ՀՀ-ում այլազգիները սպասարկման ոլորտում շփվում են իրենց լեզվով, տեղի բնակչությունը դժգոհում է. ինչ է ասում «Լեզվի» օրենքը

Ինչպես հայտնի է, ռուս-ուկրաինական պատերազմից հետո Հայաստան են ժամանել բավականին մեծ թվով ռուսներ և ուկրաինացիներ, որոնց մի մասը փորձում է ՀՀ-ում աշխատանք գտնել: Մեր երկիր եկած օտարերկրացիները հիմնականում տեղավորվում են սպասարկման ոլորտում՝ մատուցողի, առաքչի, վաճառողի և այլ ծառայություն կատարելով:

Սակայն, նկատենք, որ հայերենին չտիրապետող օտարերկրացիներից շատերը, որոնք աշխատում են սպասարկման ոլորտում, երբեմն մեր քաղաքացիների համար ստեղծում են անհարմար իրավիճակ:

Բանն այն է, որ Հայաստանի բնակչության որոշ հատվածը դժգոհում է՝ ինչո՞ւ պետք է իրենք սեփական երկրում՝ սրճարանում կամ խանութում, հարաբերվեն աշխատակցի հետ անգլերեն կամ ռուսերեն, եթե ՀՀ-ում պետական լեզուն հայերենն է: Հարց է բարձրացվում, թե ինչո՞ւ օտարազգի աշխատակիցները չեն փորձում սովորել հայերեն, ինչպես անում են հայերը, երբ ապրում և աշխատում են այլ երկրներում:

Ասում են, որ լինում են դեպքեր, երբ օտարերկրացի աշխատողները նույնիսկ իրենց լեզվով են բարևում: Օրինակ, եթե ռուս են՝ «здравствуйте», իսկ երբ հայերեն են արձագանքում, պատասխանում են, որ չեն հասկանում հայերեն:

Իսկ ի՞նչ է ասում այս մասին «Լեզվի մասին» ՀՀ օրենքը: Լեզվի կոմիտեի փոխանցմամբ՝ Հայաստանի Հանրապետության «Լեզվի մասին» օրենքի 3-րդ հոդվածով ասվում է՝ սպասարկման առանձին ոլորտներում աշխատող Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիները պարտավոր են տիրապետել գրական հայերենին: Հայաստանի Հանրապետության «Օտարերկրացիների մասին» օրենքի 5-րդ հոդվածի համաձայն էլ՝ Հայաստանի Հանրապետությունում օտարերկրացիները պարտավոր են հարգել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը և օրենքները, իրավական այլ ակտերը, ազգային սովորույթներն ու ավանդույթները: Հայաստանի Հանրապետության տարածքում օտարերկրացիները կրում են Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներին հավասար պատասխանատվություն, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերի: 

Նկատենք՝ «պետք է հարգել ՀՀ պետական լեզուն» ձևակերպումով ենթադրվում է, որ սպասարկման ոլորտի օտարերկրացի աշխատակիցները պետք է այցելուների հետ շփվեն հայերենով:

22-րդ հոդվածով էլ ամրագրվում է՝ օտարերկրացիներն իրավունք ունեն ազատորեն տնօրինելու իրենց աշխատանքային ունակությունները, ընտրելու մասնագիտության և գործունեության տեսակը, զբաղվելու Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ չարգելված տնտեսական գործունեությամբ՝ պահպանելով Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված սահմանափակումները: Ինչպես նաև «Վարչական իրավախախտումների մասին» օրենսգրքի 196-րդ հոդվածի 6-րդ մասով ասվում է՝ սպասարկման առանձին ոլորտներում աշխատող Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների հայերենին չտիրապետելն առաջացնում է տուգանքի նշանակում՝ սահմանված նվազագույն աշխատավարձի ութսունապատիկից մինչև հարյուրապատիկի չափով:

Տուրիզմի ֆեդերացիայի ղեկավար Մեխակ Ապրեսյանը, «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում անդրադառնալով խնդրին, այն բացասական է գնահատում:

«Չպետք է անել ամեն բան հանուն տուրիզմի ու տուրիստի, պետք է նախ մտածել սեփական երկրի քաղաքացիների հարմարավետության մասին: Ընդունված է՝ ասում են՝ փողոցները մաքուր պահենք, կանաչապատմանը հետևենք և այլն, որ տուրիստների մոտ մեր երկիրը ճիշտ ներկայանա: Սակայն այդ նույն մաքրությունը պետք է սեփական քաղաքացիների համար էլ ապահովել: Զբոսաշրջավայրը միայն տարածքը չէ. մեր կյանքն է: Որքան կյանքն անվտանգ է, հետաքրքիր, գեղեցիկ, այդքանով էլ գրավիչ է տուրիզմի համար: Որքանո՞վ է ճիշտ, որ ՀՀ քաղաքացին մտնում է ռեստորան կամ խանութ, և նրան չեն սպասարկում իր մայրենի լեզվով, այլ անգլերենով կամ ռուսերենով: Իհարկե, լավ է, որ սպասարկման ոլորտի աշխատակիցները տիրապետում են մի քանի լեզվի, որպեսզի կարողանան օտարերկրացի մեր հյուրերին սպասարկել, բայց հայ հաճախորդները պետք է սպասարկվեն միայն հայերենով: Խտրականություն չպետք է դնել, քանի որ, եթե նեղացնում ես հայ սպառողին, քո բիզնեսի վրա է դա վատ անդրադառնում»,- շեշտում է Ապրեսյանը:

Վերջինս, սակայն, ուշադրություն է հրավիրում օրենսդիր կարգավորումներին՝ նկատելով՝ պետք է հասկանալ՝ կա՞ ՀՀ-ում ամրագրված օրենք, որ սպասարկման ոլորտի աշխատակիցները պետք է հարաբերվեն միայն հայերենով: «Լեզվի մասին օրենք ունենք: Օրենքի կարգավորումներին տեսչական մարմինները պետք է հետամուտ լինեն, որպեսզի այդ կարգավորումները պահպանվեն սպասարկման ոլորտում»,- ասում է նա:

«Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ տնտեսական հարցերի հանձնաժողովի անդամ Հովիկ Աղազարյանն էլ նկատում է՝ առաջին անգամ է լսում նման խնդրի մասին, սակայն խոստանում՝ հանձնաժողովի նիստերին անպայման բարձրացնելու է հարցը:

«Հայաստանում պետական լեզուն հայերենն է, սպասարկման ոլորտի աշխատողները պետք է խոսեն հայերեն, եթե օտարերկրացի են, գոնե հայերեն տարրական արտահայտություններ իմանան: Ես հետամուտ եմ լինելու, այս հարցը բարձրաձայնելու եմ: Լավ կլինի, որ ԶԼՄ-ներն էլ այս մասին բարձրաձայնեն, որ մեր քաղաքացիները իմանան՝ իրենք պարտավոր չեն հարմարվեն աշխատակիցների հետ ու խոսեն, գնումներ կատարեն կամ պատվիրեն այլ լեզուներով»,- շեշտում է պատգամավորը:

Դիտարկմանը՝ կա պնդում, թե Հայաստանում աշխատողներ գտնելը դժվար է, դա է նաև պատճառը, որ գործատուները համակերպվում են աշխատակիցների հետ, ոչ թե հակառակը, Աղազարյանը համաձայնում է:

«Այո, հիմա կա խնդիր աշխատակիցներ գտնելու, բայց դա չի արդարացնում ձեր մատնանշած խնդիրը: Եթե ցանկանում են աշխատակիցների խնդիր չունենալ, գործատուները պետք է աշխատավարձերը բարձրացնեն, ոչ թե ընդունեն օտարերկրացիների և չպահանջեն նրանցից, որ գոնե հայերենի նվազագույն բազա ունենան: Կարծում եմ՝ ռուս աշխատուժն ավելի էժան է, ավելի ցածր աշխատավարձով են համաձայնում, քան հայերը, դրա համար էլ նախընտրում են նրանց աշխատանքի վերցնել»,- տեսակետ է հայտնում գործադիրի ներկայացուցիչը:

Պատգամավորը ևս հիշեցնում է, որ ՀՀ-ում «Լեզվի մասին» օրենք գոյություն ունի, նաև տեսչական մարմինները պետք է հետևողական լինեն այս մասով: