«Դաշնակի լոգիկա», կամ՝ ցավակցական ուղերձներ՝ հատուկ նախկին դաշնակցական Աղվան Վարդանյանի համար

«Գիտեք, շատ բան պետք չի ճանաչելու մարդու եւ իշխանության բնույթը: Այս իշխանության բնույթն այդպիսին է: Երկրաշարժ է, բնական է, մարդիկ են զոհվում, երեխաներ, բայց այդ մարդը պիտի հիշի, չէ՞, ինքը ինչ էր ասում: Երկրաշարժ եղավ նաեւ Իրանում, ես չեմ հիշում, որ այս մարդիկ նույնիսկ ցավակցական մի բան ասեին Իրանի վերաբերյալ: Սա նշանակում է, որ այս մարդիկ կուլ են գնացել, տրվել են, հանձնվել են, պատրաստ են չորս կողմի վրա պտտվել ու հանձնվել: Ինչպե՞ս կարելի է Իրանին չցավակցել, Թուրքիային ցավակցել, Թուրքիային ասել ամենավերջին բաները ու հետո սիլիբիլի անել: Բնույթն ու տեսակն է այդպիսին, զիջող են, անկարող են, ապիկար են, մնացածը հետո կպարզեք»:

Խոսքերի հեղինակը նախկին ՀՅԴ-ական, այժմ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Աղվան Վարդանյանն է։

Հայտնի պնդում կա՝ «դաշնակցականի նախկինը չի լինում»։ Այս պնդման տրամաբանությունն այն է, որ դաշնակցական լինելը մի շարք առանձնաշնորհյալ հատկություններ ունենալուց բացի՝ նաեւ տրամաբանելու հատուկ ձեւ է ենթադրում, որը չի կորցնում իր կենսունակությունը անգամ այն բանից հետո, երբ մարդը դադարում է դաշնակցական լինել, եւ որը, փաստորեն, ապացուցվում է Վարդանյանի կառուցած վերոհիշյալ տրամաբանական շղթայի օրինակով։ 

Ի՞նչ է նախկին դաշնակցականի ասածը՝ աղետն աղետ է, ում հետ էլ պատահի։ Բայց երբ աղետի կապակցությամբ ցավակցում կամ ձեռք ես մեկնում դրանից տուժած «իքս» սուբյեկտին, իսկ «իգրեկին»՝ ոչ, ուրեմն դու, դաշնակցականի սիրելի բառապաշարով ասած, դավաճան ես եւ, վստահաբար, աներկբայորեն, հաստատապես, գնացել ես աղետից տուժած «իքս» սուբյեկտի հետ դավադիր գործարքի։ Ե՛վ աղետը՛, ե՛ւ դրան մարդասիրաբար արձագանքելու քո պահվածը մատնում են վերը նշված դավադրությունը՝ դու կուլ ես գնացել քո կողմից ցավակցության արժանացած «իքս» սուբյեկտին, տրվել ես նրան, պատրաստ ես չորս կողմի վրա պտտվել ու հանձնվել․․․ քանի որ ապիկար ես եւ զիջող։

Սա այն դեպքն է, երբ պետք է ասել՝ այդպես տրամաբանվածը զավեշտալի կլիներ, եթե այսքան անհեթեթ ու ողբերգական չլիներ։ 

Եթե Վարդանյանը չգիտի, ապա հուշենք, որ հարեւան երկրները գտնվում են սեյսմակտիվ գոտում, եւ երկրաշարժեր ու այլ աղետներ լինում են եւ կարող են լինել ե՛ւ ՀՀ-ում, ե՛ւ ՀՀ-ի հարեւան երկրներում, այդ թվում՝ Իրանում։ Ոչ մի երկիր ապահովագրված չէ բնական աղետից։ Ինչ վերաբերում է մեր հարավային հարեւանին պատուհասած վերջին երկրաշարժից հետո ցավակցելուն (աղտը տեղի էր ունեցել ս․թ․ հունվարի 28-ին Իրանի Խոյ քաղաքից 34 կմ հարավ-արևելքում), ապա Թեհրանում ՀՀ դեսպանությունը ցավակցական հեռագիր էր հղել հարեւան երկրին։

«Թեհրանում Հայաստանի դեսպանությունն իր ցավակցությունն է հայտնում Խոյ քաղաքում տեղի ունեցած երկրաշարժի զոհերի ընտանիքներին եւ շուտափույթ ապաքինում մաղթում տուժածներին»,- ասված էր 3 մարդու կյանք խլած երկրաշարժի կապակցությամբ տարածված հաղորդագրության մեջ:

Որեւէ երկրում մեր երկրի դեսպանությունը, հայտնի է, հանդես է գալիս ՀՀ-ի անունից, եւ հղված ցավակցությունը հազիվ թե Թեհրանում ՀՀ դեսպանության ինքնագործունեության հետեւանքը լիներ։  

Վարդանյանի այն պնդումը, թե «ես չեմ հիշում, որ այս մարդիկ նույնիսկ ցավակցական մի բան ասեին Իրանի վերաբերյալ», մեղմ ասած, սուտ է, որի պատճառը, ինչպես տեսնում ենք, պատգամավորի վատ հիշողությունն է։

Եթե անձամբ Նիկոլ Փաշինյանից ցավակցական հեռագիր ուղարկելը կսփոփեր Վարդանյանին եւ զերծ կպահեր նրան Թուրքիային հղված ցավակցական ուղերձում կոնսպիրացիա փնտրելուց, ապա վկայաբերենք ԻԻՀ-ում տեղի ունեցած մեկ այլ աղետ եւ այդ կապակցությամբ հղված ցավակցական ուղերձը («աղետն աղետ է, ի՞նչ տարբերություն» տրամաբանության շրջանակներում)։

Մասնավորապես 2022 թ. մայիսի 31-ին Նիկոլ Փաշինյանը ցավակցական ուղերձ էր հղել ԻԻՀ նախագահ Սեյեդ Էբրահիմ Ռայիսիին Խուզեստան նահանգում տեղի ունեցած բազմահարկ շենքի փլուզման հետեւանքով: Ուղերձում մասնավորապես նշված էր. 

«Ցավով տեղեկացա Իրանի Իսլամական Հանրապետության Խուզեստան նահանգի Աբադան քաղաքի «Մետրոպոլ» բազմահարկ շենքի փլուզման հետեւանքով ավելի քան երեք տասնյակ անմեղ մարդկանց զոհվելու մասին։ Խորին ցավակցություններս եմ հղում Ձեզ, Իրանի կառավարությանն ու բարեկամ ժողովրդին՝ զորակցություն եւ տոկունություն հայտնելով զոհերի ընտանիքներին եւ հարազատներին»։

2022 թ․ հունիսի 6-ին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ցավակցական ուղերձ էր հղել ԻԻՀ նախագահ Սեյեդ Էբրահիմ Ռայիսիին մեկ այլ աղետի՝ Հարավային Խորասան նահանգում ուղեւորատար գնացքի վթարի կապակցությամբ:

Իսկ ահա 2022 թ․ հոկտեմբերի 27-ին մեկ այլ ցավալի՝ Շիրազ քաղաքի Շահչերաղ սրբավայրում տեղի ունեցած ահաբեկչական գործողության կապակցությամբ էր ՀՀ կառավարության ղեկավարը ցավակցել ԻԻՀ ղեկավարին, որը տասնյակ անմեղ քաղաքացիների մահվան պատճառ էր դարձել։ 

Ցավակցական հեռագրում մասնավորապես նշված էր․ «Հայաստանը դատապարտում է ահաբեկչությունն՝ իր բոլոր ձեւերով եւ դրսեւորումներով»:

Ցավակցական հեռագրեր ուղարկել-չուղարկելու հիման վրա երգիծական գրչի արժանի հետեւություններ անող Վարդանյանի համար կարող ենք ՀՀ վարչապետի՝ ԻԻՀ-ին ուղղված եւս մի քանի ցավակցական հեռագիր մեջբերել, եթե, իհարկե, դրանք կցրեն նրա կասկածները, որոնք ակնհայտորեն թելադրված չեն առողջ տրամաբանությունից, այլ, ինչպես ասացինք, առանձնահատուկ՝ «դաշնակցական տրամաբանության» արգասիք են։ 

Հ․Գ․ Իսկ թե ինչ էր ասում Նիկոլ Փաշինյանը ժամանակ առաջ, մասնավորապես՝ 44-օրյա պատերազմի օրերին Թուրքիայի մասին, հիշեցնենք ընթերցողին․ պատերազմում ներգրավվելով՝ Թուրքիան շարունակում է իր ցեղասպան քաղաքականությունը հայ ժողովրդի նկատմամբ եւ իրականացնում իր պատմական նպատակը՝ ազատվել Հայաստանից։

Թուրքիայի հետ հարաբերությունները նորմալացնելու՝ ՀՀ գործող կառավարության ջանքերը քննադատող, «ուրացման» եւ «հանձնվելու» համար մեղադրող ՀՅԴ-ականներին՝ նախկին թե ներկա, առաջարկում ենք թերթել պատմությունն ու վերհիշել իրենց անցած ուղին։ «Ուրացման» եւ այլ արգահատելի երեւույթների մասին վկայող տասնյակ փաստերի եւ ապացույցների  կառերեսվեն։

Եվ մինչ նրանք դա կանեն, մեջբերենք պատմաբան Աշոտ Սարգսյանի՝ տարիներ առաջ «Հայկական ժամանակ»-ում տպագրված հոդվածից մի հատված․ «Ահավոր եղելությունից հետո անգամ ցեղասպանությանն ու դրա հետեւանքներին ականատես դաշնակցական գործիչները ցանկացած պայմանով իրենց իշխանությունը Հայաստանում պահպանելու համար պատրաստ էին ընդունել Թուրքիայի գերիշխանությունը, նրան ազատել ցեղասպանության մեղադրանքից, Հայաստանի եւ հայության փրկված մասն էլ նետել նրա ոտքերի տակ, երբ ցեղասպանությունը դեռ շարունակվում էր»։ Որպես ասվածի ապացույց՝ պատմաբանը հետեւյալ մեջբերումն էր արել օրվա մամուլի օրգաններից մեկից.

«Հառաջ», 1920, թիվ 255. «Իր փրկության համար Հայաստանն ունի մի ճանապարհ - գտնել անմիջական կերպով մի ընդհանուր լեզու իր հարեւանի՝ թուրքի հետ: Եթե հայ ժողովուրդը կամենում է ապրել եւ ապահովել իր պետական ու ֆիզիկական գոյությունը հարատեւորեն, նա պետք է ունենա ոչ թե ռուսական, այլ թրքական օրիենտացիա: ...Եվ եթե հայ ժողովուրդը վերջին համաեւրոպական պատերազմի ժամանակ չունենար ռուսական օրիենտացիա, այլ լիներ թուրքերի հետ առանց վերապահության, ամենայն հավանականությամբ, նա խուսափած կլիներ կոտորածներից, եւ նրա դրությունը վրացիներից էլ լավ կլիներ»:

Հեղինե Մանուկյան