Բողոքել պետք չէ, մենք էլ պիտի այդ քայլն անենք. Նշանյանը՝ ՌԴ-ում ադրբեջանական պրոպագանդիստական ֆիլմի ցուցադրության մասին

44-օրյա պատերազմից հետո Ադրբեջանը տարբեր, այդ թվում՝ մշակույթի, մասնավորապես՝ ֆիլմերի միջոցով է փորձում աշխարհին պարտադրել իր, այսպես ասած, «հաղթանակի» ընդունումը։ Վերջին թարմ օրինակը ադրբեջանցի կինոպրոդյուսեր Արզու Ալիևայի՝ «Շուշա, դու ազատ ես» վավերագրական ֆիլմն է, որը պատմում է 2020 թ․ աշնանն Արցախի խաղաղ բնակչության դեմ ադրբեջանական ռազմական ագրեսիայի մասին: Հատկանշական է, որ ֆիլմը ցուցադրվելու է նաև Հայաստանի ռազմավարական դաշնակից երկրում՝ Ռուսաստանի Դաշնությունում։

Այս մասին հայտնի դարձավ երեկ ՌԴ-ում ՀՀ դեսպանատան հայտարարությամբ, որով դեսպանությունն իր մտահոգությունն էր հայտնում: ՀՀ դիվանագիտական ներկայացուցչությունում վստահ են՝ «ադրբեջանական կողմը միտումնավոր է ընտրել Համառուսաստանյան ցուցահանդեսային կենտրոնը՝ նպատակ ունենալով վարկաբեկել ոչ միայն այն, որը քարոզում է ժողովուրդների միջև բարեկամության և համագործակցության գաղափարներ, այլև այն երկիրը, որի ջանքերի շնորհիվ Հայաստանն ու Ադրբեջանը որոշել են ընտրել դեպի խաղաղություն և բարիդրացիություն տանող ճանապարհը»։

Դերասան, ռեժիսոր Արման Նշանյանի խոսքով՝ սա ևս մեկ անգամ հաստատում է, որ մշակութային հարցով Հայաստանը դեռևս «քնած» վիճակում է։ Ըստ նրա՝ մշակույթն ամեն ինչ է պարունակում, և մեր թշնամի երկրները նպատակ ունեն մեզ ոչնչացնել նաև մշակույթով։

«Դա միշտ դասագրքերով էր արվում, այսօր նաև էկրանի միջոցով է իրականացվում։ Արդեն 100 տարի է, օրինակ, ինչ հրեաներն իրենց պրոպագանդան առաջ են տանում հոլիվուդյան ֆիլմերի միջոցով։ Մենք սովետական միության փլուզումից հետո մնացել ենք դեռ քնած վիճակում։ Այն ժամանակ էլ սովետմիությունը պետք է սցենարը թույլ տար, նոր ֆիլմը նկարահանվեր»,- «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում նկատում է նա։

Ըստ արտիստի՝ մշակույթը մեծ ներուժ ունի մարդկանց հեղափոխելու և նպատակափոխելու առումով։ Ֆիլմերը կարողանում են հսկել և զգուշացնել մարդկանց, ազդել գաղափարախոսության վրա։ Այդ պատճառով Ադրբեջանը նաև ֆիլմարտադրության միջոցով է իր երկրի հետ կապ չունեցող պատմությունները միջազգային հանրությանը հասանելի դարձնում:

«Ադրբեջանը հստակ բյուջե ունի այս առումով, սակայն լուրջ քայլերի չեն կարողանում դիմել, ընդամենը բյուջե ունեն։ Օրինակ՝ վերջերս դիտեցի «Մոխրագույն մարդը» ֆիլմը, որը ցուցադրում է ամերիկյան ֆիլմարտադրության «Նեթֆլիքս» ընկերությունը։ Այնտեղ կադրը սկսվում է ադրբեջանական դրոշակներով մի ամբոխի տեսարանից և իջնում գլխավոր հերոսների կադրին, որը կապ չունի Ադրբեջանի հետ։ Այսինքն՝ այդ ֆիլմում անգիտակցաբար ցույց է տրվում, թե այնքան ապահով երկիր է Ադրբեջանը, որ հոլիվուդյան «սուրբ» աստղերը կարող են հանգիստ այցելել այդ երկիր»,- ասում է Նշանյանը։

Եթե Հայաստանը ցանկանա, ապա նույնպես կարող է մշակութային առումով հզոր լինել, կարծում է նա։ Ըստ Նշանյանի՝ թեև հայկական մշակութային պատմության զարգացման համար քայլեր ձեռնարկվում են, սակայն որոշ երկրներ մեզ անընդհատ փորձում են պատերազմներով զբաղեցնել․ «Մենք ունենք հարուստ մշակութային և հասարակական գործիչներ, որոնք պետք է հասկանան՝ եկեղեցիների կողքին պիտի մշակույթն էլ կառուցել»։

Հարցադրմանը՝ իսկ ինչո՞ւ է ադրբեջանական այս քայլին օժանդակում ՌԴ-ն՝ թույլ տալով ֆիլմի ցուցադրությունը երկրում Համառուսաստանյան ցուցահանդեսային կենտրոնում, Նշանյանն անուղղակի հարցադրում է անում՝ սովետական միության ժամանակ, եթե ԱՄՆ-ն ինչ-որ ֆիլմ նկարահաներ, որը կլիներ հակասովետական, և դա ցուցադրվեր Հայաստանում, ապա ի՞նչ կլիներ Հայաստանի վիճակը. «Այն մարդիկ, ովքեր մտածում են, թե ՌԴ-ն մեր ընկերն է, ի վերջո, մի օր արթնանալու են ու տեսնեն դառը ճշմարտությունը։ ՌԴ-ն երբեք չի եղել մեր բարեկամը, դաշնակիցը. բոլորը ունեն իրենց ցանկությունն այս աշխարհում։ Եթե ՌԴ-ին ձեռնտու է լինել դաշնակից Ադրբեջանին, ու կապ չունի, թե ինչպես է նա վերաբերվում մեր ազգի հետ, անելու է այն, ինչ իրեն պետք է»:

Ֆիլմի ցուցադրության համար բողոքի ակցիաներ կամ հայտարարություններ անելու կարիք չկա, կարծում է Նշանյանը։ Ըստ նրա՝ այս պարագայում պայքարի միակ միջոցը պետք է լինի միավորվելը։ Անհրաժեշտ է, որ ստեղծվի հանձնաժողով, որը հստակ կընդգծի, թե այս պահին ինչ ֆիլմեր են պետք, ինչ պետք է աշխարհին ցույց տալ մեր պատմության մասին։

«Այդ ֆիլմերը պետք է առաջ մղել, կարևոր չէ՝ ով կնկարահանի, ովքեր դերասանները կլինեն և այլն: Կարևոր է, որ լինեն ֆիլմեր, որոնք ամբողջ ազգին են ձեռնտու։ Բողոքել պետք չէ, մենք շատ «պրոֆեսիոնալ ենք» բողոքելու առումով։ Վերցնում ենք ինչ-որ պաստառներ, դուրս ենք գալիս փողոց և գոռում ենք. կարծես ուրիշ բան չգիտենք անել։ Սա նույնն է, երբ շախմատ խաղալիս մրցակիցդ քայլ անի, իսկ դու պատասխան քայլի փոխարեն դուրս գաս ու բղավես։ Դա ոչինչ չի փոխելու․ եթե Ադրբեջանը ֆիլմ է նկարել իր օրենքներով, իսկ ՌԴ-ն այն ցուցադրում է, ապա պետք է մենք էլ այդ քայլն անենք ու աշխարհին մեր իրականությունը ցույց տանք»,- ընդգծում է արտիստը: