Ուրդեղ մե մեխմ է պետք, ես 3-ը կզարգեմ․ Գյումրու դրամատիկականի կուլիսների կարևոր մարդիկ՝ վարպետ Մարտուն

«Փորձանք բդի չգա։ Ես էս հարցը շատ խիստ դրել եմ։ Ուրդեղ մե մեխմ է պետք, ես 3-ը կխփեմ։ Ապահովությունն առաջնային է»:

Մեծ, մի փոքր սառը ու ամենատարբեր գործիքներով, պարագաներով, մուրճեր, սղոցներ, մեխերով, շինանյութով, հնարավոր ու անհնար իրերով լցված սենյակում գտնվողները վարպետ Մարտունի այս պահանջը շատ լավ գիտեն։ Գիտեն նաև պահանջը խախտելու հետևանքները բոլոր։

Թատրոնի արհեստանոցի վարիչն է վարպետը։ Աշխատակիցներին ամեն վայրկյան է հիշեցնում՝ դերասանի անվտանգությունն իրենց պատասխանատվությունն է։ Այս անխախտ սկզբունքը Մարտունին դեռ տարիներ առաջ թատրոնի բեմադրական մասի և արհեստանոցի վարիչ Նուբար Քեշիշյանն է փոխանցել։

«Դերասանի անվտանգությունը մեր ուսերին է, հանկարծ դերասանն ընկավ, կամ ինչ-որ բան կոտրվեց, կամ դեկորն ընկավ դերասանի վրա, ոչ թե անթույլատրելի է, այլ աններելի։ Էդպիսի բան, փառք Աստծո, դեռ չի եղել»,- «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասում է նա:

Վարպետին բոլորն են վստահում։ 2 տասնամյակից ավել նա է շունչ ու կենդանություն տալիս Գյումրու դրամատիկականի բոլոր ներկայացումների դեկորներին։

Նախ դեկորը պատրաստողին բդի դուր գա, հետո՝ նոր հանդիսատեսին

«Հայաստանում բոլոր թատրոններից ամենալավը մեր դեկորներ են պատրաստվում: Ու երբ վարագույրը բացվում է, հանդիսատեսն առաջինը դեկորն է տեսնում։ Առաջին էդ արձագանքից հասկանում ես՝ դուր եկա՞վ, թե՞ չէ։ Բայց երբ որ դերասանը սկսեց խաղալ, արդեն դեկորին չի նայում հանդիսատեսը, այլ՝ դերասանի խաղին։ Դեկորին հետևողը մենք ենք մնում»,- նկատում է նա:

Ինչպես Մարտունը մտավ թատրոն

«Ես մինչև թատրոն գալն ուրիշ տեղ եմ եմ աշխատել՝ մանկավարժության ասպարեզում, էնտեղից քիչ բան չբերեցի թատրոն: Որ եկա, ստեղ շինարարություն էր, Պողոսյան Էդիկը տեսավ (նկատի ունի դրամատիկականի նախկին տնօրենին) ու ըսեց՝ դու պետք ես մեր թատրոնին։ Ու ես զգացի իմ պետք լինելս: Ընթացքում ես շատ բան սովորեցի թատրոնից ու մեր մեծերից, տեսնելն էլ էր հերիք՝ սովորելու համար։ Մարդը բդի տեսնելով գողանա վարպետից»,- համոզված է նա:

Սաղ կձգտեն չփոշոտվին, կամպյուտորի դեմը նստին, հանգիստ, մաքուր մնան

Մարտունը եկել ու մնացել է դրամատիկականում։ Գնալու միտք չունի, բայց անհանգիստ է. սերնդափոխություն չկա արհեստանոցում։ Ասում է՝ երիտասարդներին ծուխն ու փոշին չի ձգում, գալիս, 1-2 օր մնում, հեռանում են։

«Դժվար է սերնդափոխությունը, գալիս են, բայց 7-8 ժամ չես կարող էսօրվա երիտասարդին պահել: Փոշոտ, մրոտ գործ, սվառկա, փայտը, փոշին տեսնում են՝ էլ չեն մնում։ Մեկը կարող է սիրով գա, բայց ընդհանրապես շատ դժվար է, չեն գալիս հիմնականում, որովհետև էսօր երիտասարդները սաղ կձգտեն չփոշոտվին, կամպյուտրի դեմը նստին, հանգիստ, մաքուր մնան։ Բայց գան, հեչ որ չէ, իրանց տան համար էլ պիտանի բաներ կսորվին։ Շատ դժվար է էս հարցը, շատ»,- ափսոսանք է հայտնում նա:

Վարպետն ասում է՝ ոչ միայն թատրոնի արհեստանոցում աշխատել չեն ուզում, այլ ընդհանրապես արհեստին տիրապետելու ցանկություն ունեցողների թիվն է պակասել։ Նախկինում արհեստագործական ուսումնարանում է աշխատել։ Պատմում է՝ տարեցտարի ուսանողների թիվը պակասել է, նախկին 40 հոգանոց կուրսերից այսօր գրեթե ոչինչ չի մնացել։ Կեսն էլ լինի՝ լավ է։

Մարդը եթե սիրեց թատրոնը, կմնա, կաշխատի, եթե զոռով բդի գործի գաս, լավ է՝ չգաս

Թատրոն է մտել սիրելով, բայց չի պատկերացրել, որ այդ սերն այնքան կմեծանա, որ իրեն մշտապես այս հարկի տակ կպահի։

Վարպետ Մարտունը կուլիսների այն կարևոր մարդկանցից է, որը երբեք չի երևում, բայց ներկա է յուրաքանչյուր վայրկյանին իր դեկորներով։ Նրան հանդիսատեսը չի ճանաչում, բայց երբ վարագույրը բացվելուց հետո գոհունակ շշուկներ են տարածվում դահլիճում, նա իր գնահատված լինելը առավել շոշափելի է զգում։

«Մարդը եթե սիրեց թատրոնը, կմնա, կաշխատի: Սիրով բդի գաս գործի։ Եթե մարդը զոռով եկավ գործի, լավ է՝ չգա։ Ես սիրով ամեն առավոտ ժամանակին ստեղ եմ: Էղել է, որ մինչև իրիկուն մնացել ենք, ազատ օրերին ենք աշխատել։ Ես կսիրեմ ժամանակից առաջ ընկնել, գործը շուտ հանձնել»,- ընդգծում է նա:

Զրույցի ավարտին մի գաղտնիք է բացում վարպետ Մարտունը, ասում է՝ հենց զանգերը հնչեցին, վարագույրը բացվեց, ինքը կուլիսներում լարված կանգնած է։ Անկախ հանգամանքից, որ վստահում է ինքն իրեն ու իր աշխատանքին, միևնույն է, դերասանի ամեն շարժմանը, իր պատրաստած աստիճաններով բարձրանալ-իջնելուն, աթոռին նստել-վեր կենալուն ակնդետ է հետևում, ավարտին՝ շունչ քաշում, խիղճն ու սիրտը հանգիստ՝ գործընկերների հետ սպասում հաջորդ ներկայացումներին։