Քրիստոսի թափած արյունը ե՛ւ ննջեցյալների համար է, ե՛ւ ապրողների: Դա սուգն արգելելու նշան չէ»:

Տեր Եսային նաեւ նշում է՝ մեզնում ընդունված եւս մեկ սխալ սովորություն կա, այն է՝ Զատկի տոնը սգո օրվա վերածելը: Ըստ նրա՝ շատ դեպքերում, երբ ընտանիքում նոր ննջեցյալ է լինում, ապա ննջեցյալի հարազատները հենց տոնի օրը գնում են գերեզման, ինչը սխալ է:

«Եթե մարդիկ ունենում են նոր ննջեցյալներ, ավելի շատ կենտրոնանում են այն բանի վրա, թե ինչպես պիտի նրան հիշատակեն: Անկախ նրանից՝ ննջեցյալը նո՞ր է, թե՞ չէ, տաղավար տոնի օրը՝ Զատկի օրը, գերեզման գնալ չի կարելի: Այդ օրը տոն է, ուրախության օր, հարկավոր է վերապրել տոնի խորհուրդը, որը ննջեցյալների հետ չի ասոցացվում, ասոցացվում է այնքանով, որ հաջորդ օրը մեռելոց է»,- պարզաբանում է նա:

Տեր Եսայու խոսքով՝ անընդունելի է նաեւ այն, որ Զատիկի կամ քրիստոնեական այլ տոների օրերին եկեղեցիների բակերում տարատեսակ առարկաներ են վաճառում, որոնք շատ հաճախ տոնի խորհրդի հետ կապ չեն ունենում:

«Ցավոք սրտի, այդպիսի ավանդույթ մեզնում արդեն երկար տարիներ է՝ կա: Սա միանշանակ անընդունելի է եւ մեզ համար անհասկանալի, բայց պետք է հաշվի առնենք, որ եկեղեցու հարակից տարածքներում առեւտուր անողների արգելքը եկեղեցու իրավասությունների մեջ չի մտնում: Դա եկեղեցու տարածքը չէ, համայնքային է եւ պետք է պատկան մարմինները վերահսկեն: Որը եկեղեցու տարածքն է, այդտեղից փորձում ենք առեւտրականներին հնարավորինս հեռու պահել, սակայն լիարժեք վերահսկել հնարավոր չէ, որովհետեւ, կրկնում եմ, մեր իրավասություններից դուրս է»,- ասում է նա:

Սուրբ Հարության տոնի նախընթաց երեկոյան եկեղեցիներում մատուցվում է Ճրագալույցի Ս. Պատարագ, որով սկսվում են զատկական տոնակատարությունները: Առավոտյան եկեղեցիներում կատարվում է ժամերգություն, Անդաստանի արարողություն, ապա՝ մատուցվում տոնական Ս. Պատարագ: Սուրբ Հարության տոնին հավատացյալները միմյանց ողջունում են «Քրիստոս Յարեաւ ի մեռելոց» ավետիսով, պատասխանում՝«Օրհնեալ է Յարութիւնն Քրիստոսի»: