Ալիևը փակուղում է, միջազգային դաշտում տանուլ է տալիս, հաջորդ քայլը կարող է լինել պատերազմական էսկալացիան. Խալաթյան

Իրավաբան, «Հանուն Հանրապետության» կուսակցության անդամ Արտաշես Խալաթյանի կարծիքով՝ Ալիևը փակուղում է հայտնվել հայկական դիվանագիտության վերջին ամիսների հետևողական աշխատանքի շնորհիվ: Ըստ նրա՝ վերջին մի քանի ամիսները նոր էջ են բացել հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների և արցախյան հիմնահարցի կարգավորման բանակցությունների պատմության մեջ:

«Հայկական ժամանակ»-ի հարցազրույցը Արտաշես Խալաթյանի հետ՝ ստորև.

- Պարոն Խալաթյան, հայտնի է, որ դեկտեմբերի 7-ին նախատեսված Փաշինյան-Ալիև հանդիպումը չի կայանալու, որի մասին հայտարարել է Ադրբեջանի նախագահը: Պատճառը, ըստ նրա, այն է, որ հայկական կողմը համաձայնել է հանդիպել միայն Ֆրանսիայի նախագահ Մակրոնի մասնակցությամբ։ Ինչպե՞ս կմեկնաբանեք սա. ինչո՞ւ է Ալիևը ոչ ուղիղ կերպով խուսափում այդ հանդիպումից:

- Հայկական դիվանագիտությունը հարաբերությունների կարգավորման և բանակացությունների համար նոր էջ է բացել, որի հիմքում հստակ իրավական սկզբունքներ ու կողմնորոշումներ են, այլ ոչ թե քաղաքական սակարկումներ կամ չոր շահերի հաշվարկ, իսկ սա նշանակում է, որ Ադրբեջանն այլևս զրկվել է իր համար այս տարիների ընթացքում ամենակարևոր դեպքերից մեկից՝ քաղաքական, ռազմական ճնշումներից և դրանց միջոցով՝ Հայաստանից ինչ-որ բան պոկելու քաղաքական գործիքից: Այս ամենն Ադրբեջանի կողմից միջազգային իրավունքի նկատմամբ բացարձակ քամահրանք է, որը որոշակի հակակրություն է ստեղծել միջազգային կանոնների վրա հիմնված՝ միջազգային իրավակարգի ջատագով Արևմուտքի հետ, ինչը նաև բարենպաստ պայմաններ է ստեղծում հայկական կողմի համար, որպեսզի ՀՀ-ն լինի ավելի ընկալելի Արևմուտքի համար և, ըստ երևույթին, օգտագործի Ադրբեջանի ղեկավարության ոչ խոհեմ գործունեությունը հօգուտ Հայաստանի:

Տվյալ պարագայում Իլհամ Ալիևը հասկանում է, որ ստեղծված իրավիճակում Ֆրանսիան ընդունել է Սենատի մակարդակով հայանպաստ և Ադրբեջանի դեմ կոնկրետ գործողություններ նախատեսող բանաձև: Նաև հասկանում է, որ բանաձևից հետո Ֆրանսիայի միջնորդությամբ բանակցությունների գնալը, փաստացի, նշանակում է Ադրբեջանի հռչակած առավելապաշտական քաղաքականությունից նահանջ, ինչը կարող է վատ հետևանքներ ունենալ Ադրբեջանի համար, հատկապես, եթե հաշվի ենք առնում թուրքական և ռուսական գործոնները, որոնք մեծ ազդեցություն ունեն Ադրբեջանի արտաքին քաղաքականության վրա և, իհարկե, դրա հետ փոխկապակցված ներքաղաքական գործոնները:

Ալիևի այս տարիների բռնապետական վարչակարգն Ադրբեջանում ունեցել է լեգիտիմության մեկ աղբյուր՝ արմենիահոբիան և Հայաստանին ամեն գնով ծնկի բերելու՝ Ադրբեջանի նախագահի հռչակած ռազմավարությունը: Եթե Ալիևը սկսի նահանջել իր այս արտաքին քաղաքական հիմնական սկզբունքից, կթուլացնին իշխանությունը երկրի ներսում, որն էլ Ալիևի համար հղի է բազում լրջագույն վտանգներով, ընդհուպ մինչև կենսական նշանակության՝ իր և իր ընտանիքի համար:

- Ալիևը նաև ասում է, որ Հայաստանն ի վիճակի չէ արգելափակել երևակայական «Զանգեզուրի միջանցք»վերաբերյալ իր պահանջը. ի՞նչ է սա նշանակում է, ի՞նչ է ակնարկում Ադրբեջանի նախագահը:

- Սա իմ նշած գնահատականի ապացույցն է կամ հիմնավորումը: Ալիևը, ըստ էության, փակուղում է հայտնվել, քանի որ միջազգային իրավական դաշտում Ադրբեջանը տանուլ է տալիս: Նրա տարիների ռազմավարությունը հիմված է եղել բացառապես քաղաքական առևտրի և ճնշման տակտիկայի վրա Հայաստանի դեմ: Ալիևի ներկայիս հայտարարությունները ցույց են տալիս, որ վերջինս չունի այլ տարբերակ, քան շարունակել ապավինել ուժի կիրառման սպառնալիքի իր ավանդական հռետորաբանությանն ու հնարավոր նպատակադրումներին: Սա նշանակում է, որ Ադրբեջանը, փաստացի, գնում է  էսկալացիայի ճանապարհով և վիժեցնում այն բանակցային գործընթացը, որը վարվում է Արևմուտքի և ռուսական ձևաչափով:

Ստացվում է, որ Ադրբեջանը դեմ է գնում հայ-ռուս-ադրբեջանական եռակողմ հայտարարությունների հոգուն և նաև բրուսելյան, վաշինգտոնյան պայմանավորվածություններին, այսինքն՝ իրեն դնում է լեգիտիմ բանակցային ձևաչափից դուրս: Սրան հաջորդող քայլը կարող է լինել պատերազմական էսկալացիան, որն Ադրբեջանի համար շատ լուրջ գին է ունենալու, հատկապես, երբ և՛ Թուրքիայի, և՛ Ռուսաստանի դեմ միջազգային հանրությունն ունի որոշակի անհանդուրժողականություն, որն ավելի ու ավելի է սրվում անբռնազբոս պահվածքի պատճառով: Չեմ կարծում, որ այս երկու երկրները՝ Ալիևի հիմնական հովանավորները, այդքան քաղաքական, ռազմական, դիվանագիտական ռեսուրս կունենան՝ ապահովագրելու նրան հերթական ռազմական արկածախնդրության պարագայում խիստ անբարենպաստ հետևանքներից:

- Դատելով Ալիևի հայտարարություններից՝ կարո՞ղ ենք կարծել, որ նա լրջագույն հովանավորություն ունի ՌԴ-ից, դիցուք, երբ ասում է, որ «Զանգեզուրի միջանցք»-ը քննարկել են ռուս պաշտոնյաների հետ վերջին զրույցի ժամանակ։

- Ինչպես ասում են, գնդակը Ռուսաստանի դաշտում է, ռուսական պաշտոնական շրջանակները պետք է կա՛մ հերքեն Ալիևի այս հայտարարությունը՝ ի ցույց դնելով այն, որ նա ստում կամ նենգափոխում է ռուս-ադրբեջանական բանակցությունների արդյունքները, կա՛մ հակառակ պարագայում ստացվում է, որ, այո՛, Ռուսաստանը փաստացի խաղում է արդեն բաց քարտերով, և Ալիևը ճիշտ է: Բոլոր դեպքերում Ռուսաստանի առաջիկա արձագանքը կամ դրա բացակայությունը կվկայեն, թե այս տարբերակներից որն է ճիշտ: Հետևաբար, ՀՀ ղեկավարությունն ու հանրությունը կանեն համապատասխան և համարժեք իրավիճակին հետևություններ:

- Ադրբեջանի ղեկավարը նաև հայտարարում է, որ Իրանը նույնպես չի խոչընդոտի «Զանգեզուրի միջանցք» գործարկմանը: Ըստ Ձեզ՝ սա ի՞նչ ուղերձ է պարունակում:

- Կարծում եմ՝ Ալիևի այս խոսքերն ուղղված են Իրանին, և այն հայտարարությունները, որ իրենք չեն վախենում Իրանից և համարժեք պատասխան կտան նրան, ավելի շատ մատնում է Ալիևի մտահոգությունները Իրանի կոշտ դիրքորոշման մասով: Եվ այստեղ առկա հիմնական խոչընդոտը, որը նրան արկածախնդրությունից հետ է պահում, Ֆրանսիայի հստակ դիրքորոշումն է՝ դիվանագիտական և միջազգային իրավունքի դաշտում Ալիևին դատապարտելու և նրան հնարավոր էսկալացիայից հետ պահելու առումով: Մյուսը՝ Իրանի կոշտ դիրքորոշումը՝ Սյունիքի մասով, որը չի բացառում նաև ռազմական միջամտությունը:

Վերջերս Հայաստանում Իրանի դեսպանը ևս մեկ անգամ հստակ նշեց, որ Սյունիքի դեմ որևէ երրորդ երկրի ոտնձգություն կամ նկրտում Իրանի համար անընդունելի է և կոշտ պատասխան կստանա: Չմոռանանք նաև Իրանի հոգևոր առաջնորդի հայտնած դիրքորոշման մասին, երբ առերես հանդիպել էր Պուտինին և Էրդողանին, ըստ որի՝ որևէ աշխարհաքաղական փոփոխություններ սահմաններին Իրանի համար կարմիր գիծ է և անընդունելի:

- Ինչպես նկատում ենք, ադրբեջանական կողմը շարունակում է նաև լարված իրավիճակ պահել թե՛ սահմանին, թե՛ մեդիահարթակում: Դուք նշեցիք, որ չի բացառվում ռազմական էսկալացիայի սրումը, սա կարո՞ղ ենք համարել դրա նախերգանքը:

- Սա Ալիևի ագրեսիվ քաղաքականության մի մասն է և դրսևորումը, որը ենթադրում է տեղեկատվական պատերազմի վարում՝ զուգորդված նաև սահմանային միջադեպերով: Սա հայտնի տակտիկա է, որը պատերազմական քաղաքականության բաղկացուցիչ մասերից է, այսինքն՝ վախեցնել, պառակտել թշնամի երկրի հասարակությանը և ապատեղեկատվության միջոցով մոլորեցնել, որի շնորհիվ ձևավորվում է անպաշտպանության զգացում: Այս պարագայում մենք պետք է տոկուն լինենք և չտրվենք սադրանքներին: Սույն իրավիճակում մեծ անելիք ունի նաև քաղաքական դաշտի ոչ իշխանական հատվածը՝ հնարավորինս զերծ մնալ ներքաղաքական կոնյուկտուրային կամ այլ հաշվարկներով՝ քաղաքական դաշտը մասնատելու փորձերից և գոնե մեկ հարցում համախոհ լինել. դա Հայաստանի սահմանների անվտանգությունն է և Հայաստանի ինքնիշխանությունը:

Մեր ակտիվ հակազդեցությունից է կախված՝ արդյոք Ալիևը կգնա՞ դիվանագիտական կամ ռազմական արկածախնդրության, թե՞ ոչ: Համալիր աշխատանքներ պետք է տանենք, որպեսզի կարողանանք ավելի մեծ արդյունքներ գրանցել և թույլ չտալ, որ իրավիճակը շրջվի մեր դեմ:

Նատալի Մկրտչյան

Տպել
1463 դիտում

ՀՀ առանձին շրջաններում ձյուն կտեղա, սպասվում է մառախուղ

ՌԴ-ն իր հայտարարություններով ուզում է կրքեր բորբոքել և թուրք-ադրբեջանական տանդեմին նոր արկածախնդրության դրդել. քաղաքագետ

28-ամյա երևանցին Գյումրու տարբեր փողոցներում թմրանյութով լցված հարյուրից ավելի փաթեթ է տեղադրել (տեսանյութ)

Իրանի արտգործնախարարն ադրբեջանցի գործընկերոջն առաջարկել է միասին հետաքննել Ադրբեջանի դեսպանատան վրա կատարված հարձակումը

Ես ևս դժգոհ եմ տրանսպորտային համակարգից, ինքս շաբաթ-կիրակի երթևեկում եմ, նկատում՝ խնդիրներ կան. Հրաչյա Սարգսյան

Պարեկային ծառայության ընդունելության-մրցույթի փաստաթղթերի ընդունման ժամկետը երկարացվել է

Ստեփանակերտի գազալցակայանները կվերսկսեն իրենց աշխատանքը․ հայտնի է ժամանակացույցը

Ստեփանակերտում դիմավորել են Կարմիր խաչի միջնորդությամբ և ուղեկցությամբ Երևանից վերադարձած երեխաներին (լուսանկարներ)

Լևոն Տեր-Պետրոսյանն իր առանձնատանը հանդիպել է ՌԴ դեսպանի հետ և կարևորել Լաչինի միջանցքի անհապաղ վերագործարկումը

Ադրբեջանը հայկական կողմին է փոխանցել 2022թ. սեպտեմբերի 13-14-ը Ներքին Հանդի ուղղությամբ զոհված հայ զինծառայողի մարմինը

Դադարեցվել է Իսակովի պողոտայում և Փարաքար համայնքում շահագործվող «Ֆլեշ» բենզալցակայանների գործունեությունը

Արցախի նախագահը հանդիպում է ունեցել քաղաքացիների հետ, քննարկել ստեղծված իրավիճակը

Ամերիկայում գործարարը հարուստ է, նույնը Հայաստանի մասին ասել չենք կարող. Թարվերդյանը՝ ԱՄՆ այցելության նպատակների մասին

Ավանդների ծավալն աճել է 27,3%-ով. ռեզիդենտները նախընտրում են խնայողությունները պահել ՀՀ դրամով

Արգիշտի Քյարամյանի հրամանով զբաղեցրած պաշտոնից քննիչ է ազատվել

Լաչինի միջանցքի բացման պահանջով Իրանում այսօր ակցիա է տեղի ունեցել

ՔՏՀԱ ՏՄ-ն խստացված վերահսկողություն է իրականացրել «Զվարթնոց» օդանավակայանի տարածքում․ արձանագրվել է 9 իրավախախտում

Արարատ Միրզոյանը Իսլանդիայի գործընկերոջ հետ զրույցում ներկայացրել է ԼՂ-ում օրեցօր ահագնացող իրավիճակը

Էդուարդ Աղաջանյանն Արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնից հրաժարականի դիմում է ներկայացրել

Շառլ Ազնավուրի ծննդյան 100-ամյակի հոբելյանական հանձնաժողով կստեղծվի, 6-ամսյա ժամկետում կմշակվի միջոցառումների ծրագիրը

Արամ Խաչատրյանի ծննդյան 120-ամյակի հոբելյանական հանձնաժողով կստեղծվի․ վարչապետը կազմը հաստատելու որոշում է ստորագրել

Մոսկվան Երևանին և Բաքվին կոչ է արել դրսևորել քաղաքական կամք և ամբողջությամբ ապաշրջափակել Լաչինի միջանցքը

ՀՀ ՊՆ վարչական համալիրում անցկացվել է սպա-իրավաբանների մասնագիտական հավաք

Զինծառայության ավարտից հետո մետրոպոլիտենի աշխատակիցների որդիները կարող են աշխատանքի ընդունվել Երևանի մետրոպոլիտենում

Արմաշի հոգեկան առողջության կենտրոնում անձանց պահման պայմանները բավարար չեն․ Անահիտ Ավանեսյան

Տուն կառուցելու շինանյութը, ճամփորդելու մեքենան, նշանվելու մատանին և խաղաղությունը երկնքից չեն ընկնում. Աննա Հակոբյան

Մոսկվան պատրաստակամ է կազմակերպել Ռուսաստանի, Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների եռակողմ հանդիպումը․ Զախարովա

Դեսպանատան միջադեպի առնչությամբ Բաքվում Իրանի դեսպանը կանչվել է Ադրբեջանի ԱԳՆ

Այրվածքներ ստացած զինծառայողներից մեկը վերակենդանացման բաժանմունքից տեղափոխվել է պալատ

Խաչանովը շնորհակալություն է հայտնել Հայաստանի դրոշներով իրեն աջակցած երկրպագուներին

Լայնածավալ փոփոխություններ ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքում․ նախատեսվում է փոփոխել 266 հոդվածից 122-ը

Հրազդանի թիվ 11 դպրոցում ինքնազգացողության վատացման հետևանքով ԲԿ տեղափոխված բոլոր երեխաները դուրս են գրվել

ՌԴ ԱԳՆ-ում ցնցվել են Իրանում Ադրբեջանի դեսպանատան վրա հարձակումից

Վարչապետը ստորագրել է Գեորգի Ավետիսյանին պաշտոնից ազատելու մասին որոշումը

Վաղարշապատում կնոջ դեմքին ծծմբական թթու լցնելու փորձի համար մեղադրվող 3 անձանցից մեկի մասով գործն ուղարկվել է դատարան

Ղազախ կենտրոնական պաշտպան Տիմուր Ռուդոսելսկին համալրել է «Ալաշկերտ»-ի կազմը

Կալանավայրում բողոքել է ոտքի ցավերից և հայտնել, որ ինքն է թուք ներարկել. հրապարակվել է Ոսկանյանն ընդդեմ Հայաստանի վճիռը

Որքա՞ն օգտակար է ՄԱԿ-ը, եթե այն չի պաշտպանում իր հիմնարար սկզբունքները․ Զոհրաբ Մնացականյանի հոդվածը Newsweek-ում

Արցախի բնակչությունը զանգվածաբար փայտի վառարաններ է տեղադրում, բնակիչներին տրամադրվել է վառելափայտ

Մարտակերտի բնակչի մեքենայի գազաբալոնը պայթել է, վարորդը՝ տեղում մահացել