«Եթե տանը նոր ննջեցյալ կա, ապա ձուն անպայման պետք է ներկել, գերեզման գնալն արգելվում է». Զատկի խորհրդի մասին

Հիսուս Քրիստոսի հրաշափառ Հարության տոնը, կամ Սուրբ Զատիկը նշանակում է զատում, բաժանում, հեռացում մեղքերից և վերադարձ առ Աստված:

Տեր Շահե քահանա Հայրապետյանի խոսքով՝ Զատիկը նոր երևույթ չէ, և միայն Քրիստոսով չէ, որ հայտնի է մարդկությանը:

«Երբ ընտրյալ ժողովուրդը՝ հրեաները, ազատվեցին եգիպտական գերությունից, և վերջին հարվածը, որ պիտի հասներ եգիպտական փարավոնին, անդրանիկների կոտորումն էր: Զատիկ բառը կոչվում է զատել, իրենք զատվեցին մեղքի աշխարհից՝ Եգիպտոսի, որտեղ չարչարվում էին և պիտի գնային ավետյաց երկիր, հասնեին փրկության իրենց վայրը»,- «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում մանրամասնում է նա:

Հոգևորականի խոսքով՝ հետագայում Քրիստոսի արյունը, որ թափվեց, փրկեց ամբողջ տիեզերքը. «Այսինքն՝ եթե առաջին դեպքում մի փոքրիկ, ճնշված ժողովուրդ պիտի փրկվեր, ապա այս դեպքում՝ մի ամբողջ մարդկություն, և այդ ավետյաց երկիրը մարդկության համար դարձավ վերին Երուսաղեմը, դարձավ երկնքի արքայությունը, այսինքն՝ Աստծո հետ միաձուլվելը: Դա Աստծո գերագույն կամքն էր: Ահա այս խորհուրդն ունի Զատիկը, և դրա համար Քրիստոսի չարչարանքների, խաչելիության, թաղման այդ ամբողջ երևույթի հետ միասին նաև հարությունն է շատ կարևորվում, որովհետև եթե չլիներ հարություն, ապա առաքյալներն այդպես էլ փակված պիտի մնային»:

Ըստ նրա՝ հարությունը, որպես այդպիսին, դարձավ քրիստոնեության հաղթանակն ամբողջ աշխարհում. «Հայտնի է, որ առաջին անգամ Մարիամ Մագդաղենացին է կարմիր ձու հանել իր գրպանից և Հռոմի կայսրին ավետել Քրիստոսի Հարության լուրը՝ ասելով. «Քրիստոս հարյավ ի մեռելոց», որին կայսրը պատասխանել է. «Օրհնյալ է Հարությունն Քրիստոսի»:

Խոսելով տոնի արարողակարգերից՝ քահանա Հայրապետյանը նշում է, որ Քրիստոսի հարության երեք օրերին անպայման տեղի են ունենում պատարագներ. «Դա ճրագալույցի պատարագն է, որը այս տարի տեղի է ունենում ամսի 8-ի երեկոյան, ամսի 9-ին տոնն է, իսկ ամսի 10-ին՝ մեռելոց: Այսինքն՝ հարության ավետիսները ոչ միայն մեր՝ ապրողներիս, համար են, այլ նաև՝ ննջեցյալների, որովհետև Քրիստոս նաև հանդերձյալի թագավորն է»:

Վերջինիս խոսքով՝ մեզնում Զատկի տոնը սգո օրվա վերածելու սխալ մոտեցում կա:

«Այդ շփոթը գալիս է դեռևս խորհրդային շրջանից, երբ կրոնի վերաբերյալ որևէ խոսք անպայման պիտի մերժվեր, և հատուկ պրոպագանդիստական կենտրոններ և ակադեմիաներ կային, որ մարդիկ աթեիզմի դասընթացներ էին անցնում, և նրանք պայքարում էին այն բոլոր ավանդությունների դեմ, որ բերել է քրիստոնեությունը կամ ժողովրդական մեր հավատքը Հիսուս Քրիստոսով: Նրանք անպայման ոչնչացնում էին մեռելոցները՝ աշխատանքային օր հռչակելով: Կարծես մի պահ մեր անկախ շրջանում ապրեցինք այդ երանությունը, երբ մեռելոցը դարձավ ոչ աշխատանքային օր: Թեև շաբաթ օրը աշխատելով լրացվում էր, բայց, ցավոք, հետագայում սկսեցինք հետ քայլել և դարձյալ նույն վիճակի մեջ ենք. մարդիկ աշխատանքի են գնում այդ օրը, բայց կարող են աշխատանքից հետո այցելել իրենց ննջեցյալներին»,- նշում է նա:

Ըստ նրա՝ Զատկի օրը, օրինակ, եթե որևէ քահանա փորձի գնալ գերեզման, ապա կարգալույծ կանեն նրան, այսինքն՝ դա շատ խիստ վտանգ է կրոնավորի համար»:

Խոսելով Զատիկի ավանդական սեղանից և ուտեստներից՝ Տեր Շահեն ասում է, որ Ճրագալույցի պատարագից հետո, երբ հնչում է Քրիստոս հարյավ ի մեռելոց ավետիսը, 49 օր շարունակ ծոմ ու պահք պահած ժողովուրդը գնում և այդ ավետիսը տանում է իր ընտանիքին:

«Եվ նրան սպասում է զատկական սեղանը՝ չամչով փլավը, ձուկը, հավը, կանաչեղենը, ձուն: Այս թեթև կերակուրները բժշկական տեսանկյունից նույնպես օգտակար են»,- ասում է նա:

Անդրադառնալով ձու ներկելու ավանդույթին՝ ասում է՝ եթե տանը նոր ննջեցյալ կա, ապա միանշանակ պետք է ներկել. «Այսօր խաչելության օրն է, Քրիստոսի արյունը թափվեց, և այդ արյունը թափվեց ամբողջ տիեզերքի համար՝ և՛ մեր, և՛ հանդերձյալների հոգիների փրկության համար: Իհարկե, բոլոր պարագաներում պետք է ձուն ներկվի: Դա զվարճանքի առարկա կամ տոնածառի խաղալիք չէ, դա հստակ խորհուրդ է»:

Հերմինե Կարապետյան