Ընդդիմությունն ու իշխանությունը նախաստորագրել են եւս մեկ համաձայնություն

Շաբաթ օրը Ազգային ժողովում «Ժառանգությունից» բացի խորհրդարանական մյուս հինգ խմբակցությունները «Նոր Ընտրական օրենսգրքում ընտրական գործընթացի օրինականության վերահսկման կազմակերպական-տեխնիկական մեխանիզմների սահմանման շուրջ փոխհամաձայնության մասին» հայտարարություն են նախաստորագրել:

Ինչպես եւ սպասվում էր, իշխանությունն ու ոչ իշխանությունը ընտրողների ստորագրած ցուցակները հրապարակելու շուրջ համաձայնության են եկել: Քաղհասարակությունը, սակայն, չի ստորագրել ու չի էլ պատրաստվում ստորագրել այդ հայտարարության տակ այնպես, ինչպես հունիսի 17-ին չէր միացել 4+4+4 ձեւաչափի քննարկումների արդյունքում իշխանության ու ոչ իշխանականների ստորագրած՝ ԸՕ-ում առաջին փոփոխությունները նախատեսող հայտարարությանը:

Դեռ շաբաթ օրը «Իրազեկ քաղաքացիների միավորում» կազմակերպության ներկայացուցիչ Դանիել Իոաննիսյանը հայտարարեց, որ ինքը հանդիպմանը չի գնացել, քանի որ, ըստ նրա, սպառվել է քաղհասարակության անունից բանակցելու իրենց մանդատը: «Ես եւ նաեւ այլ ներկայացուցիչներ հրաժարվեցինք գնալ, բայց քաղհասարակության որոշ ներկայացուցիչներ գնացել են: Ես չեմ կարծում, որ քաղհասարակությունը պետք է իշխանությունների հետ ինչ-որ փակ բանակցություններ վարելու գնա: Սա ուղղակի անհասկանալի է: Ես իշխանությունների հետո ո՛չ գաղտնի բանակցություններ վարելու մտադրություն ունեմ, ո՛չ ինչ-որ փաստաթուղթ նախաստորագրելու, եթե ուզում են ցուցակները հրապարակեն՝ թող հրապարակեն, մենք մեր տեսակետը կհայտնենք դրա վերաբերյալ: Չեմ կարծում, որ այդտեղ քաղհասարակությունը իրոք անելիք ունի»,-ասաց Իոաննիսյանը: Մեր հարցին՝ տեղյա՞կ է, թե ինչու է հանդիպումը փակ անցկացվում, նա ասաց, որ չգիտի ինչու է փակ եւ ինչու լրատվամիջոցներին չեն հրավիրել:

Իսկ շաբաթ օրվա հայտարարությունը ստորագրված ցուցակները հրապարակելուց զատ բազմաթիվ այլ փոփոխություններ է պարունակում: Ըստ էության, ընդդիմությունն ու քաղաքացիական կազմակերպություններն ինչ առաջարկել են, իշխանություններն ընդունել են: Օրինակ, ընդունված է ընտրողի կողմից ցուցակում իր անվան դիմաց ստորագրելը, ինչը հանվել էր ընտրությունների ժամանակ էլեկտրոնային գրանցման համակարգը ներդնելուց հետո: Ընդունվել է քվեարկության ավարտից հետո այդ ցուցակները սկանավորելու եւ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի կայքում տեղադրելու, ընտրատեղամասերում տեսանկարահանող սարքավորումներ տեղադրելու եւ նկարահանումներն օնլայն հեռարձակելու առաջարկությունները: Ընդունվել են նաեւ բողոքարկման համար նախատեսված ժամկետը երկարացնելու, ընտրակեղծիքների համար պատասխանատվությունը խստացնելու եւ այլ առաջարկությունները:

Եվ կառավարությունը այդ բոլոր փոփոխություններին օրինագծի տեսք տալով, առաջիկայում կներկայացնի Ազգային ժողով: Նախատեսվում է, որ Ընտրական օրենսգրքում եւ մի շարք այլ օրենքներում երկրորդ անգամ փոփոխություններ ու լրացումներ կատարելու վերաբերյալ փաթեթը պետք է քննարկվի աշնանային նստաշրջանի երկրորդ առօրյայի ընթացքում՝ հոկտեմբերի 3-6-ը: Նշենք նաեւ, որ այս խումբ փոփոխությունները նախորդի նման 16 մլն դոլարի տեխնիկական ներդրում չեն պահանջում: Իհարկե, տեսանկարահանող սարքավորումների ու հեռարձակման համար որոշակի գումար կպահանջվի, բայց դա ի սկզբանե այն ծախսն էր, որը կառավարությունն էր ստանձնել: Թեեւ չի բացառվում, որ այս փոփոխությունների համար պահանջվող գումարը տան միջազգային կազմակերպությունները, ինչպես նախապես խոստացել էին:

Այս նոր փոփոխությունների վերաբերյալ որոշ հարցերի շուրջ զրուցեցինք ԱԺ պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ, վերը նշված հայտարարության նախաստորագրմանը մասնակցած Հովհաննես Սահակյանի հետ:

- Պարոն Սահակյան, քաղաքացիական հասարակությունը հրաժարվում է ստորագրել այս հայտարարության տակ: Դա չի՞ խանգարում, որ փոփոխությունները կյանքի կոչեք:

- Եթե նրանք դրական վերաբերմունք են արտահայտում այդ փոփոխությունների նկատմամբ, դա արդեն բավարար է: Մեզ համար կարեւորն այն է, որ հանրությունն ընկալի այս փոփոխությունները եւ հասկանա, թե այն ինչին է ուղղված: Պարզապես ցանկանում եմ բոլորին հիշեցնել, որ երբ մենք քննարկում էինք ԸՕ-ում լրացուցիչ վերահսկողության մեխանիզմներ ներդնելու հարցը, բոլորը կարեւորում էին ստորագրված ցուցակների հրապարակումը: 2003-ից այս կողմ դա բոլորի քննարկման առարկան էր, իշխանությանը թիրախ դարձնելու հիմնական հարցն էր, եւ եթե այսօր իշխանությունը ընդունել է այն եւ իր սկզբունքներից ետ կանգնելով՝ համաձայնել է հրապարակել ստորագրված ցուցակները, կարծում եմ այստեղ արդեն որեւէ քննադատություն չպետք է լինի:

- Այնուամենայնիվ, ընդդիմությունը հայտարարում է, որ օգոստոսի 29-ին չեղյալ համարված փոփոխությունները ընտրակեղծիքների դեմ պայքարի ավելի լավ մեխանիզմներ էին առաջարկում: Եվ որ իշխանությունները դրանք տապալեցին ու այս երկրորդ խումբը ընդունեցին, քանի որ այս դեպքում նույնպես հնարավոր է շրջանցել օրենքի պահանջը:

- Ես չեմ կարծում: Ցուցակների հրապարակումը ՀԱԿ-ի եւ ընդդիմադիր մյուս ուժերի հիմնական պահանջներից է: Իսկ այս փոփոխությունները նաեւ քրեական պատասխանատվության խստացում են նախատեսում:

- Կարծիք կա, որ այս նոր փոփոխությունները կանխում են ընտրատեղամասերում կեղծիքների հավանականությունը, մինչդեռ իշխանությունները տեղամասերից դուրս ունեն վարչական լծակներով, ընտրակաշառքով եւ ազդեցության այլ միջոցներով միջամտելու հնարավորություն:

- Դա արդեն հեքիաթի ժանրից է: Դրա համար անհրաժեշտ է, որ բոլոր քաղաքական ուժերը ակտիվ մասնակցեն ընտրություններին եւ իրենց անհաջողությունների համար չմեղադրեն այլ քաղաքական ուժերին:

- Պարոն Սահակյան, այդ դեպքում ինչպե՞ս եղավ, որ մոտ 15 տարի մերժելուց հետո ընդունեցիք ստորագրված ցուցակները հրապարակելու առաջարկությունը:

- Այս ամբողջի հիմնական գաղափարն այն էր, որ 2017թ. ԱԺ ընտրություններն անցկացվեն վստահելի մթնոլորտում:

- Միգուցե միջազգային կառույցնե՞րն էին սպառնում ավելի խիստ ու գործուն ճնշումներ կիրառել:

- Կարող եք ամեն ինչ էլ ասել, ճնշումներ անվանել, բայց նորից եմ շեշտում՝ խնդիրն այն է, որ կարողանանք կազմակերպել մեր ժողովրդի համար վստահելի ընտրություններ: Իսկ նման հայտարարությունները թերեւս քաղաքական օրակարգը լցնելու խնդիր են լուծում: